Ёлджулыкъ адабы - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Среда

25

ноября

9
Ребиу'ль-ахир
1442 | 2020
Утр.6:22
Вос.7:44
Обед.12:35
Пол.14:47
Веч.17:16
Ноч.18:39
Времена намазов
Календари 2020г

Намаз

Издания Галерея

Ёлджулыкъ адабы

Опубликовано:

Инсаннынъ аятында вазгечильмез ихтияджлар сырасына ёлджулыкъ кирмекте. Ёлджулыкъ фаркълы макъсатларнен япыла биле: тиджарет ичюн, бильги алмакъ ичюн, акъраба зиярети ичюн, бир ибадетни, меселя, хаджны эда этмек ичюн, ве иляхре. Мусульманнынъ ёлджулыкълары Аллах ве Ресулине къаршы олмамалы. Яни ниети темиз ве элял олмасы керек. Ёлджулыкънынъ асыл макъсады исе, – Раббимизнинъ разылыгъыны къазанмакъ ве Оны танымакътыр. Аллаху Тааля Къуран-ы Керимнинъ бир чокъ ает-и керимесинде инсанларны ёлджулыкъкъа (сеяаткъа) тешвикъ эте. Меселя: «(Ресулим) айт: «Ер юзюни долашынъыз, ве (динни) ялан сайгъанларынынъ акъибети насыл олгъанына бир бакъынъыз» («Энам» суреси, 6/11 ает). Аллаху Тааля хата япмамакъ ичюн инсанларгъа озь кечмишинден, кечмиш несиллерден ибрет алмакъны тевсие эте.
Ёлгъа чыкъкъан бир мусульман ичюн динимизде бир чокъ къолайлыкъ бар. Меселя, ёлджулыкъ 90 км ве ондан зияде олса, 4 рекятлы намазларны къыскъартып, 2 рекят къылмакъ мумкюн, сонъра, оразаны тутмамакъ изини де бар (амма сонъра къазасыны тутмакъ керек).
Пейгъамберимиз (с.а.с.) аяты боюнджа чокъ сеферлерге чыкъкъан: тиджарет, хиджрет, дженк, акъраба зиярети себеплеринден… Ве ёлджулыкъкъа чыкъкъанда насыл хусусларгъа дикъкъат этмек керек олгъаныны бизлерге де огреткен.
Пейгъамберимиз (с.а.с.) джума акъшамы куню ёлджулыкъкъа чыкъа эди. Бунынъ икметлери бар. Муслим, Тирмизий ве Бухарийде кечкен хадислерде корьгенимиз киби, джума акъшамы куню амеллеримиз Аллаху Таалягъа еткиздириле ве дженнет къапулары ачыла.
Пейгъамберимиз (с.а.с.) ёлгъа саба эрте чыкъа эди. Ве озь уммети ичюн бойле дуа япкъаны ривает этиле: «Аллахым! Умметимнинъ (саба) эрте башлагъан ишлерини берекетли эйле». Бу сёзни айткъан Пейгъамберимиз (с.а.с.) сахабелерини гъазвеге саба эрте ёллагъан эди (Эбу Давуд). Бунен багълы мешхур аталар сёзю бар: «Эрте тургъан ёл алыр». Сахабелер садедже ёлджулыкъ ичюн дегиль, илим огренмек ве тиджарет япмакъ киби эр тюрлю хайырлы ишни эртеден башламагъа гъайрет эте эди.
Ёлгъа чыкъкъанда, Пейгъамберимиз (с.а.в.) дуа япа эди. Меселя:
«Аллахым! Биз бу ёлджулыгъымызда Сенден эйилик ве такъва, бир де бизни хошнут оладжагъынъ амеллерге мувафакъ этменъни тилеймиз. Аллахым! Бу ёлджулыгъымызны къолай эйле ве узакъны якъын эт. Аллахым! Сеферде ярдымджым, кериде къалгъан аиле ве балаларымнынъ къоруйыджысы Сенсинъ. Аллахым! Ёлджулыкънынъ зорлукъларындан, ярамай шейлерни къаршыламакътан ве, къайткъанда, малымызгъа, аиле ве балаларымызгъа яман аллар кельмесинден Санъа сыгъынам».
Пейгъамберимиз (с.а.с.) сеферден къайткъаны вакъыт, айны бу сатырларны текрарлап, оларгъа бу сёзлерни къошып дуа эткен эди: «Биз ёлджулыкътан къайткъан, тёвбе эткен, куллукъ япкъан ве Раббимизге хамд эткен адамлармыз» (Муслим, Эбу Давуд).
Пейгъамберимиз, ёлгъа чыкъаяткъанда, девеге мингенде базы ает-и керимелер окъуй эди. Меселя, «Худ» суресининъ 41-инджи аетини:
«Бу вастанынъ кетмеси де, къайтмасы да Аллахнынъ адынен. Шубесиз, Раббим чокъ багъышлайыджы, чокъ мерхаметлидир».
Ёлджулыкъ девамында тёпелерге чыкъкъанда, Пейгъамберимиз (с.а.с.) «Аллаху экбер» айта эди, ашагъы энгенде исе, «Субханаллах» дей эди (Эбу Давуд).
Пейгъамберимиз (с.а.с.) ёлгъа ялынъыз чыкъмамакъны тевсие эткен. Ёлджулыкъ базыда инсан ичюн зор ола биле ве янында якъын досту олмалы. Бирликте зорлукътан чыкъыш ёлуны даа къолай тапмакъ мумкюн.
Пейгъамберимиз (с.а.с.) аилесинден айырылгъан бир кимсеге хаберсиз (сюрприз оларакъ) гедже вакъытында эвге къайтмагъа ясакъ этти. Эгер хабер даа эвель берильсе, аилеси азырлыкъ япар ве оны беклер. Эгер хабер бермек имкяны олмаса, куньдюз я да саба къайтмакъ даа гузельдир. Бу укюм Бухари ве Муслимде кече.
Пейгамберимиз (с.а.с.) ёлджулыкътан къайткъанда, эвине кирмеден эвель, джамиге кире ве эки рекят намаз къыла эди (Бухарий).
Бу давранышнынъ бир чокъ икмети бар. Энъ башта ёлджулыкъ селяметлик иле кечкени ве эвге къайтмагъа имкянымыз ичюн Аллахкъа шукюр этмелимиз. Намаз къылмакъ ичюн абдест алгъанда, инсан эм беденинен, эм де рухунен маддий ве маневий писликлерден темизлене ве раатлана ве аилесинен даа нешели ве хузурлы бир шекильде къаршылаша.
Ёлджулыкъларымыз эр заман Аллах ризасы ичюн олсун! Сагъ-селямет аилелеримизге къайтмагъа Аллаху Тааля насип эйлесин!

Айше Дуран