Къурбан байрамынен алякъалы Къырым Муфтиятынынъ беянаты (ВИДЕО) - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Среда

04

августа

25
Зуль-хидждже
1442 | 2021
Утр.3:47
Вос.5:22
Обед.12:54
Пол.16:49
Веч.20:16
Ноч.21:51
Времена намазов
Календарь 2021г

Намаз

Къурбан байрамынен алякъалы Къырым Муфтиятынынъ беянаты (ВИДЕО)

Опубликовано:

Бисмилляхи‘р-рахмани‘р-рахим.

Азиз мусульманлар, урьметли ватандашлар!

     Къырымтатар миллети оларакъ, биз даима акъикъатнынъ янында ер алдыкъ, илимге эмиет бердик ве мерт олдыкъ. Бу себептен мувафакъиетли олдыкъ ве ватанымызгъа къайттыкъ. Шимди де бу чизгилеримизни муафаза этип, акъл-ы селимнен меселелерге якъынлашып, эм бирлигимизни пекитмели, эм де маневий дегерлеримизни инкишаф ёлунда девам эттирмелимиз.
Къырым мусульманлары ве, хусусан, къырымтатар халкъы озь дин, урф-адет ве ибадетханелернен алякъалы ишлерини алып бармасы ичюн Къырым мусульманлары диний идаресини сайлап алды, онъа ишанч бильдирди. Къырым мусульманлары Муфтиятына сайлангъан инсанлар Къуран ве Суннетке эсасланып, миллий озьгюнликке (къырымтатар халкъынынъ урф-адетлерине) багълы ве XXI-инджи асырнынъ илим ве технология талапларына уйгъун оларакъ бу ишлерни алып бармагъа ве мусульман эалини диний меселелерде айдынлатмагъа тырышалар.

Шу джумледен диний такъвимлер басыла ве намаз, байрам вакъытлары ачыкълана. Лякин бир къысым мусульман девлетлеринде байрам башлангъычынен алякъалы фаркълы тедбикъатлар мевджут олгъаны ичюн, базы семетдешлеримизде «Аджеба, къайсы бири догъру?» деген суаль догъа ве бунен багълы тартышувлар мейдангъа келе.
Къырым мусульманлары диний идареси оларакъ, биз ильмий манада Тюркие Диянет ишлери идаресине башта олмакъ узере, Дюнья Ислям конференциясы тешкиляты, Авропа Ислям бирлиги, Авразия Ислям шурасы киби дюньяджа танылгъан, итибарлыкъ урулышларны эсасланаджакъ менба оларакъ къабул этемиз ве оларнен ишбирлик япамыз.
Бу йыл Къурбан байрамынынъ 25, 26, 27 ве 28-инджи октябрь де оладжагъыны биз даа сене башында такъвимлеримизде бельгилеген эдик. Белли олгъаны киби, мусульман такъвими айнынъ арекетине эсаслана. Айларнынъ башлангъычы исе, янъы айнынъ догъувынен дегиль де, козьнен корюнеджек алгъа келювинен башлай. Чюнки янъы догъгъан ай (хилял) догъувындан сонъ, 2-инджи я да 3-юнджи гедже корюне, биринджи гедже корюнмей. Бу козьнен корьмек принципи «[Рамазан айынынъ] хилялыны корьгенде, ораза тутынъыз, [бир сонъраки, яни Шевваль айынынъ] хилялыны корьгенде, байрам япынъыз…» деген Пейгъамберимизнинъ (с.а.в.) сёзюне таяна. Зуль-хидждже айынынъ 10-унджы кунюне догъру кельген Къурбан байрамынынъ кельмесиде, кене бу принципке коре бельгилене.
Пейгъамберимизнинъ (с.а.в.) бу ве дигер хадислерине эсасланып япылгъан ай башларынынъ бельгилевинде ве такъвимлернинъ тертипленювинде астрономия илиминден ве расатханелерден (яни обсерваториялардан) файдаланыла. Астрономия илимининъ эсапларынен файдаланмакънынъ мумкюн ве, атта, керек олгъаны табиий биршей дир. Чюнки Ислям дини ич бир вакъыт илимге къаршы олмагъан, аксине онъа тешвикъ эткен. Амма, хусусан, бу меселеде астрономик ве математик эсапларгъа мураджаат этювнинъ джаиз олгъаныны бизлерге косьтерген шу хадис-и шериф мевджуттыр: «Биз уммий [яни чокъумыз окъумакъ-язмакъ бильмеген] бир халкъмыз, язмакъны ве эсапны бильмеймиз. Ай исе, я 30, яда 29 кунь ола. Айса, хилялны корьгенинъизде, ораза тутунъыз, [келеджек айнынъ] хилялыны корьгенинъизде, байрам япынъыз. Эгерде ава булутлы олса, [яни хилялны корип оламасанъыз] айнынъ [кунь сайысыны] отузгъа тамамланъыз». Белли ки, Бухарийде ривает этильген бу хадисте севгили Пейгъамберимиз (с.а.в.) илим ве технология асры олгъан земанемизге ярыкъ тута ве бизге ильмий джеэттен инкишаф этмекни тевсие эте.
Бу ве дигер Къуран ве Суннеттен алынгъан принциплерге таянып, ай башларынынъ сап этильмеси ве такъвимлернинъ тертип этильмеси, бойледже, бутюн донья мусульманларынынъ бир такъвимге коре арекет этип, бир кунь де байрамны кечирмеси ичюн 1973 сенеси Кувейтте «Рует-и хилял» ильмий конференциясы тешкиль тильди ве къарарлар алынды. Сонъра, бунынъ девамы оларакъ, 1978 йылында 2-инджи «Рует-и хилял» конференциясы тешкиль тильди ве алынгъан къарарлар пекитильди ве текмилленди. Бу конференцияда 20 мусульман мемлекетинден Дин ишлери Назирликлеринден векиллер ве илим адамлары иштирак этти ве къарарлар тюбюне имзаларыны чектилер, анълаштылар. Саудий Арабистан Къыраллыгъы да бунынъ ичинде бар (Бу къарарларны, яни резолюция метинлерини биз кечкен сене «Хидает» газетасында дердж этип, ке рекли ачыкъламалар япкъан эдик).
Ондан да гъайры, бу конференцияларда мусульманларнынъ бирлигини теминлемек ичюн шу къарар да алынды: янъы ай биринджи кере дюньянынъ къайсы еринде корюнсе — корюнсин, эртеси куню янъы айнынъ башлангъычы къабул этиледжек. Яни мусульман девлетлери илле де озюнинъ территориясында айны корьмекни беклемейджеклер.
Иште о кунь ден бу куньге къадар, ишбу принцип ве анълашмаларгъа эсасланып, Тюркие Диянет ишлери идареси Истамбул Университети Къандилли расатханесинен ишбирлик ичинде, онларнен алим ве мутехассыс инсанларнынъ омеги саесинде, такъвимлер чыкъара ве бизим диний яшайышымызны къолайлаштыралар. Къырым мусульманлары диний идареси оларакъ, биз бу къурулышларнен иш тутамыз ве олар такъвимлернинъ чыкъарылувында бизге ярдымджы олалар. Чюнки биз Авразия Ислям шурасынынъ да азаларымыз. Эки йылда бир кере топлангъан ве топлашувда Русиеден башлап, Балкъан, Орта Азия, Къафкъазлар ве башкъа регионларда ерлешкен онларнен джумхуриетлерден келип, иштирак эткен диний лидерлер ве диний идарелернинъ башлыкъларынен бу шарада байрамлар хусусында да бирликте арекет этмеге анълашкъан эдик.
Иште, Тюркие Диянет ишлери идаресининъ Юксек фетва къурулышынынъ ачыкъламасына эсасланып, бу йыл октябрь 16 куню Гринвич саатынен 01:20-де ай шу ерлерде корюнди:
1. Антарктиканынъ шималинде, Дженюбий Американынъ дженюбий тарафында;
2. Тынч океаннынъ Дженюбий Америка тарафындаки сувларында;
3. Тынч океаннынъ, Эквадор-Перу ялысындаки сувларында.
Айнынъ корюлюви октябрь 16-да, гедже саат 1:20-де, яни имсактан эвель олгъаны ичюн, шу кунь Зуль-хидждже айынынъ 1-инджи куню оларакъ къабул этильди ве бунъа коре де Зуль-хидждженинъ 10-у, яни октябрьнинъ 25-и Къурбан байрамынынъ биринджи куню оларакъ илян этильди.
Шуны да къайд этмелики, бизлер Ханефий мезхебинденмиз, ве мезхебимизге коре, дюньянынъ къайсы бир еринде хилял корюнсе, ай башлангъан ола. Амма башкъа мезхеплерде илле озь территориясында корюнмек керек. Ихтиляфнынъ бир себеби де будыр. Анджакъ бутюн мусульманларнынъ бирлиги ичюн, белли бир девлетнинъ территориясында корюнмеси дегиль де, 1978 сенеси Истанбулдаки «Рует-и хилял» конференциясында къабул этильгени киби, дюньянынъ эр бир еринде корюнмеси эсасалынмалы.
КъМДИ оларакъ, биз Къуран ве Суннетке эсасланып бельгиленген, девлетлер арасы анълашмаларда къайд этильген принциплерге уйгъун оларакъ азырлангъан такъвимлерге коре арекет этемиз ве анълашув шартларыны ерине кетиремиз. Юдже Аллах «Маиде» суресининъ 1-инджи аетинде «Эй,мусульманлар, анълашувгъа уйынъыз…» деп, анълашувны бозмакъ, сёзден дёнмек харам олгъаныны ургъулай.
Къырым Муфтияты шариаткъа эсаслангъан, илим ве урф-адетлеримизге, мезхебимизге уйгъун, акъикъаткъа ве къырым татар халкънынъ мертлигине ярашкъан шекильде къарар бергени къанаатындадыр. Ве Къырым мусульманларына хатырлатмакъ истейки, Аллаху Тааля халкънынъ ичинден чыкъкъан идареджилерге итаат этмекни эмир буюра:
«Эй, иман эткенлер! Аллахкъа итаат этинъиз. Пейгъамберге ве сизден олгъан идареджилерге де итаат этинъиз. Эгер бир хусуста анълашмазлыкъкъа тюшсенъиз – Аллахкъа ве ахиретке акъикъатен инансанъыз – оны Аллахкъа ве Ресулгъа алып барынъыз (оларнынъ талиматына коре аль этинъиз); бу, эм хайырлы, эм де нетидже нокъта-и назарындан даа гузельдир» (Къуран, «Ниса» суреси, 59 ает).
Пейгъамберимиз де (с.а.в.) «Эгер устюнизге къара ве бурны –къулагъы кесик бир къул биле башлыкъ къоюлса, сизни Аллахнынъ Китабынен идаре эткенине къадар, онынъ эмирлерини динъленъиз ве онъа бойсунынъыз» (Бухари, «Ахкям», 4; Ибн Мадже, «Джихад», 39).
Шай экен, гонъюль тынчлыгъы ичинде октябрь 25-те байрам намазына чыкъынъыз ве къурбанларынъызны чалынъыз! Кимсеге байрамынъызны бозмагъа фырсат берменъиз ве миллет оларакъ бир олгъанымызны косьтеринъиз!
Раббимиз ибадетлеримизни къабул этип, миллетимизге мерхамет эйлесин!