Статьи - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Вторник

27

июля

17
Зуль-хидждже
1442 | 2021
Утр.3:32
Вос.5:13
Обед.12:54
Пол.16:53
Веч.20:26
Ноч.22:06
Времена намазов
Календарь 2021г

Намаз

Статьи - ЦРО ДУМК

Эсма бинт Езид (радыяллаху анха)

Опубликовано:

Ханымларнынъ хатиби… Джесюр ве кучьлю табиатлы бир ханым… Пейгъамберимизге ильк беят эткен къадынлардан… Куньлерден бир кунь Эсманынъ эки догъмуш агъасы Муаз бин Джебель мусульман олды. Эсма буны эшиткен сонъ, ондан Ислям акъкъында сорады. Муаз (р.а.) онъа Къурандан аетлер окъуды. Ислямнынъ тек Аллахкъа инанмакъ олгъаныны, гунах ишлемемеге огреткенини анълатты. Бундан сонъра, Эсма барып, Пейгъамберимизнинъ янында мусульман олды. Пейгъамберимизге беят этмеге истеди ве элини узатты, амма Пейгъамберимиз (с.а.с.): «Мен къадынларнынъ элине тиймем!», – деди ве беятыны сёзнен, эль сыкъышмадан алды (Тирмизий). Эсма (р.а.) сыкъ-сыкъ Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) янына барып, сухбетини динълей эди. Бир кере эт ве отьмек пиширип, Пейгъамберимизге кетирди. Пейгъамберимиз (с.а.с.) намазыны битирип, джамиде отура эди. Эсма (р.а.) келип, онъа кетирген ашларыны икрам этти. Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) янында 40 киши бар эди. Эписи тойып ашадылар, этнен отьмек исе, ич тийильмегени киби тура эди. Буны корьген Эсма (р.а.) шашып къалды ве: «Джаным элинде олгъан Аллахкъа ант олсун ки, бу пейгъамберимизнинъ берекетинден башкъа бир шей дегиль!» Бир кунь, Пейгъамберимиз (с.а.с.) оларнынъ эвинде бир сув тулубындан ичти. Эсма шу тулупны эвинде сакълады, ве бир кимсе хаста олса, шифа ниетинен онъа о сувдан ичире эди. Башкъа бир вакъыт, Пейгъамберимиз (с.а.с.) джамиде сухбет эткени вакъыт, янына Эсма (р.а.) келип, меракълы бир суаль сорады: – Анам, бабам санъа феда олсун, эй, Аллахнынъ Пейгъамбери! Санъа къадынлар адындан кельдим. Юдже Аллах сени эм эркек, эм къадынларгъа ёллагъан. Биз санъа инандыкъ, санъа итибар эттик. Биз, къадынлар, сиз, эр кишилернинъ эвлеринъизни бакъамыз, сизни къувандырамыз ве балаларынъызны тербие этемиз. Сиз эм джемаатнен намаз къыласынъыз, эм дженазеге, эм де, истеген вакъытынъызда, аджылыкъкъа барасынъыз. Ве, эльбетте, динни къорчаламакъ ичюн дженкке кетесинъиз. Я биз? Савап тарафындан сизге насыл етейик?! Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) юзюни эркек сахабелерге чевирип: – Дини акъкъында бу апайнынъ сорагъанындан даа гузель суаль эшиттинъизми? – Ёкъ, эй, Аллахнынъ пейгъамбери! – дедилер сахабелер. Пейгъамберимиз (с.а.с.) Эсмагъа бакъып: – Эсма! Бар, дигер къадынларгъа хабер эт! Сизинъ акъайларынызгъа яхшы муамеле этменъиз, оларны разы этменъиз, шу айткъанларынъа тенъдир! – деди. Эсма (р.а.): – Ля иляхе илляллах! Аллах Буюктир! – деп, къуванып, джамиден чыкъты. Апайларнынъ акъайларыны динълеп, элял черчивеси ичинде итаат этмелери не буюк бир савап! Ве козюмизге не къадар къыйын корюнген бир иш… Бу джесюр къадын, эм Пейгъамберимизнинъ вакъытында, эм ондан сонъра дженклерде булунды. Хазрет-и Умер (р.а.) девиринде Ермук деген бир ерде румларнен дженк олып кечти. Анда Эсма (р.а.) да иштирак этти. Румлар сонъу корюнмеген ордунен кельдилер. Мусульманлар оларнынъ дагълар киби чокъ олгъаныны корип шаштылар. – Румлар не къадар чокъ! Биз не къадар азмыз! – дедилер. Буны эшиткен Халид бин Велид (р.а.) итираз этти: – Ёкъ! Румлар не къадар аз, мусульманлар не къадар да чокътыр! – деп айтынъыз. Аскер гъалебенен билинир, сайынен дегиль! Къадынлар да арттаки сафларда турып, эгер акъайлар къачаджакъ олса, оларны къайтара эдилер. О куню Эсма (р.а.) озь элинен 9 румлыны енъди. Аллах ондан разы олсун!

Руя табири

Опубликовано:

Руя – тюш демектир, табир исе, – бир шейнинъ ачыкъланмасы, анълатылып, мана чыкъарылмасы демектир. Руя табири – юкъуда, тюшке корьген шейлернинъ ачыкъланмасы, не манагъа кельгенини чыкъармакъ демектир. Инсанлар корьген тюшлерини ичинде тутып оламайлар, амма Хазрет-и Пейгъамбернинъ (с.а.с.) корьген руяларны эр ерде ве эр кесге анълатылмамакъ кереклигини ифаде эткен эди. Хадислерге коре, тюшюнъизни анълатаджагъынъыз инсан бойле чизгилернинъ саиби олмалы: 1. Акъыллы ве бильгили; 2. Хайыргъа ачыкъламакъ ниетини ташымалы, яни гузель насихатларда олмалы; 3. Ачыкълагъаннынъ тюшни корьген кишини севмеси, яни араларында нефрет, къавгъа ве къыскъанчлыкънынъ олмамасы керек. Буларнынъ эписи, хусусан, учюнджиси дикъкъаткъа алынгъанда, руя табирининъ кишиге багълы олгъаныны коремиз. Шу алда руя корьген кишининъ косьтерильген васыфларнынъ тамамына саип догъру кишилерни тапмагъандже, тюшюни эр ерде ве эр кеске анълатмасы догъру дегильдир. Хазрет-и Якъубнынъ огълу Хазрет-и Юсуфтан тюшюни агъаларына анълатмамасы истеги де шу керчекни косьтере. Ислям муфессири Мухаммед Хамди Языр «Руя табири вехбий ве кешфий илимлерден олгъанындан себеп, акъыл ве мантыкъ ёлунен ачыкъланмасы къыйын», – деп айта. Онъа коре, бойле истидаты олмагъан инсанларгъа тюшке тыштан бакъып, рахманий руя (Аллахтан бир тюш) иле хулюм деп айтылгъан шейтаний руяларны айырмакъ зордыр. Бунынъ ичюн, диний бильгилери олмагъан инсанлар бутюн тюшлерни шейтаний оларакъ ачыкълайлар (Мухаммед Хамди Языр, «Хак дини, Къуран дили», Истанбул, Эсер нешрияты, дж. IV, с. 2869). Бу нокта-и назардан «Юсуф» суресинде руя табирлеген кишилернинъ иляхий вахий алгъан Хазрет-и Якъуб ве Хазрет-и Юсуф пейгъамберлер олмалары чокъ маналыдыр. Чюнки Хазрет-и Якуб огълу Хазрет-и Юсуфкъа айткъанлары, – «Иште, бойледже, Раббинъ сени сайлады, санъа руя табир этмекни огретти, бундан эвель, аталарынъ Ибрахимге ве Исхакъкъа япкъаны киби, санъа ве Якъуб огъулларына ниметини екюнледи. Шубесиз, Раббинъ илим ве икмет саибидир», – асылында, тюш табирининъ иляхий дестекнен керчеклешкенини косьтере («Юсуф» суреси, 12/6). Айны шекильде, Хазрет-и Юсуф зинданда эки яшнынъ тюшлерини табир этмеден эвель, – «Бу манъа Раббимнинъ огреткенлеридир» шекилинде бир кириш япып, руя табирини озь акъыл ве мантыкъ ольчюлеринен дегиль, Аллахнынъ вахийсине коре япкъаныны айта («Юсуф» суреси, 12/37). Хазрет-и Якъубнынъ Хазрет-и Юсуфнынъ тюшю не манагъа кельгенини вахий ёлунен алгъаныны тюшюнген Эбу Мансур Матуридий шу анълайышыны аеттеки ич бир ихтималгъа ер бермеген кесен-кес «Булар санъа бир тузакъ къура билирлер» сёзюнинъ делиль олгъаныны айтып, Хазрет-и Юсуфнынъ зиндандаки яшларнынъ руяларыны ёрумлама сырасында айткъаны «Бу манъа Раббимнинъ огреткенлеридир» («Юсуф» суреси, 12/37) сёзюни «Иште, бу Аллахнынъ пейгъамберлерине бир лютфудыр» шекилинде ачыкълагъан (Матуридий, «Тевилят», дж. II, с. 568, 581). Земахшерий исе, айны аетни «Сизге фал я да кеханет джынсындан бир шей айтмайым, буны манъа Раббим вахий ёлунен буюрды» шекилинде тефсир эткен (Земахшерий, «Эль-Кешшаф», c. II, с. 514). Хазрет-и Пейгъамберге (с.а.с.) келип, тюшюни анълаткъан бир шахыснынъ руя табирини Хазрет-и Эбу Бекир япкъан эди. Табирнинъ сонъунда, догъру айтып-айтмагъаныны Хазрет-и Пейгъамберден сорагъанда, Эбу Бекир шу джевапны алды: «Базысында исабет эттинъ, базысында исе, хата эттинъ». Емин этип, исабет ве хата эткени хусусларнынъ ачыкъламасыны истемеси къаршысында Хазрет-и Пейгъамбер, – «Емин этме», – деп, оны уяргъан ве истегине джевап бермеген эди (Бухарий, «Табир», 47; Муслим, «Руя», 17). Хазрет-и Эбу Бекир киби, сахабенинъ энъ фазилетлиси къабул этильген бир шахыснынъ тюш табиринде хата ихтималынынъ олмасы, башкъа инсанларнынъ табирлерининъ къыйметини не оладжагъыны косьтермек бакъымындан сонъ дередже муимдир. Бундан анълашыла ки, руя табирини истеген ве табирини япкъан инсанлар чыкъкъан нетиджеге кесен-кес бир шей оларакъ бакъмамакъ кереклер. Чюнки Хазрет-и Пейгъамбернинъ асхабынен умре ичюн Худейбиеге догъру ёлгъа чыкъкъаны сырада, Пейгъамбер корьген тюшюнинъ о йыл керчеклешмейджеги анълашылгъанда, мунафыкълар руясынынъ янълыш чыкъкъанына лафлар яймагъа башладылар, ве Юдже Аллах бу аетни ёллады: «Аллах пейгъамберининъ руясы керчек олгъаныны бильдирген. Аллах изин берсе, ич бир къоркъу дуймайып, сачларынъызнынъ бутюнини я да бир къысмыны къыркъып, умренъизни япмакъ ичюн Месджид-и Харамгъа аманлыкъ ичинде киреджексинъиз» («Фетх» суреси, 48/27). Ает-и керимеде Юдже Аллах мунафыкъларгъа къаршы Хазрет-и Пейгъамбернинъ руясыны анълатты. Башкъа бир муим хусус руянынъ керчеклешме заманынен багълы. Чюнки юкъарыда анъылгъан хадисте, Хазрет-и Пейгъамбернинъ хиджретнинъ 6 йылында (628 сенеси) умре япмакъ ичюн асхабынен ёлгъа чыкъкъанлары, амма, о йыл япамайып, келеджек сене япкъанлары акъкъында тариф этиле. Бу ал юкъарыда кечкен «Фетх» суресининъ 27-нджи аетинде де бильдириле. Бундан анълашыла ки, тюшнинъ не вакъыт керчеклешеджеги мевзусында бир заман тилимини бельгилемек де пек мумкюн дегиль. Эбу Мансур Матуридий руя табиринде заман бакъымындан фаркълылыкъ олмасы ихтималынынъ мумкюн олгъанына Хазрет-и Юсуфнынъ корьген тюшю къыркъ йылдан сонъ керчеклешкенини мисаль оларакъ косьтере. Бунъа къошма, о, «Пейгъамберине руяны косьтерген Юдже Аллах не ичюн вакъыты хусусында эсабат этмесини ираде этмеди?» суалине бойле джевап бере: «Юдже Аллах базыда бир шейни эмир эте, амма эмир эткени хусуснынъ керчеклешмесини истемей биле. Худейбие йылындаки руяда там да бу хусус керчеклешкен. Айны шекильде, Хазрет-и Ибрахимге огълуны къурбан этмесини эмир эткен Юдже Аллах, пычакънынъ кесмесине ёл бермейип, Хазрет-и Ибрахимнинъ эмирни ерине кетирмесини истемеген. Демек ки, Юдже Аллах мында эмир эткени хусусны дегиль, терсининъ керчеклешмесини истеген» (Матуриди, «Тевилят», дж. IV, с. 533-534). Эм Хазрет-и Пейгъамбернинъ эм де Хазрет-и Ибрахимнинъ тюшлерининъ бельгиленген заманда я да шекильде керчеклешмесининъ истенмемеси, келеджекнен багълы башкъа ишлерде олгъаны киби, руя мевзусында да япылгъан табирлерге кесен-кес малюмат оларакъ бакъылмамасы, аксине, шу чешит хусусларнынъ Юдже Аллахнынъ тилемесине къалдырылмасы керек олгъаныны хатырлата (Фахреддин Рази, «Эт-Тефсиру’л-кебир («Мефатиху’ль-гъайб»), Бейрут, Дару Ихьяи’т-тураси’л-араби, дж. XXVIII, с. 105). Хазрет-и Пейгъамбернинъ эм озь руяларына, эм де асхабынынъ тюшлерине даир табирлери хадис китапларында баягъы чокъ зикир этиле. Хазрет-и Айшенен эвлилигининъ онъа руяда мужде оларакъ берильмеси, аласы Умму Харамнынъ бир денъиз сеферинде шеит тюшеджегининъ бильдирильмеси, хиджреттен хабер берильмеси – булардан бир къач мисальдир. Анджакъ бу табирлернинъ керчеклешме вакъыты акъкъында бир ибаре ёкъ (Бухарий, «Табир», 12, 20, 21, 39; Муслим, «Руя», 20, 39, Муслим, «Руя», 14-16). Бунен бирликте Хазрет-и Пейгъамбер яман руяларны «шейтаннынъ юкъусында инсаннен ойнамасы» деп адландырды, буларнынъ анълатылмасыны кесен-кес ясакъ этти ве табирлев талапларыны да ачыкъламагъан (Муслим, «Руя», 14-16). Дигер тарафтан, халкъ арасында окъулгъан чешит руя китапларында олгъан тюш табирлери де эр кеснинъ тюшюне догъру кельмез. Чюнки тюшлер инсангъа коре фаркълы олгъаны киби, оларнынъ манасы да инсангъа коре фаркълыдыр, бир-бирине ошатылып япылгъан ачыкъламалар, янълыш нетиджелерге алып бара. Аллах бизлерге гузель тюшлер ве оларны анълата биледжек достларны насип эйлесин!   Раим Гафаров

Пейгъамберимизнинъ (с.а.в.) суннет оразалары

Опубликовано:

Ораза айы олгъан мубарек Рамазан келип кечти, биз, шимди, шевваль айындамыз. Рамазан айынынъ фарз оразасындан гъайры, ораза тутуладжакъ дигер куньлер де бардыр. Келинъиз, макъалемизде нафиле – боюн борджумыз олмаса да, савабы чокъ олгъан оразалар акъкъында тариф этейик. Давуд (а.с.) оразасы. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) бойле буюргъан эди: «Энъ фазилетли ораза – Давуд (а.с.) оразасыдыр. Давуд (а.с.) бир кунь ораза тута, бир кунь тутмай эди». Буны эшитен Абдуллах бин Умер: «Мен даа зиядесини тута билирим», – деген, яни эр кунь. Пейгъамберимиз (с.а.с.): «Бундан даа зиядеси ёкътыр», – буюргъан (Муслим, Ибн Мадже). Яни йыл-йылдан эр кунь ораза тутмакъ олмаз. Эм де, инсан алышса, Рамазаннынъ дады къалмаз. «Эйям-ы бид» оразасы. Шу чешит ораза «эйям-ы бид», яни «беяз куньлер» дие адландырылгъан, къамерий такъвимдеки айларнынъ эр 13, 14, 15 куньлеринде тутула. Пейгъамбер (с.а.с.) Эбу Зерге (р.а.): «Эр айда оразаны айнынъ 13, 14, 15 куньлери тут», – деп буюргъан (Бухарий, Муслим). Хазрет-и Айшенинъ риваетине коре, – «Аллах ресули (с.а.с.) эр айда 3 кунь ораза тута эди» (Санаий). Базар эртеси ве джума акъшамы оразалары. Усаме бин Зейднинъ риваетине коре, Пейгъамберимиз (с.а.с.) шу куньлерде ораза тута эди. Ондан не ичюн хусусан шу куньлерни оразанен кечиргени акъкъында соралгъанда, о, бойле деген: «Инсанларнынъ амеллери Аллаху Таалягъа базар эртеси ве джума акъшамы куньлери такъдим этиле. Мен амеллерим такъдим этильгени вакъыт оразалы олмагъа севем» (Эбу Давуд, Ибн Мадже). Шевваль оразасы. Рамазандан сонъра кельген айгъа шевваль дейлер. Шу айда алты кунь ораза тутмакъ мустехаптыр. Бу алты кунни байрамдан сонъра тутмакъ исе, – фазилетлидир. Хадиске коре, – «Ким Рамазан айыны оразанен кечирип, сонъра алты кунь шеввальда ораза къошып тутса, бир йыл ораза тутулгъаны киби савапны алыр» (Ибн Мадже, Тирмизий). Нетиджеде, бойле сайылыр: оразанынъ эр бир куню ичюн он къат савап бериле. Оразанынъ 30 куню = 300, шевваль айында да 6 кунь къошулса, 60 олур. Нетиджеде 36 х 10 = 360 кунь. Къуранда бойле келе: «Ким эйи амель япмагъа истесе, онъа ондан он къат зиядеси берилир» («Энам» суреси, 6/160 ает). Шабан оразасы. Шабан айы Рамазандан эвель кельген айдыр. Хазрет-и Айшенинъ риваетине коре, – «Пейгъамберимиз шабан айында чокъусы куньлери ораза тута эди, аман-аман, бутюн айны оразалы кечире эди (Муслим, Эбу Давуд). Къурбан байрамынынъ арефесинде ораза тутмакъ. Шу ораза суннеттир. Хадиске коре, – «Бу куньде тутулгъан ораза бир йыл эвельси ве бир йыл сонъра япылгъан гунахларны орьте» (Ибн Ханбель). Харам айларында ораза тутмакъ. Шу айларда тутулгъан ораза да суннеттир. Харам айлары булар – реджеб, зулькаде, зульхидждже ве мухаррем. Айрыджа, Зульхидждженинъ 9-ынджы куню (Къурбан байрамындан эвель), Арефе куню ораза тутмакъ мумкюн. Хазрет-и Хафса бойле буюргъан: «Пейгъамбер шу 4 шейни ич къачырмай эди: Ашуре оразасы, Зульхидждженинъ 9 куню ораза тутмакъ, эр айда 3 кунь ораза тутмакъ ве саба намазынынъ суннети» (Несаий). Мухаррем айынынъ 10-ынджы кунюне Ашуре (Ашыр куню) дейлер. Бу куньде де ораза тутмакъ суннеттир, амма, бир кунь эвельсини я да сонъракисини къошмакъ керек. Яни кунь ораза тутулмалы. Рамазан оразасы фарз этильмеден эвель, Ашуре кунюнде ораза тутмакъ фарз эди, сонъра исе, суннет олды. Иште, суннет оразалар шулардыр. Ораза тутулмасы мекрух олгъан джума кунюнде, эгер ораза пеш-пешине бир къач кунь тутула исе, ораза тутмакъ да мумкюндир. Рамазандан бир къач кунь эвель ораза тутмакъ тевсие этильмей. Аллаху Тааля туткъан ве тутаджакъ оразаларынъызны къабул этсин!   Айше Дуран

Бурьлюк джамиси – койнинъ айдын кунеши

Опубликовано:

Къырымтатарлар Ватангъа авдет эткенден сонъ къурулгъан джамилерни козь огюне алсакъ, олар аман-аман бир услюпте къуралгъанларыны коремиз. Яни, саде дёрткоше бина, дёрт тарафлы чатыр дамлар. Бунынъ, эльбетте, белли себеплери бар ве бойле саде къалыплы джамилернинъ де бизим ичюн къыймети буюктир. Лякин авдет девринде къурулгъан земаневий джамилер арасында базылары айырылып тура. Бойле джамилерден бири – Бурьлюк джамисидир. Мезкюр джами Къырымда сайысы аз олгъан къуббели джамилер сырасына кире. Багъчасарай районынынъ Алма Тархан коюнде ерлешкен Бурьлюк адынен белли олгъан ишбу джами 2000 сенеси Саудие Арабистанлы хайырсевер адамнынъ парасына Къырым Муфтилигининъ незарети алтында къурулды. Бельки де, айны шу себептен, джами къурулышы даа чокъ арап услюбине якъын келе. Арап услюбинден гъайры, джамининъ ренки де дикъкъат чеке, тыш тарафтан сап-сары диварлары иле джами Алма Тархан коюнинъ энъ айдын ве корюмли бинасы ола. Джамининъ 18 метрлик минареси бар, ондан да гъайры, бинанынъ дёрт тарафында кичик къуллелер де джамини яраштыра. Джамининъ ичинде руханий ве хош муит укюм сюре, диварларында хат услюбинен Къуран-ы Керимден ает ве сурелер язылгъан. Алма Тархан (Бурьлюк) джамиси 500 кишиликтир, онынъ ичюн бу ибадетханеге тек ерли мусульманлар дегиль де, къомшу койлерден де джемаат келе. Затен ерли джемаат гъает активдир ве мабедни гузельдже айбетлей, ихтиядж дуюлгъанынен аман тамир ишлери япыла, бина бакъымлы ве темиз тутула. Азбарда исе, онларнен гуль чалысы, дигер чичеклер ве тюрлю емиш тереклери экильген. Пандемия себебинден сонъки эки сенени эсапкъа алмасакъ, Рамазан айларында джамиде, кене де ерли джемаатнынъ тешеббюси ве дин джемиетлерининъ ярдымы иле юзьлернен инсанлар ифтар софраларына буюра. Бурьлюк джамиси ерли мусульманлар ичюн диний маариф оджагъы да сайыла, чюнки бу ерде эм ханымлар, эм де бейлер ичюн диний дерслер, Къуран дерслери алып барыла. Онларнен бала да шу джамиге динимизни танымакъ, яшатмакъ ичюн келе.

Къадыннынъ омюр аркъадашы огюнде вазифелери

Опубликовано:

Пейгъамберимиз Мухаммед Мустафа, салляллаху алейхи ве селлем, хусусан, къадынларгъа косьтериледжек мунасебет меселесинде хадислерининъ биринде бойле буюргъан эди: «Аранъызда энъ хайырлынъыз аилесине энъ гузель даврангъанынъыздыр. Мен аилеме нисбетен энъ хайырлым» (Ибн Мадже, «Никях», 50). Ислямий эвлиликлер эр киши ве къадын арасында бир анълашма олып, къаршылыкълы вазифелер ве акъларны пейда эте. Келинъиз, къадыннынъ къоджасына нисбетен насыл вазифелери олгъаныны ашагъыдаки шекильде сыраламакъ мумкюн. 1. Къанаат. Къанааткяр олмакъ – юрек раатлыгъынынъ себебидир. Бир къадын арсызлыкъ ве ачкозьлюк япып, акъайыны озюнден ве эвден сувутмакътан сакъынмакъ керек. Къанаат – ляйыкъ бир дереджеде яшамакъ ве къызгъанмамакъ демектир. 2. Къоджагъа итаат. Севгили Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Бир къадын къоджасы ондан мемнюн оладжакъ шекильде вефат этсе, дженнетке кирер» (Ибн Мадже, «Никях», 4). 3. Темиз олмакъ. Эм озюнинъ темизлиги, эм де эвнинъ темизлиги шарттыр. Къадын эвде акъайыны эр даим гузель къокъуларнен ве дюльбер урбаларнен къаршыламакъ керек. 4. Ихтияджларнынъ къаршыланмасы. Къоджанынъ аш ашайджакъ вакъытына дикъкъат этмек, юкъу саатларыны къачырмамакъ. Къоджанынъ адети насыл олса, о вакъыт аш ве ятакъ азыр олмакъ керек. 5. Малнынъ къорчаланмасы. Къоджанынъ мал ве эшьяларыны къорчаламакъ, исраф этмеден, еринде къулланмакъ. 6. Акърабаларгъа сайгъы. Къоджанынъ акърабасына ве якъынларына урьмет ве сайгъы косьтермек. 7. Сыр сакъламакъ. Къадын къоджасындан алгъан бир сырны ич кимсенен пайлашмамасы керек. 8. Сайгъы ве урьмет. Къоджанынъ буюрыкъларыны ерине кетирмек. Онъа къаршы чыкъмамакъ. Эр киши эвнинъ тыш ишлерини ве ихтияджларыны къаршыламалы, ханым да ич ишлерини ве хызметлерини бакъмалыдыр. Араларында ярдымлашма эр вакъыт мумкюндир. Эгер къадын бу мадделерге дикъкъат этип, оларны ерине кетирсе, аиле ичюн яшагъан эвлери хузурнен толур ве дженнет багъчаларындан бир багъча олур. Аллахтан тилегим, къоранталарымызда Аллахкъа эр даим ибадет ве зикир алы укюм сюрсин, балачыкъларымыз Ислям рухунен тербие этилип, буюсин. Аллах бу месулиетли ёлумызда яр ве ярдымджымыз олсун. Амин. Мерьем СУЛЕЙМАНОВА

Кемал Гъафаров: «Аллах эр меселенинъ чезилюв ёлуны бере»

Опубликовано:

Джурчи районынынъ баш имамы Кемал Гъафаров 1972 сенеси, мектепте яхшы окъугъаны ичюн, Къырымда ерлешкен Артек пионерлер лагерине ёлланылды. Ватаннынъ гузеллигини озь козюнен корьген сонъ, Ватангъа къайтмакъ макъсадынен яшады. Ве 1987 сенеси Къырымгъа къайткъан сонъ, Джурчи районында ерлешти ве артыкъ 18 йыл девамында Джурчи районынынъ имамы вазифесини эда эте. Кемал оджа! Джурчи районы акъкъында тариф этинъиз. Не къадар кой, къасаба бу районгъа кире? Джурчи районы Къырымнынъ чёль тарафында ерлеше, мында Джурчи къасабасынен 41 кой ерлеше. Койлер 17 кой шурасында топлангъан. Сюргюнликтен эвель мында чокъ халкълар яшагъан, къырымтатарлардан гъайры, руслар, украинлер, немселер, чуфутлар, эстонлар, чехлер, эрменилер ве дигерлери де бар эди. Къасабада, сюргюнликтен эвель яшагъан адамларнынъ сёзлерине коре, джами ве медресе чалышкъан эди, балабан къуюлар да бар эди, шимди де бар, амма суву ёкъ. Алькеч (шимди Алексеевка) коюнинъ четинде Къыркъ Чолпан азизи ерлешкен. 2004 сенеси оларгъа багъышланып баш таш къоюлды. Шимди не къадар джами ве ибадетханенъиз бар? Янъы къурулгъан джамилернинъ къурулыш тарихы акъкъында тариф этинъиз. Бугуньки куньде районымызда учь джами ве он ибадетханемиз бар. 1999 сенеси Джурчи (Первомайское) къасабасы ве Тогъайлы (Кормовое) коюнде джамилернинъ къурулышы башланды. Бу макъсадлар ичюн араплар тарафындан пара берильди ве кой джемааты озь кучюнен бу джамилерни котерди. Коюмизнинъ эр бир сакини бу ишке буюк арзу-истекнен къол тутты ве джамилер тез вакъытта азыр олды. Учюнджи джамимиз, Сарыбаш коюнде ерлеше, бу джамининъ къурулышына тюрк къардашларымыз дестек косьтерди. Келеджекте джами я да ибадетханелер къурмагъа ниетинъиз бармы? Эльбетте, келеджекте эр бир коюмизде джамимиз олмасыны истеймиз. Шу себептен, джами къурулмасы ичюн топракъ алына. Мисаль, Айбар (Войково) коюнде топракъ алынды, джамининъ лейхасыны япып, къурулышкъа азырлыкъ коремиз. Районымызнынъ Дер Эмес (Правда), Къыят (Островское), Эски Аликеч (Алексеевка) ве Буюк Бузав (Сусанино) койлеринде исе, джамилер ёкъ, амма келеджекте къурулмасы ичюн топракъ меселесини чезмеге ёл къыдырамыз. Джурчи районы джемаатынынъ фаалиетлери насыл? Ерли диний джемиетинъиз бармы? Къасабамызнынъ эр бир коюнде къырымтатарлар яшай. Джурчиде ве базы койлеримизде, меселя, Токъулчакъ (Гришино) ве Черново койлеринде джемаатымыз аз дегиль, атта, Айбар коюнинъ 50 файызы къырымтатарлар. Сарыбаш кою исе, айры ерни тута, чюнки бу койнинъ 95 файызы халкъымыздыр. Шу койде миллий мектеп ве миллий балалар багъчасы чалыша. Район боюнджа секиз ресмийлештирильген дин джемиети фаалиет косьтере, башкъа койлерде де дин джемиетлернинъ тешкиль этильмеси козьде тутула. Джамилерге кельгенлернинъ сайысы чокъмы, азмы? Оларнынъ орта яшы насыл, яшлар я да къартлар? Бизни къувандыргъан шу ки, кельгенлернинъ чокъу – яшлар. Бойле вазиет бизге буюк ишанч ве умют бере, – келеджекте джамилеримиз бош къалмайджакъ, генчлеримиз къартларымызнынъ аркъасындан кельмекте. Даа бир къуванчлы нокъта – базы джамилерде яшлар беш вакъыт намазны къылмагъа тырышалар. Районынъызда диний курслар, мерасимлер кечирилеми? 2010 сенесинден башлап, 2020 сенесине къадар районымызнынъ эр бир коюнде эки йыллыкъ «Темель диний бильгилер» серлевхалы дерслер ве Къуран курслары кечирильди. Джурчи, Айбар, Сарыбаш койлеринде яз татиллери девамында балалар ичюн лагерьлер чалышты. Район медениет эвининъ бинасында чокъ мерасимлер кечирильди: «Мевлид», «Ораза», «Къомшулар арасында мунасебет» ве генчлер ичюн чешит лейхалар. Бундан да гъайры, Къурбан, Ораза байрамлары кечирильди. Ковид меселеси себебинден, джамилеримизде окъув мерасимлери токътатылды, амма Къуран курслары дистанцион шекилинде девам эте. Имамларынъыз акъкъында тариф этинъиз. Бизим имамларымыз акъыллы, инсафлы, тербиели инсанлардыр. Беш вакъыт намаз, джума, дженазе, байрам намазлары, къуванчлы никях ве балагъа ад къоюв мерасимлери киби вазифелерини буюк месулиетнен беджерелер. Не вакъыттан берли сиз Джурчи район имамы вазифесини беджересинъиз? Вазифелеринъиз акъкъында тариф этинъиз. Мен 2003 сенеси Джурчи районынынъ баш имамы оларакъ сайландым ве шимдиге къадар шу, меним ичюн муим олгъан вазифелеримни беджерип келем. Эр ай Муфтияттан алгъан хабер-малюматларны кой имамларына еткиздирем. Койлерде олгъан диний мушкюллерни бирликте чезмеге тырышамыз. Не вакъыт Къырымгъа авдет олдынъыз? Не ичюн айны Джурчиде токъталдынъыз? Кельген сонъ, биринджи йыллары насыл проблемаларнен къаршылаштынъыз? 1972 сенеси, майыс айында, мектепте яхшы окъугъаным ичюн Къырымда ерлешкен Артек пионерлер лагерине ёлланылдым. Ватанымнынъ гузеллигини озь козюмнен корьген сонъ, Ватан асретлиги ве севгиси эп артты. 1987 сенеси, декабрь айында биринджилер сырасында Къырымгъа ёл алдым. Анам-бабам, къайната-къайнанам Къырымнынъ чешит тарафларындан эдилер, яни эв алмакъ ичюн Ватанымнынъ чокъ ери меним ичюн уйгъун эди. Чокъ ерлерге бардым, къарадым, къыдырдым, амма Аллахнынъ берген къысмети – Джурчи къасабасы экен. Азыр эв-азбарымны, ишимни къалдырып кельген инсаннынъ янъы ерде, эльбетте, чокъ проблемалары ола, амма, чокъ шукюр, Аллах эр меселенинъ чезилюв ёлуны бере. Элимде институт дипломы олса биле, адий ишчи оларакъ чалышмагъа разы олдым. Озь аиленъиз акъкъында тариф этинъиз. Бала, торунларынъызнынъ тербиесинде белли бир принциплеринъиз бармы? Бабам, Абдувели Гъафаров Озьбекистанда тиль оджасы олып чалышты, 2008 сенеси бу дюньяны терк этти, Аллахнынъ рахметинде олсун. Анам Пембе Гаффарова, шимди 89 яшында, Аллахкъа чокъ шукюрлер олсун, бизни къувандырып яшай. Озьбекистанда эбанай олып чалышты. Меним эки огълан ве бир къыз къардашым бар. 36 йыл эвельси омюр аркъадашым Насибе ханымнен таныштыкъ ве эвлендик. Омюр аркъадашым эсап оджасы олып, 36 йыл мектепте чалышаракъ, пенсиягъа чыкъты. Бизим эки огълумыз ве бир къызымыз бар. Балаларымыз алий окъув юртларыны битирдилер, чалыштылар, эвлендилер. Шимди бизим секиз торунымыз бар. Эльбетте, балалар, торунлар тербиесинде инсафлыкъ, намуслыкъ, мустакъиллик, незакетлик, буюклерге урьмет киби ахлякъий хусусиетлер меним ичюн муимдир. Халкъымызгъа насыл тилеклеринъиз оладжакъ? Ватаныма ве, умумен, дюньягъа тынчлыкъ тилейим. Миллетимнинъ сайысы артсын, эр бир иште бирликте олайыкъ, бир-биримизге мерхамет, севги, урьмет косьтерейик. Джамилеримиз бош къалмасын, сыраларымыз эп чокълашсын. Ватанымызда сагъ-селямет яшап, онъа саип чыкъайыкъ! Эвелина Аблязова

Мусульмане выбирают «Халяль»

Опубликовано:

С распространением Ислама в мире всё больше набирают популярность продукты со знаком «Халяль» / «Элял». В Коране прописано дозволенное и запретное. Опираясь на данные критерии, мусульмане стараются выбирать то, что относится к халяльной продукции. Если в мусульманских странах практика употребления халяльной продукции существует давно, то в немусульманских странах она начала обретать популярность относительно недавно – в течение 10-15 лет. Кроме мусульман некоторые представители и других конфессий отдают предпочтение этой продукции по причине её чистоты. Само слово «халяль» в переводе с арабского означает «дозволенный», то есть изготовленный в соответствии с нормами шариата. «Халяль» – это не только знак качества продуктов, но и обширное понятие чистоты и соответствия исламским обычаям, которое затрагивает все сферы жизни. Каждый мусульманин, да и представители других конфессий, стремятся употреблять в пищу только чистые продукты. Этим мусульманин бережёт своё здоровье и заботится о своём потомстве. И, соответственно, избегает всего того, что попадает под категорию «запретного» (харам). В чём же преимущество халяльной продукции? Почему мусульмане так трепетно относятся к выбору того или иного вида пищи? Всё дело в том, что мусульманин, соблюдающий нормы Ислама, всячески старается, чтобы все его дела соотносились с богослужением. Здесь он старается выбирать между дозволенным и запретным. Ведь в таком дозволении и запрете есть аспекты пользы и вреда не только в материальном, но и в духовном плане. Выбирая дозволенное, мусульманин совершенствует свою веру и преданность Единому Создателю, который указал единственно верный путь, а отдаляясь от запретного, он не желает видеть урон не только в этой кратковременной жизни, но и жизни будущей. Сегодня в продуктовых магазинах можно видеть разнообразие пищи. Перед мусульманами стоит огромный выбор. К примеру, при выборе кондитерских изделий он отдаёт предпочтение таким, в составе которых не будет спиртного. Современные производители используют спиртосодержащие добавки для сохранения своего продукта на более длительный срок. А ведь, как известно, алкоголь в Исламе является запретным в любом количестве, даже если он присутствует в неалкогольных продуктах питания. Такой осознанный подход относится к богослужению, и наполняет жизнь благодатью. Также этот выбор благодатно влияет на семью мусульманина и ближайшее окружение. Особого внимания требует выбор халяльного мяса и мясной продукции. Ведь не каждое мясное изделие пригодно к употреблению, даже если это баранина или говядина. Перед закалыванием животного нужно произнести имя Аллаха, сказав «Бисмиллях, Аллаху экбер» («Во имя Аллаха, Аллах превыше всего»). При желании, также можно прочитать соответствующую молитву, а затем уже перерезать сонные артерии животного, давая крови полностью вытечь из него (Коран запрещает к употреблению кровь любого животного). Это придаёт мясу специфический приятный вкус. Во время забоя с животным нужно обращаться с лаской, а также нежелательно присутствие других животных рядом. До забоя животное должно содержаться в благоприятных условиях, и оно должно быть здоровым. Но, если животное было забито не по правилам, – его удушили, оно погибло от травмы, во время кормления допускались запрещённые, нечистые продукты, если животное зарезано не с именем Аллаха, сонные артерии не были перерезаны, кровь не была выпущена, или животное болело, оно содержалось в антисанитарных условиях, то мясо такого животного запрещено к употреблению. Кроме этого, запрещено к употреблению мясо некоторых животных. Например, свинина. Запрет на употребление свинины есть в Коране. На сегодняшний день вред употребления свинины научно доказан. Свинья – грязное животное. И это касается не только её валяния в грязи. Дело в том, что свиньи едят отходы, экскременты и, часто, своё потомство. Свиньи не потеют, что пагубно влияет на качество мяса – из её организма не выводятся вредные вещества. Свиньи болеют теми же болезнями, что и люди. Многие вирусы и бактерии не погибают даже после готовки мяса. Свиньи часто болеют. Свиней забивают во избежание их гибели – мясо пропадёт, а это невыгодно. Поэтому есть большая вероятность купить мясо больного животного. Свинина приводит к болезням сердца и ожирению, что опять-таки связано с токсичностью продукта. При выборе халяльной продукции всегда нужно проявлять внимательность. Сегодня мусульмане, занимающиеся производством мясной продукции, кондитерских изделий и т.д., со всей ответственностью обращают внимание на предоставление потребителям качественного халяльного продукта. Для получения необходимой информации они обращаются к компетентным религиозным органам, которые проводят разъяснительные беседы по производству продукции с маркой «Халяль», и при соблюдении всех норм получают соответствующий сертификат. Халяльная продукция стала популярной среди представителей других конфессий. Это еще раз показывает то, насколько мусульмане соблюдают чистоту не только в своих богослужениях, но и в том, что употребляют в пищу и чем кормят окружающих. При Духовном управлении мусульман Республики Крым и г. Севастополь с 2008 года функционирует Отдел сертификации и стандартизации продукции «Элял». Данный отдел проводит проверки изготовления продуктов, ведёт консультационные работы на предприятиях, работающих согласно стандартам «халяль». В настоящее время в Крыму в производстве халяль-продукции работают 46 предприятий. На территории Республики Крым вся продукция предприятий, получивших Сертификат «Элял» Центра сертификации и стандартизации «Элял» Духовного управления мусульман Республики Крым и г. Севастополь, выпускается с маркировкой логотипа ДУМ Крыма.   Сервер Ягъяев

Яхшылыкъкъа чагъырмакъ ве яманлыкътан токътатмакъ

Опубликовано:

Яхшылыкъкъа чагъырмакъ ве яманлыкътан токътатмакъ – муминнынъ хусусиетидир. Къуран-ы Керим Пейгъамберимизни бойле тарифлей: «Эй, Пейгъамбер! Биз сени эм бир шаат, эм бир муждеджи (къуванчлы хаберлер берген), эм бир тенбиелейиджи оларакъ ёлладыкъ, эм де Аллахнынъ изини иле, Аллахкъа чагъыргъан ве нурлар яйгъан бир айдынлатыджы оларакъ ёлладыкъ» («Ахзаб» суреси, 33/45-46). Яни Пейгъамберимиз (с.а.с.) инсанларны тенбиелеп, оларны яманлыкъ япмакътан сакъындыра эди, яхшылыкъларны огретип, ёлларыны айдынлата эди. Аллаху Тааля буюк лютуф ве мерхамет саиби олгъаны ичюн, ер юзюнинъ халифелери оларакъ яраткъан инсанларны озь башына быракъмады. Ильк инсан ве ильк пейгъамбер Хазрет-и Адемден башлап, пейгъамберлер ёллады ве инсанларгъа дюнья ве ахирет бахтынынъ ёлларыны косьтерди. Пейгъамберлер эм догъру ёлны косьтере эдилер, эм де озьлери гузель арекетлер япып, орьнек ола эдилер. Соньки пейгъамбер, бизим пейгъамберимиз Мухаммед Мустафа (с.а.с.) де Аллахнынъ эмир ве ясакъларыны энъ гузель бир шекильде ве ич бир эксик быракъмайып, инсанларгъа бильдирди ве еткизди. Пейгъамберимиз мешхур Веда хутбесининъ сонъунда о ерде динълегенлерден сорагъан: – Эй, инсанлар! Ярын меним акъкъымда сизден сорайджакълар, не айтырсынъыз? Сахабелер эписи бирден: – Аллахнынъ эмир ве ясакъларыны бизлерге бильдирдинъ, пейгъамберлик вазифесини яптынъ, бизлерге тевсие ве насиат эттинъ, деп шаатлыкъ этермиз, – дедилер. Бундан сонъ Пейгъамберимиз (с.а.с.) мубарек шаатлыкъ пармагъыны юкъары котерип, учь кере: – Шаат ол, я, Рабби, шаат ол, я, Рабби, шаат ол, я, Рабби, – деди (Муслим). Онынъ вефатындан башлап, заманымызгъа къадар онынъ къабирини зиярет эткенлер: «Селям санъа, эй, Аллахнынъ Пейгъамбери», – деген сонъ тыпкъы сахабелер киби: – Мен шаатлыкъ этем ки, Аллахтан башкъа илях ёкъ. Сен де Онынъ къулу ве пейгъамберисинъ. Шаатлыкъ этем ки, Аллахнынъ эмир ве ясакъларыны бизлерге бильдирдинъ, эманетни ерине кетирдинъ. Умметке насиат эттинъ ве Аллах ёлунда курештинъ. Къыяметке къадар Аллах санъа салят этсин, – деп айталар. Керчектен де, о, шу шерефли хызметни текмиль оларакъ ерине кетирген ве бунынъ раатлыгъынен Аллахкъа къавушкъан. Ондан сонъра пейгъамберлер кельмейджегине коре, инсанларны эйиликке чагъырмакъ ве яманлыкътан токътатмакъ вазифесини ким япаджакъ? Бу ойле бир мукъаддес вазифе ки, буны асыл да ихмал этмек олмай. Къуран-ы Керимде: «Сен огют берип, хатырлат. Чюнки хатырлатмакъ муминлерге файда бере», – буюрыла («Зариат» суреси, 51/55). Эльбет, Пейгъамберимизден сонъра инсанларгъа догъру ёлны косьтермек ве оларны тенбиелемек вазифеси бутюн мусульманларгъа кечти. Чюнки Къуранда: «Сиз инсанлар ичюн чыкъарылгъан энъ хайырлы умметсинъиз, эйиликни эмир этип, яманлыкътан узакълаштырасыз, ве Аллахкъа инанасыз», – буюрылып, бунынъ бутюн муминлернинъ вазифеси олгъаны бильдириле («Ал-и Имран» суреси, 3/110). Шу аетке коре, мусульманларны башкъа инсанлардан айыргъан хусусиет – Аллахкъа инанмакъ, эйиликни эмир этип, яманлыкътан узакълаштырмакъ. Шу хусусиети себебинен де энъ хайырлы уммет олгъанлары бильдириле. Эльбетте, къардаш къардашны тенбиелейджек ве онъа догъру ёлны косьтереджек. Аллаху Тааля шу мевзуны хатырлатып, бойле буюра: «Эркек ве къадын муминлер бир-бирининъ досту ве ярдымджысыдыр. Олар, эйиликни эмир этип, яманлыкътан узакълаштыралар, намаз къылар, зекят берелер, Аллахкъа ве пейгъамберине итаат этелер. Иште, шуларны Аллах мерхаметинен эсапкъа чекеджек. Чюнки Аллах Азиз, Икмет саибидир» («Тевбе» суреси, 9/71). Пейгъамберимиз де шу мевзунен багълы оларакъ бойле буюра: «Сизден биринъиз чиркин бир иш корьсе, оны элинен денъиштирсин. Эгер бунъа кучю етмесе, тилинен денъиштирсин. Бунъа да кучю етмесе, юрегинде къаршы чыкъсын. Бу исе, иманнынъ энъ зайыф дереджесидир» (Муслим). Пейгъамберимизнинъ шу сёзюнден анълашылгъанына коре, чиркин ве акъсыз бир ишни корьген мусульман бунъа сессиз къалмайып, арекет этмек керек. Шу арекет учь шекильде олмакъ мумкюн, – кучю етсе, оны элинен токътатыр. Бу вазифе идареджилерге аиттир. Бойлеликнен, яманлыкънынъ огюни алгъан олурлар. Бунъа кучю етмесе, инсан насиат эте. Яманлыкънынъ зарарыны анълата. Бунъа да кучю етмесе, о ишке юректен наразылыкъ косьтерип, къол тутмаз. Онынъ бу арекетлери тесирли ола биле ве яманлыкънынъ яйылмасына маниа тешкиль эте биле. Пейгъамберимиз даима мусульманларнынъ шу вазифесини оларгъа хатырлата эди. Бир хадисте Пейгъамберимиз (с.а.с.): – Ёллар устюнде отурмакътан сакъынынъыз, – деп буюргъан. Сахабелер: – Ёл устюнде отурмакъ бизим ичюн керек бир шей. Керек шейлерни о ерде лаф этемиз, – дегенлер. Бунъа джевап оларакъ Пейгъамберимиз: – Ёл устюне отурмакътан вазгечип оламасанъыз, ёлнынъ акъкъыны беринъ, – буюргъан. Сахабелер сорагъанлар: – Эй, Аллахнынъ Ресули, ёлнынъ акъкъы недир? Пейгъамберимиз: – Харам олгъан шейлерге бакъмамакъ, келип кечкенге эзиет бермемек, берильген селямны алмакъ, эйиликни эмир этип, яманлыкътан токътатмакъ. (Иште ёлнынъ акъкъы бу), – деп, джевап берген (Муслим). Эгер мусульманлар шу вазифелерини япмасалар, яманлыкъ ве акъсызлыкълар эр тарафны сарып алыр. Энъ башта, ким яманлыкъ япса, онынъ зарары тек о инсангъа токъунаджакъ, деп тюшюнемиз, амма ойле дегиль. Юкъкъан бир хасталыкъ киби, яманлыкъ топлумны сарып алыр ве бутюн джемиет пек буюк зарар корер. Пейгъамберимиз (с.а.с.) яманлыкъкъа къаршы первасыз къалмакънынъ джемиетке насыл бир беля кетиргенини бир мисальнен бойле анълаткъан: «Ёлджулар гемиде ерлерини къуранен белли этелер. Къура нетиджесинде инсанларнынъ базылары гемининъ усть къатына, базылары да ашагъы къатына ерлеше. Ашагъы къаткъа ерлешкенлер, бу ерде сув олмагъаны ичюн, сув ихтияджларыны ерине кетирмек ичюн тёпедеки къаткъа чыкъмакъ меджбурлар. Сув алмакъ ичюн тёпеге чыкъкъанда, тёпе къаттаки инсанларнынъ янларындан кечелер. Бу эснада озь араларында лаф этелер: «Озюмизге ашагъы къаттан бир делик ачсакъ да, сув ихтияджымызны о ерден корьсек ве юкъарыдакилерни раатсыз этмесек, яхшы олур», – дейлер ве гемининъ ашагъысында бир делик ачмагъа башлайлар. Шимди усть къаттакилер буларны корип турып, шу япкъанлары ишке козь юмып, сес чыкъармасалар, ве оларны токътатмасалар, ачылгъан деликтен ичериге сув кирер ве геми сувгъа батар. Бойлеликнен, тек деликни ачкъанлар дегиль, гемиде олгъан эр кес богъулыр. Эгер усть къаттакилер оларны шу иштен токътатса, эм озьлери къуртулыр, эм де оларны къуртарырлар» (Бухарий). Пейгъамберимизнинъ бу мисали мезкюр мевзуда пек тесирли бир мисаль. Бу мисальден биз анълаймыз ки, мусульман бир киши джемиетте олгъан вакъиалардан четте къалмайып, лякъайд инсан олмамалы ве: «Манъа не, эр къой озь баджагъындан асыладжакъ», – деп айтмайджакъ. Китабымыз Къуранда Аллах бойле буюра: «Ойле бир фитнеден сакъынынъ ки, о, ичинъизде тек зулум эткенлерге зарар бермекнен битмез (яни инсаннынъ яманлыгъы тек озюне зарар бермез, джемиетнинъ ичине кирип эписини бозар). Билинъиз ки, Аллахнынъ азабы пек буюктир» («Энфаль» суреси, 8/25). Шу ает пек муим бир тенбие бере. Ойле яманлыкълар бар ки, пек чокъ къабаатсыз адамларны келип тапар. Бугунь топлум ичинде эпимизни раатсыз эткен янълышлыкъларнынъ ве гунах сайылгъан арекетлернинъ себеби буларны токътатмакъ меселесинде ихмалкярлыгъымыздыр. Бунынъ ичюн ает ве хадислернинъ насиатларына къулакъ берип, топлумнынъ зарарына оладжакъ ал ве арекетлерге лякъайд къалмамакъ керекмиз. Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) ишарет эткени ольчюлерге коре, эр бир мусульман вазифесини япмакъ керек. Девамы бар…   Иса Велиев

Эрва бинт Курейз (радыяллаху анха)

Опубликовано:

Пейгъамберимизнинъ аласынынъ къызы, Хазрет-и Османнынъ анасы олгъан Эрва бинт Курейз Меккеде догъды. Бабасынынъ ады Курейз бин Ребия, анасы исе, – Пейгъамберимизнинъ аласы, Бейза бинт Абдульмутталиб. Хазрет-и Эрва Ислям дини акъкъында эшиткенде, оны аман къабул эткен эди. О, Хазрет-и Эбу Бекир ве Аммар бин Ясирнинъ анасы Сумеенен (Аллах эписинден разы олсун) бир вакъытта мусульман олгъанлар. Эрванынъ биринджи акъайындан Хазрет-и Осман ве Эмине догъдылар. Экинджи акъайындан даа 5 баласы олгъан. Эрва (р.а.) диний меселелерде джиддий олгъан ве йымшакълыкъ бермеген, кучьлю табиатлы бир ханым олгъан. Балаларыны ляйыкъ инсанлар оларакъ етиштирмек ичюн пек гъайрет эткен. Аман-аман бутюн эвлятлары мусульман олгъанлар, Ислямнен шерефленгенлер. О, пек чокъ мусульман киби, Ислямнынъ ильк йылларында эскенджелерге огърагъан. Сонъра исе, Хабешистангъа хиджрет эткен. Эрва (р.а.) сёзюне садыкъ бир ханым эди. Ислям огъруна, керек олса, малыны, джаныны биле феда этмеге азыр эди. Эвини, баркъыны ташлап, Мединеге кочькен. Не ичюн? Динини яшамасына кимсе кедер этмемеси ичюн. Къоркъмайып ве сакъынмайып, ораза тутмакъ, намазыны къылмакъ ичюн. Бу фаний дюньяда о бир дюньяны гъайып этмемек ичюн. Буны эр кес япалмаз. Эрва бинт Курейз бизим ичюн башкъа тарафтан да эмиетлидир. О, эвлятларынынъ тербиесине айыргъан дикъкъатынен беллидир. Тек беден тарафыны дегиль де, эм рух ихтияджларыны да ерине кетирмеге даима гъайрет эте эди. Кунюмизде аналар балаларны инглиз тили, оюн, робототехника киби чешит тюрлю курсларгъа яздырып, вакъыт тапып, алып баралар. Бу пек яхшы ве кереклидир, амма баланынъ рухий сагълыгъыны да унутмамакъ керек. Динимизни, тилимизни ве адетлеримизни огретмесек, бизим эвлятларымызнынъ мусульман олмагъан балалардан фаркъы не оладжакъ? Эрванынъ огълу Осман (р.а.) келеджекте учюнджи Ислям халифеси олгъаны онынъ берген тербиесине де ишарет олса керек. Эрва (р.а.) Пейгъамберимизнинъ эки къызы Умму Кульсум ве Рукъиеге де къайнана олгъан. Оларны козю киби бакъып севе эди. Къараманымыз Эрва (р.а.) узун омюр яшап, огълу халифе олгъанда, 91 яшында бу дюньяны терк эткен. Мединеде, Бакъий мезарлыгъында комюльген. Огълу Осман (р.а.) мезарындан узун вакъыт айрылмады, козьяшлары ичинде анасы ичюн Аллахкъа дуа эткен. Раббим джумлемизге хайырлы эвлятлар насип этсин! Аллах оларнынъ джумлесинден разы олсун!

Янъы неширлеримиз

Опубликовано:

Къырым Джумхуриети ве Севастополь шеэри мусульманлары диний идареси тарафындан янъы неширлер азырланылып бастырылды. Рамазан айына догъру янъы «Ораза. Пост в Исламе» китабы дюнья юзюни корьди. Муфтиятнынъ хадимлери тарафындан азырланып, рус тилинде бастырылгъан бу китап динимизнинъ беш темелинден бири, муим бир ибадет олгъан ораза акъкъында эр тарафлы малюматны эсас нокъталарынен такъдим эте. Шу джумледен, оразанынъ чешитлери, оразанынъ фарзлары, ваджиплери ве суннетлери, мекрухлары, оразаны бозгъан ве бозмагъан арекетлер, Рамазан оразасыны тутмамакъ ичюн рухсет берген озюрлер киби меселелер анълатыла. Китапта, бунъа иляве оларакъ, Рамазан айыны тесбит этюв усулы ве земаневий тедавийлев усулларынынъ оразагъа тесири акъкъында тариф этиле. Ораза китабы кенъиш окъуйыджы кутьлеси, ве, энъ эвеля, Рамазан айынынъ оразасы акъкъында догъру ве кениш малюмат тапмагъа истеген мусульманлар ичюн къарарлаштырылгъан. Ислям динининъ беш темелинден дигери – хаджылыкъ ибадетине багъышлангъан «Хаджылыкъ рехбери» («Путеводитель по хаджу») китабы да баскъыдан чыкъты. Баягъы колемли олгъан бу китап, тюркчеден рус тилине терджиме этилерек бастырылды. Эсернинъ муэллифлери – алимлер, проф. д-р Карагёз Исмаил, Кескин Мехмет, проф. д-р Алтунташ Халиль, дёрт мезхепке коре хаджылыкънен алякъалы бутюн меселелерни тафсилятлы ве эр тарафлы бир шекильде ачыкъладылар. Китапнынъ саифелеринде Ислямда хадж ве умренинъ ери ве эмиети, бу ибадетлернен алякъалы укюмлер, хаджнынъ чешитлери, менасики (айры рукун ве ибадетлери) инджеликлеринен берабер ачыкълана. Хаджылыкъ маниалары, яни хаджылыкъны ерине кетирмеге маниа олгъан себеплер, хаджгъа кеч къалмакъ, дигер инсанлар ерине хадж япмакъ, хаджылылкъ ве умренинъ къаиделерине терс кельген арекетлер ве джезалары киби аспектлер де айдынлатыла. Ишбу китап, эсасен, хаджылыкъ я да умреге кетмеге истеген мусульманлар ичюн къарарлаштырылгъан. Бундан да гъайры, о, мусульман диний тахсиль оджакъларынынъ оджалары ве талебелери тарафындан дерслик оларакъ къулланмасы мумкюн. Ве, эльбетте, Ислям дини иле меракълангъан эр кес ичюн меракълы олур. Шу эки китапнен берабер, Къырым Муфтисининъ муавини, фыкъых магистри Айдер Исмаилов тарафындан азырлангъан «Ислямда мезхеплер» («Мазхабы в Исламе») китабы, янъыдан ишленип, экинджи баскъынен бастырылды. Шу китапта ислямий мезхеплернинъ ери, пейда олувы, тарихы, кереклиги, хусусиетлери акъкъында тариф этиле. Эсас дикъкъат фыкъхий мезхеплерге айырыла, амма, бунен берабер, итикъадий мезхеплер ве тарикъатлар да анълатылгъан.

Тюшлерни дигерлерге анълатмакъ догърумы?

Опубликовано:

Эр заман олгъаны киби, кунюмизде де инсанлар тюшлеринде, руяларында корьген шейлернинъ манасыны меракъ этелер ве, уяныр-уянмаз, унутмамакъ ичюн оны къыдырмагъа башлайлар. Ойле ки, базы тюшлер бар ки, кишини теренден сарып алыр ве о киши, о андаки дуйгъусыны башкъа бирилерине анълатмакъ ихтияджыны дуя. Лякин руяны башкъаларгъа анълатмакъ догърумы? Руяларны анълатмакъ меселесине, тюшнинъ манасы, яни эйи я да яман олмасына коре къыймет кесилир. Чюнки яман руяларнынъ шейтандан олгъаныны ачыкълагъан Хазрет-и Пейгъамбер, буларнынъ кесен-кес анълатылмамасы ве корьген кишининъ шейтандан Аллахкъа сыгъынып, буны акъылындан сильмек керек олгъаныны эмир буюргъан (Бухари, «Табир», 3). Бу мевзуда Хазрет-и Пейгъамберден кельген хадис-и шериф бойледир: «Сизден бир кимсе хошуна кетмеген яман бир руя корьгенде, тез-тез сол тарафына айланып, учь кере «тьфу» айткъан сонъ, учь кере де «эузу биллях» айтып, Аллахкъа сыгъынсын, олгъаны тарафтан башкъа янгъа айланып, яни тёшектеки ятма шекилини авуштырып ятсын» (Бухари, «Табир», 14; Муслим, «Бую», 1; Эбу Давуд, «Эдеб», 88; Ибн Мадже «Табиру’р-руя», 4; Дарими, «Руя», 5). Башкъа бир хадисте исе, сахабеден Эбу Селеме яшагъан бир теджрибесини бойле анълаткъан: «Бир руя корьдим, меним чырайымны бозды. Эбу Къатаденинъ бойле дегенини эшиткенимде раатладым: «Аллах Ресулининъ шуны буюргъаныны эшиткениме къадар корьгеним руялар акъылымны, чырайымны боза эди: «Гузель руялар Аллахтандыр. Сизден бири гузель бир тюш корьсе, оны бир тек севген бир кимсеге анълатсын. Хошуна кетмеген бир тюш корьсе, яман руянынъ ве шейтаннынъ шерринден Аллахкъа сыгъынсын, учь кере сол тарафына «тьфу» десин ве бу шекильдеки руясыны асыл кимсеге анълатмасын. Буларны япса, корьген о руя онъа асыл зарар берип оламаз» (Бухари, «Табир», 46; Муслим, «Руя», 4). Гузель ве эйи руяларгъа бакъкъанымызда, буларнынъ да эр заман ве эр ерде анълатылмасы догъру дегильдир. Чюнки Хазрет-и Якъуб, огълу Юсуфкъа бойле айткъан эди: «Яврум, руянъны сакъын къардашларынъа анълатма. Санъа бир тузакъ къура билирлер. Чюнки шейтан инсангъа ап-ачыкъ душмандыр» (Коран, «Юсуф» суреси, 12/5). Шу аетнинъ тефсиринде белли муфессир Куртубий руяларнынъ гизли тутулмасынынъ кереклиги акъкъында фикирини айтып, Хазрет-и Пейгъамбернинъ хадисини кетире: «Руялар пейгъамберликнинъ къыркъ алтыда биридир. Корюльген бир руя, инсан оны анълатмагъандже, бир къушнынъ аягъында асылы кибидир. Анълаткъаны заман тюшер ве джоюлыр. Бундан себеп, акъыллы, бильгили, сизни севгенини бильгенинъиз ве гузель ниетте булунаджакъ, яни хайыргъа ачыкълайджакъ кишилер тышында руянъызны кимсеге анълатманъыз» (Ахмед бин Ханбель, «Муснед», дж. XXVI, с. 103). Имам Малик де хайыргъа ачыкълайджакъ бирини тапмагъандже, руянынъ эр кеске анълатылмамасыны, руя табирлерини япкъан кишининъ де, я хайыр лаф этмесини, я да индемесини тевсие эткен. Хазрет-и Якъубнынъ огълу Юсуфкъа айткъанларыны дикъкъаткъа алгъанымызда, бу чешит руяларнынъ гизли тутулмасы керек олгъаны анълашыла. Чюнки Хазрет-и Пейгъамбернинъ: «Бир ихтияджынъызны къазанмада мувафакъиетли олмакъ ичюн, оны сакълы тутмакъ ниетинен ярдым истенъиз. Чюнки эр гузель ниметке къаршы инсанларнынъ ичинде къыскъанма пейда ола биле» (Табераний, «Эль-Муджему’ль-кебир», ншр. Хамди б. Абдульмеджид, Кахире 1415/1994, дж. ХХ, с. 94; Эбу Нуайм, «Хильету’ль-эвлия», дж. V, с. 215; Нуреддин Сабуни, «Эль-Мунтекъа мин исмети’ль-энбия», ншр. Мехмет Булут, Бейрут 1435/2014, с. 63; Аджлуний, «Кешфу’ль-хафа», дж. II, с. 135). Бу бильгилер косьтере ки, руя инсаннынъ омюринде белли бир ер ала. Чокъусы заман «Мен яман тюш корьдим, энди бу дюньяда чокъ вакъытым къалмады» деген ве тедавийленмеге истемеген бир талай адамны коремиз. Эм де буларнынъ тюшлерини ямангъа тартып, ачыкълагъан инсанлар да къошулса, о хастагъа ярдым этмек пек къыйын ола. Бунынъ янынъда Ислям алимлерининъ руя иле амель этильмейджеги мевзусында корюш бирлиги ичинде олмалары да бу анълаткъанымызны кучьлендире. Юкъарыда кечкени киби, руянынъ бир чешит керамет олмасы, керамет ичюн кечерли олгъан хусусиетлернинъ бунынъ ичюн де кечерли олмасыны керекли эте. Бунъа коре, Хакътан олгъан гузель руя корюльгени маальде, шукюр этмек керек, оны эр заман ве эр ерде анълатылмакъ суретинен бир косьтериш мальземесине чевирмек олмай, кучюмиз еткенине къадар гизли тутмакъ керек. Башкъа тарафтан кишининъ корьмегени бир руяны корьгени киби анълатмасыны Хазрет-и Пейгъамбер (с.а.с.): «Яланларнынъ энъ буюги», – оларакъ ачыкълагъан (Бухарий, «Табир», 45; Ахмед бин Ханбель, «Муснед», дж. II, с. 96, 119). Чюнки мында ялан сёйлеменинъ янында башкъасыны алдатмакъ я да дуйгъуларыны яманлыкъкъа къулланмакъ киби къатмерли бир сахтекярлыкъ ортададыр. Дигер яндан, бойле бир кишининъ руясында Хазрет-и Пейгъамберни я да джемиет ичинде итибар саиби салих бир кимсени корьгенини иддиа этмеси, бу къабаатсыз ве итибарлы кишилер адына ялан айтмакъ киби бир чиркинликке имза атмасы демектир. Хазрет-и Пейгъамбер яланларнынъ энъ буюги дегенде, иште, бу яман вазиетке ишарет эткен. Бунынъ янында Пейгъамберимизнинъ: «Меним адыма къасытлы олып, ялан уйдургъан, джеэннемдеки ерине азырлансын», – буюргъаны бу кишилер ичюн де кечерли олса керек (Бухарий, «Илим», 38). Бир хадис-и шерифте Хазрет-и Пейгъамбер шу учь хусусиетте керчек олмагъан ачыкъламалар япмакъны яланларнынъ энъ балабаны деп васыфландыргъан: «Бир кишининъ озь бабасындан башкъа бир кимсени бабасы оларакъ танытмасы, яни мен онынъ огълум демеси, корьмегени руяны корьдим демеси, Пейгъамбер адына ялан уйдурмасы» (Бухарий, «Менакъиб», 6; Табераний, «Муджему’ль-кебир», c. XXII, с. 71). Шу вазиетте бойле бир руя анълаткъан киши, эм керчек олмагъан бир шейлер уйдурмасы, эм де буны Хазрет-и Пейгъамберге иснат этмек суретинен чифт янълышлыкъкъа имза аткъан ола. Буларнынъ янынъда миллетимизде ойле бир инанч бар, айталар ки, уйле вакъытына къадар руяны анълатмагъа керек, акъшам устю олмай. Амма дин бою бойле бир фикирнинъ манасы ёкъ, дин боюнджа руя асыл да анълатылмаса, даа яхшы олур. Аллаху Тааля бизлерге гузель руялар корьмеге насип эйлейип, бутюн яманълыкълардан къорчаласын.   Раим Гъафаров

Ораза байрамы

Опубликовано:

Якъынлашкъан байрам-ы шерифинъиз мубарек олсун! Рахмет, магъфирет (багъышланув) ве джеэннемден азат этилюв вакъыты олгъан мубарек Рамазан айыны толусынен яшамагъа тырыштыкъ. Аллах къысмет этсе, энди байрамына да къавушаджакъмыз. Иншаллах, шу рахмет ве берекет айындан кереги киби файдалангъан инсанлардан олурмыз. Иншаллах, къуртулышкъа иришкен, эбедий байрамны къазангъан инсанлардан олурмыз. Чюнки байрамларнынъ энъ буюги ве муими – эбедий байрам олгъан ахирет байрамыдыр. Хазрет-и Пейгъамберимизнинъ Хамд байрагъынынъ тюбюнде, дженнетнен шерефленгенде, яшанаджакъ байрам. Бу – сонъсуз ниметлер ичинде ич бир вакъыт битмейджек байрамдыр. Иште, бу дюньяда муминлер бутюн япкъан ибадет ве хайырлы ишлерини о байрамгъа къавушмакъ макъсадынен япалар. Бунынъ ичюн дюнья тарласынынъ энъ берекетли махсулат топлама вакъыты олгъан Рамазан-ы шерифни омюримизнинъ тамамына яймагъа тырышмакъ, ораза бизге къазандыргъан гузелликлерни девам эттирмек керекмиз. Рамазандаки Къураннен олгъан багъымызны, йылнынъ эр бир айында косьтермелимиз. Рамазандаки джумертликни, мухтаджларгъа ярдым этмекни токътатмайып, девам эттирмели. Къуллукъ ве ибадет гъайретини тыпкъы Рамазандаки киби япмагъа тырышайыкъ. Иште, о вакъыт сонъки нефесимиз бизни керчек байрамнынъ къапысына етиштиреджек. Аллахнынъ севгили къулларындан бири, Бехлюль Дана бир байрам куню мусульманларнынъ эмири Харун Решидни атнынъ устюнде, дюльбер урбаларнен корип, бу манадаки бейитлерни окъугъан: «Керчек байрам янъы урба кийген инсан ичюн дегиль, ахирет азабындан къуртулгъан инсан ичюндир. Керчек байрам, гузель къокъулар сюрген инсан ичюн дегиль, гунахларындан тёвбе этип, бир даа о гунахына къайтмагъан инсан ичюндир. Керчек байрам сарайларны сюслеген инсан ичюн дегиль, (олюмден сонърасы ичюн) къабирлерни сюслеген инсан ичюндир. Керчек байрам гузель атларгъа минген инсан ичюн дегиль, хаталарыны терк эткен киши ичюндир. Керчек байрам хызметчилери олгъан инсан ичюн дегиль, Къуранны озюне дост эткен инсан ичюндир. Керчек байрам сюслю тёшеклерде отургъан инсан ичюн дегиль, сырат копюринден кечкен инсан ичюндир». Бизим асыл юртумыз – ахиреттир. Дюнья аяты ве дюньяда олгъан эр шей келип кечиджидир. Аллаху Тааля ает-и керимеде дюнья аятынынъ фанийлигини, эсас аятнынъ исе, ахирет аяты олгъаныны бойле ифаде эте: «Билинъиз ки, дюнья аяты тек бир оюн, бир эглендже, бир сюс, аранъызда бир-биринъиз огюнде макътанув, чокъ мал ве эвлят саиби олмакъ ярышындан ибареттир. (Сонъунда, эписи ёкъ олып кетеджек.) Тыпкъы бир ягъмур киби, (о ягъмур) себебинден оськен осюмликлер топракъ саиплерини къувандыра. Сонъра да къурумагъа башлай да, сен онынъ сараргъаныны коресинъ. Сонъра да къурып, чёр-чёп алына келе. Ахиретте исе, (дюньядаки амельге коре, я) агъыр бир азап ве (я да) Аллахнынъ багъышлавы ве ризасы бар. Дюнья аяты алдатыджы бир зевкъттан ибареттир» («Хадид» суреси, 57/20). Шу аетни энъ яхшы анълагъан ве фаний аятнен эбедий аят арасындаки фаркъны пек яхшы бильген Пейгъамберимиз (с.а.с.) сыкъынты, тарлыкъ ве зорлукъ вакъытларында да, раатлыкъ ве боллукъ вакъытларында да даима буюра эди: «Керчек аят – ахирет аятыдыр» (Бухарий). Не къадар узун яшасакъ, яшайыкъ, бир кунь Аллахнынъ хузурына бараджакъмыз. Чюнки аетте бойле айтыла: «Биз Аллахнынъ къулларымыз ве Онъа къайтаджакъмыз» («Бакъара» суреси, 2/156). Аллахнынъ хузурына бараджакъ экенмиз, айса, тер-темиз алгъа кельмек керекмиз. Чюнки бизим эр бир алымызны Аллах ачыкъ-айдын коре ве биле. Ондан сакълы къала биледжек ич бир сыр ёкъ. Къуранда бойле айтыла: «Эй, инангъанлар! Аллах ве Пейгъамбер сизни аят берген шейге чагъыргъаны вакъыт, джевап беринъ (бойсунынъ). Ве билинъиз ки, Аллах инсаннен къальби арасындадыр ве сиз, керчектен де, тек Онъа къайтып топланаджакъсынъыз» («Энфаль» суреси, 8/24). Раббимизнинъ хузурында топланаджагъымыз кунь, – «Бутюн сырларнынъ, гизли шейлернинъ ортагъа чыкъаджагъы куньдир энди; о кунь, инсан ичюн не бир къувет, не де бир ярдымджы бар» («Тарикъ» суреси, 86/9-10). Гизли-сакълы эр шейнинъ ортагъа тёкюледжеги кунь ичюн къулларыны тенбиелеген Аллах, башкъа бир аетте бойле буюра: «Раббинъиз ичинъизде олгъанларны пек яхшы биле» («Исра» суреси, 17/25). Раббимиз бизим эр анымызны бизден даа да яхшы бильгенини бильдире ве бизге, къулларына, юреклеримизни темизлеп, алымызны догърулап, салих инсан олмамыз ичюн тёвбе къапысыны ачыкъ къалдырды: «Эгер сиз гузель амель саиби инсан олсанъыз, буны яхшы билинъиз ки, Аллах, тёвбе эткенлерни багъышлайыджыдыр» («Исра» суреси, 17/25). Аллаху Тааля тёвбе-истигъфар этип, салих амеллерге ёнельген къулларыны эр тюрлю сыкъынты ве дерттен къуртара ве оларгъа даа чокъ ниметлер багъышлай. Ашагъыдаки ает косьтере ки, бутюн сыкъынты ве дертлернинъ бир чареси бар, о да – самимий бир шекильде тёвбе этмектир: «Раббинъизден багъышлав соранъыз, чюнки О чокъ багъышлайыджыдыр. (Багъышлав соранъыз да,) устюнъизге коктен бол-бол ягъмур ягъдырсын, малларынъызны ве огъулларынъызны чокълаштырсын, сизге багъчалар берсин, сизлер ичюн озенлер акъытсын» («Нух» суреси, 71/10-12). Иште, Аллахтан багъышлав сорамакъ – бойле рахмет ве берекет къапыларыны ача. Эм дюньяда, эм де ахиретте. Амма тёвбелеримиз керчек бир тёвбе олмакъ керек. Шимди артыкъ шейтанларнынъ зынджырлары чезиледжек. Рамазандаки киби багълы къалмайджакълар. Бундан да гъайры, муминлернинъ Рамазан боюнджа къазангъан саваплар шейтанларны даа да ачувлаткъандыр. Шу себептен, шимди даа да дикъкъатлы олмакъ керекмиз. Яни тёвбелеримиз, керчектен де, пешманлыкънен олмалы. Тёвбемиз гунахымызгъа пешман олып, бир даа асыл да бу гунахкъа къайтмамакъ шартынен олмалы. Тёвбелеримизни чокъча хайырлы амельнен къуветлендирмек керек. Эвели рахмет, ортасы магъфирет, сонъу да джеэннемден къуртулыш весилеси олгъан мубарек Рамазанны аман-аман тамаладыкъ. Бу буюк бир ниметтир. Аллахнынъ багъышлавы пек чокъ олгъан айны озгъарамыз. Бунынъ къуванчы оларакъ Аллах бизге байрамны эдие этти. Пейгъамберимиз бойле буюргъан: «Оразалы ичюн эки севинч вакъыты бар. Бири – оразаны ачкъаны вакъыт, экинджиси де – Раббине къавушкъаны вакъыттыр» (Бухарий). Эльбет, бойле мубарек айгъа веда этемиз, амма бизлер Рамазанны мумкюн олгъаны къадар девам эттирмек керекмиз. Насыл? Алымызнен, сёзюмизнен, ахлякъ ве тербиемизнен, ибадетлеримизнен Рамазан алыны девам эттирмек иле. Аллаху Тааля джумлемизнинъ туткъан оразаларыны ве япкъан ибадетлерини къабул этсин. Иса Велиев