Фикх - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Вторник

29

сентября

11
Сефер 
1442 | 2020
Утр.5:13
Вос.6:29
Обед.12:38
Пол.15:50
Веч.18:37
Ноч.19:53
Времена намазов
Календари 2020г

Намаз

Издания Галерея

Фикх - ЦРО ДУМК

Рамазанны озгъаргъанда

Опубликовано:

Ойле бир айнен ведалашамыз ки, бу айда ораза тутып,  Аллахнынъ разылыгъыны къазанмагъа тырыштыкъ, туткъан оразаларымызнен сагълыгъымызгъа къавуштыкъ, берген зекят ве садакъаларымызнен малларымыз темизленди, маддий-маневий аятымызда пек чокъ гузелликлер олып кечти. Бу куньлери артыкъ  сененинъ сонъки  оразаларыны тутамыз ве  теравих намазларыны къыладжамыз. Бизни Рамазангъа къавуштыргъан ве ораза тутмагъа фырсат берген Раббимизге сонъсуз шукурлер олсун. Юдже Раббимиз туткъан оразаларымызны къабул этсин. Бир сенеден келеджек Рамазан айына сагъ-селямет олып, бутюн уммет-и Мухаммедни къавуштырсын. Эфендимизнинъ сёзлерине коре, Рамазан айынын башы - рахмет, ортасы - магъфирет, сонъу исе Джехеннемден къуртулыш вакъытыдыр. Бу айда рахмет таптыкъ, бу айнынъ урьметине, Ин ша Аллах, гунахларымыз багъышланды, бу айда япкъан ибадетлернен инсанлар арасы мунасебетлеримизнен, мусульманлыкъкъа келишкен яшайыш кечирип, Джехеннем азабындан, аз олса да, узакълаштыкъ. Рамазан айы девамында аятымызгъа кечирген бу гузелликлерни йыл боюнджа ве аятымызнынъ эр саасына яйылмасы - бизге ахиретте къуванч ве бахт береджек. Раббимиз Къуранда: «Санъа олюм кельмегендже ибадет эт» (Хиджр суреси, 15/99 ает) буюрып, бизге бу бахтнынъ ёлуны косьтере. Рамазан айыны озгъарыр экенмиз, энъ эвеля нелерни къазангъанымызнынъ  эсабыны япайыкъ. Эгер нелер къазангъанымызны анъласакъ, бу гузель къазанчларны омюр бою девам эттирмеге имкян олур. Рамазан - ораза айыдыр. Бу айда Юдже Аллахнынъ эмир эткен ибадетлеринден бириси олгъан оразамызны туттыкъ. Раббим оразаларымызны къабул этсин. Ораза ибадети Ислям динининъ беш шартындан бириси. Рамазан айында фарз оларакъ туткъан оразаны, Рамазан айындан сонъра да, базы куньлерде нафиле оларакъ тутмагъа девам этейик. Пейгъамберимиз эр афтанынъ Базарэртеси ве Джумаакъшамы куньлери, эр айнынъ 14, 15, 16 куньлерини оразанен кечире эди. Бизлер де элимизден кельгени къадар нафиле оразаларны тутмагъа тырышайыкъ. Чюнки ораза нефис истеклерини токътата, бизлерге ачлыкънынъ не олгъаныны косьтерип, мухтаджларнынъ вазиетини хатырлата, беденимизге сагълыкъ, гонълюмизге къуванч ве раатлыкъ бере. Рамазанда биз элимизге, тилимизге дикъкъат эттик. Бойле бир ораза беден ве рухумызны камиллештире, ахлякъны гузеллештире. Беденимизнинъ эр азасынен ораза тутып, кендимизни янълышкъа тюшмектен токътаттыкъ. Бу ал ве вазиетни омюр бою девам эттирип, Аллахнынъ эмир эткен шейлерини ерине кетирмели, ясакълагъан шейлеринден узакъ турмалы. Эр кес дюнья ве ахиретте бахтлы олмагъа истей. Ахиретте къайб эткен инсанлардан олмагъа ич биримиз истемеймиз. Не дюньямызны йыкъмакъ, не де ахиретимизни зараргъа огъратмакъ истемеймиз. Ойле исе, инангъанымыз къыйметлерге дикъкъат этип, эписини омюрге кечирейик. Рамазан - Къуран айыдыр. Бу айда Къуран эндирильмеге башлагъаны себебинден Рамазан айы он бир айнынъ султаны оларакъ къабул этильди, бу айда ораза тутмакъ фарз къылынды. Бу айда бинъ айдан даа да хайырлы олгъан Къадыр геджеси бар. Бу айда башкъа вакъытлардан даа да чокъ Къуран окъудыкъ. Бу алышкъанлыкъны бутюн омюрге яймакъ керекмиз. Чюнки Къуран, Оны окъугъан инсангъа севап кетире, гонъюллюлерге шифа бере, инсангъанларны рахметке къавуштыра, догъру ёлны косьтере.  Къуран - сонъки иляхи месадждыр. Къыяметке къадар келеджек инсанларгъа Аллахнынъ бир нимети. Бу ниметнен файдаланмакъ - бизим элимиздедир, бизге къадар ич бир арифи биле денъишмейип кельген Къуранны окъумакъ, анъламакъ ве аятымызгъа кечирмек керекмиз. Биз инсан оларакъ бир арада яшамакъ меджбурмыз. Кедерлермизни пайлашсакъ - азарыр, севинчлеримизни пайлашсакъ - чокълашыр. Иште, Рамазан айы бирлик-бераберлигимизни энъ юксек дереджеге чыкъармагъа весиле олгъан бир ай эди. Бергенимиз садакъа, зекятлар ве ифтар софраларында корюшювлер - бирлигимизни костерген къыйметлердир. Теравих намазларында бир арагъа кельгенимиз, бир сырада омуз-омузгъа тургъанымыз, бир къыблеге бакъмакъ, бир Раббимизге ибадет этмекнен къардашлыгъымыз къуветленди. Бу айда къазангъанымыз бирлик-бераберликни омюр бою девам эттирмек керек. Рамазан - ярдымлашув айыдыр.Бу айда зенгинлеримиз - зекятларыны, имкяны еринде олгъанлар - фитир садакъаларыны мухтаджларгъа берди ве бермеге девам эте. Эгер бу вакъыт кечсе, ве зекятымыз, фитир садакъаларымызны бермеген олсакъ, байрам сабахына кедер ичинде олмагъа истемеген къардашларымызгъа садакъаларымызны берейик. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюра: «Мусульман мусульманнынъ къардашы. Онъа зулюм этмез.Оны душмангъа теслим этмез.Ким дин къардашына ярдым этсе, Аллах та онъа ярдым этер .Ким мусульман къардашынынъ  бир сыкъынтысыны кеткизсе, Аллах та онынъ къыямет кунюндеки сыкъынтыларындан бирисини кеткизир. Ким бир мусульманнынъ айыбыны сакъласа,  Аллах та къыямет куню онынъ айыпларыны орьтер» (Бухари). Рамазан - севимли Пейгъамберимизнинъ муждесине коре, гюнахларгъа кефалет айы.Чюнки Пейгъамберимиз бойле буюрды: «Инсан буюк гунахлардан узакъ турса, беш вакъыт намаз, эки джума ве эки Рамазан, араларында ишленген кучюк гунахларгъа кефалетидир» (Муслим). Рамазанда гунахлардан узакъ турып, гонълюмизни темизледик ве, бойлеликнен, ишлеген хаталарымызны тюшюнмеге имкянымыз олды. Бу ай бизге сабырны огретти. Нефиснинъ истеклерине сабыр, шейтан весвеселерине сабыр, ачлыкъ ве сувсызлыкъкъа сабыр, инсанлардан кельмеси ихтимали олгъан яманлыкъларгъа сабыр, буларнынъ эписи бу айнынъ бизге огреткен гузелликлеридир. Бу сабырны аятымыз бою косьтермели. Мына-мына Рамазан айы битеджек. Бир къач куньден сонъ онынънен веда этеджемиз. Бельки де, бир даа Рамазангъа етишип оламамыз. Бир даа Рамазаннынъ фейз ве берекетинден файдаланып оламамыз.Элинде олгъанынынъ къыйметини бильген инсанлар бахтлыдыр. Унутмайыкъ ки, омюр - бизге берильген энъ буюк ниметлерден бириси. Бу аятны мувафакъиетнен битирмек ичюн Рамазанда къазангъанымыз къыймет ве гузелликлерни омюрюмизге яймакъ керекмиз. Севгили Пейгъамберимизнинъ шу сёзлерини даима акъылымызда тутайыкъ: «Амеллернинъ энъ хайырлысы, аз олса да, девамлы олгъандыр» (Бухари). Аллаху Теаля туткъан оразаларынъызны ве Рамазан боюнджа япкъан хайырлы ишлеринъизни къабул этсин!   Иса ВЕЛИЕВ

Оразанынъ инсангъа къазандыргъан дегерлери

Опубликовано:

Раббимизнинъ бизлер ичюн мубарек къылгъан айлардан энъ муими – Рамазан айыдыр. О, ичинде пек чокъ гузеллик ве хайыр олгъан бир айдыр. Къуран Рамазан айында эндирильмеге башланды ве бу айда ораза тутулмасы фарз этильди. Рамазан – Аллахнынъ мерхамет къапыларыны ачкъан рахмет, берекет ве магъфирет заманыдыр.   Дженнет къапыларыны ачкъан бир ай Пейгъамбер  Эфендимиз (с.а.в.) муминлерге Рамазан айынен багълы бу муждени бере: «Рамазан айы киргенде, иляхий рахмет муминлерни эр вакъыттакинден даа чокъ къучакълай. О къадар ки, дженнетке алып баргъан бутюн хайыр ве берекет къапылары ачыла. Джеэннемге чагъыргъан шейтанларнынъ фаалиетлери, арекетлери тарлаша, тесирлери пек азала. Бойлеликнен, джеэннемге алып баргъан яманлыкъ къапылары къапала ве муминлерни весвесеге тюшюрип, ёлдан чыкъармагъа тырышкъан инсан ве джин шейтанларынынъ эли-къолу зынджырларнен багълана» (Бухарий). Мумин туткъан оразасынен, окъуп анълагъан Къураннен, къылгъан намазларынен, теравихлернен, япкъан тесбих ве зикирлеринен, зекят, садакъа ве ярдымларынен озюне дженнетнинъ ёлуны ача. Харамлардан, яманлыкътан, зулумдан узакъ тургъаны ичюн де, джеэннемнинъ къапылары къапала ве шейтанлар зынджырларнен багълангъан ола. Ораза – бир тек Аллахнынъ эмири олгъаны ичюн тутулмакъ керек. Бунен берабер, ораза инсанлар ичюн пек чокъ файдасы олгъан бир ибадеттир. Рамазан айы – Къуран ве Ораза айыдыр. Къуран ве оразанен топлум бир йыллыкъ эсабыны япып, дигер айларгъа орьнек оладжакъ гузель ахлякъ ве арекетлер къазана. Рамазан бир йыл девамында яшайыш чапкъаламасындан болдургъан беденге эм маддий, эм де маневий джеэттен кучь бере.   Ораза не демек? Ораза ибадети – Ислямнынъ беш шартларындан биридир. Ораза Пейгъамбер Эфендимизнинъ (с.а.с.) Мединеге хиджретинден бир ярым йыл сонъ, Шабан айында фарз этильди. Оразанынъ эр мусульманнынъ боюн борджу олгъаны бу аетнен бильдирильди: «Эй, иман эткенлер! Сизден эвелькилерге фарз этильгени киби, ораза сизлерге де фарз этильди» («Бакъара» суреси, 2/183 ает). Имсакъ (яни темчит) арапчадан «озюни тутмакъ, маниа олмакъ» манасына келе. Оразанынъ темелинде де бу бар. «Имсакъ вакъыты» (темчит вакъыты) ибареси динимизде оразанынъ ясакъларындан (ашамакътан, ичмектен ве джынсий мунасебетлерден) узакъ турмакъ вакъытынынъ башлангъаны манасында къулланыла. Имсакъ вакъыты танъ ерининъ агъарувы (феджр-и садыкъ) заманы демектир. Ораза ибадети имсакъ вакъыты башламасынен, яни уфукънынъ агъармагъа башламасынен кунешнинъ къавушмасына къадар девам эте.   Оразанынъ инсангъа къазандыргъан дегерлери:   Ораза буюк мукяфат къазандыра ве гунахларнынъ багъышланмасына имкян бере. Муминлер оразанен Аллахнынъ афу ве магъфиретине наиль олалар. Оразаны кереги киби туткъанлар эр тюрлю гунахтан темизленелер. Ораза ойле бир ибадет ки, онынъ ичине косьтеришнинъ къарышмасы пек къыйын. Бу ибадетнинъ савабы не къадар бол олгъаныны Пейгъамберимизден (с.а.с.) динълейик: «Ким (юректен) инанып ве къаршылыгъыны тек Аллахтан беклеп (яни ихляс ве самимиетнен) Рамазан оразасыны тутса, (къазанаджакъ мукяфатынен берабер) кечмиш гунахлары да багъышланыр» (Бухарий, Муслим). Бу мевзунен багълы башкъа хадис-и шерифлерде бойле айтыла: «Оразалы киши ашамасыны, ичмесини ве джынсий мунасебетини Меним ризам ичюн терк эте. Ораза Меним ичюн япылгъан бир ибадет олгъаны ичюн, онынъ мукяфатыны Мен береджем. Эр эйилик ичюн он къат мукяфат алырлар» (Бухарий); «Дженнетте Рейян адлы бир къапы бар ки, Махшер куню о ерден тек ораза туткъанлар киреджек, олардан башкъа ич кимсе о къапыдан киремейджек. «Оразалылар не ерде?» – деп чагъыраджакълар, олар да турып, о ерден дженнетке киреджеклер. Оразалылар кирген сонъ, о къапы къапатыладжакъ ве бир даа о ерден ич кимсе кирип оламайджакъ» (Бухарий). Ораза яманлакълардан къорчалай. Ораза себебинен мусульманлар эр тюрлю гунахтан, яманлыкътан къорчалана. Севимли Пейгъамберимиз (с.а.с) бойле айта: «Ораза, (эр тюрлю яманлыкъларгъа, гунахларгъа къаршы) бир къалкъандыр. Онынъ ичюн биринъиз оразалы олгъанда, (не олса-олсун) яман сёз айтмасын, багъырып чагъырмасын.Эгер бири оны сёгсе я да онъа илишсе: «Мен оразалым! (Яманлыкъкъа яманлыкънен джевап бермем)», – десин». Бойлеликнен, Ораза туткъан инсан ахлякъыны да гузеллештирир. Чюнки яманлыкъкъа къаршы яманлыкъ япмамакъ тербиеси ораза себебинен къазаныла.   Ораза ирадени ве шехветни контроль астында тутып, нефисимизге аким ве сабырлы олмакъны огрете. Инсаннынъ аятта мувафакъиетли олмасы ичюн ираде акимиетининъ ве къыйынлыкълар къаршысында сабыр этип, даянмасынынъ буюк ролю бар. Ораза нефис истеклерини контроль этювде тесирли бир ёлдыр. Ораза ибадети фаркълы шекильде олса да, аман-аман бутюн динлерде бар. Ораза туткъан адам ачлыкъкъа ве сувсызлыкъкъа даянып, сабыр этмекни де огрете.   Ораза ахлякъны гузеллештире. Ораза инсанда мерхамет ве аджымакъ дуйгъуларыны кучьлендире. Инсанлар арасында ярдымлашув, сайгъы ве эйилик япмакъ киби арекетлерни яя. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Ким ялан айтмакъны ве яланнен амель этмекни быракъмаса, о инсаннынъ ашамакъны, ичмекни быракъмасына Аллах мухтадж дегиль» (Бухарий). Ораза яман алышкъанлыкълардан къуртулып, гузель алышкъанлыкълар къазанмакъ ичюн энъ муим фырсаттыр. Ораза тек ашкъазан иле тутуладжакъ бир ибадет дегиль. Оразаны бутюн азаларымызнен берабер тутмакъ керекмиз. Эллернинъ ве аякъларнынъ ораза тутмасы – эр тюрлю гунахтан узакъ турулмасыдыр. Козьлернинъ оразасы – гунахкъа бакъмамакъ, къулакъларнынъ оразасы – инсанны гунахкъа, яманлыкъкъа алып кеткен эр тюрлю сёзден узакъ олмакътыр. Ашкъазан ве агъызнынъ оразасы исе, – ашамамакъ, ичмемек, эр тюрлю ялан, ошек, бефтан ве бош лаф киби гунахлардан узакъ турмакътыр.   Ораза сагълыкъны къорчалай ве шукюр этмекни хатырлата. Ораза туткъан инсан, сагълыгъыны да къорчалагъан ола. Бир йыл токътамайып чалышкъан ашкъазан ве онен багълы азалар раатланып янъартыла. Мусульманлар эм маневий, эм де маддий янъартувны япа билелер. Ораза вакъытында, ашамакъны ве ичмекни токътаткъанымыз ичюн, ниметлернинъ къыйметини хатырлаймыз ве бу ниметлерге шукюр этмекни огренемиз. Оразалы кишилернинъ ифтар ве темчитлерде керегинден чокъ ашамалары янълыштыр. Языкъ ки, бугуньки джемиетимиз ораза тутулгъан куньлерде, дигер вакъытларгъа бакъкъанда, даа зияде ашай. Санки Рамазан айы «ашамакъ» айыдыр. Эльбетте, ифтарда да къарарлы олмакъ керек.   Ораза фукъарелернинъ, ачларнынъ алларыны хатырлатып, къардашлыкъны, ярдымлашмакъны ве пайлашмакъны арттыра. Ораза фукъаре инсанларнынъ алларыны даа яхшы анъламакъны къолайлаштыра. Бойлеликнен, оларнынъ дертлеринен дертленмекни огрете. Ораза дюньягъа алданып, малны топлап, озь менфаатындан башкъа ич бир кимсени тюшюнмеген, менменджи ве къызгъанч инсанларгъа буюк огютлер бере. Инсан аятында аз къыйынлыкълар яшагъан олса да, оразанен ач ве сувсыз къалып, озю ёкъсулларнынъ алларыны анълай. Рамазан айы ве оразанынъ шуурында олгъан мусульманлар Аллахкъа нисбетен вазифе ве месулиетлерини хатырлай. Къурангъа олгъан багълылыкъларыны янъарталар. Бойлеликнен, Аллах иле олгъан багълары къуветлене.   Аллах джумлемизге бу ибадетни кереги киби кечирмеге насип эйлесин! ИСА Велиев 

КЕЛИМЕ-И ШЕХАДЕТ

Опубликовано:

07.02.20 – КЕЛИМЕ-И ШЕХАДЕТ   وَإِلٰهُكُمْ إِلٰهٌ وَاحِدٌ لَا إِلٰهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيمُ وَ قَالَ رَسُولُ اللّٰهِ (ص.): مَا مِنْ أَحَدٍ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلٰهَ إِلاَّ اللّٰهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ صِدْقًا مِنْ قَلْبِهِ إِلاَّ حَرَّمَهُ اللّٰهُ عَلَى النَّارِ [Ве иляхукум иляхув вахид. Ля иляхе илля хуве’р-рахману’р-рахим. Ве къале Расулюллах (с.а.с.): Ма мин эхадин ешхеду эль ля иляхе илляллаху ве энне Мухаммеден расулюллахи сыдкъан мин къальбихи, илля харрамахуллаху аля’н-нар].   Азиз Муминлер! Окъугъаным «Бакъара» суресининъ 2/163-юнджи аетинде Юдже Раббимиз бойле буюра: «Иляхынъыз бир тек олгъан Аллахтыр. Ондан башкъа илях ёкътыр. О, Рахмандыр, Рахимдир». Окъугъаным хадис-и шерифте исе, Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюрды: «Ким самимиетнен Аллахтан башкъа илях олмагъанына ве Мухаммед (а.с.)-нынъ Аллахнынъ эльчиси олгъанына шаатлыкъ этсе, Аллах онъа джеэннемни ясакъ этер» (Бухарий, «Илим», 49). Келиме-и шехадет, яратылышындан башлап, сонъсузлыкъкъа узангъан ёлда инсанынъ аятыны эр вакъыт айдынлаткъан бир акъикъат беяныдыр, Раббимизге берген бир еминимиздир. Келиме-и шехадет, тили, миллети, урф ве адетлери фаркълы олса да,  инсанларны айны инанч, дуйгъу ве идеалларда бирлештирген, бизлерни бир-биримизге сым-сыкъ багълагъан ве Эфендимиз Мухаммед (а.с.)-гъа уммет эткен бир тевхид ве бирлик беяныдыр. Мухтерем мусульманлар! Биз, янъы догъгъан балаларымызгъа адыны къойгъанда, оларнынъ сагъ къулагъына келиме-и шехадет олгъан эзанны окъуймыз, сол къулагъына айны шехадетни текрарлагъан къаметни кетиремиз. Баланынъ тили чыкъкъанда келиме-и шехадетни огретемиз. Ислямнен шерефленеджек кимсеге, эвеля, бу келимени айтыртамыз. Аятынынъ сонъ дакъикъаларында олгъанларгъа да оны телькъин этемиз. Асылында, бутюн булар, мусульманнынъ омюри келиме-и шехадет кольгесинде кечкенини косьтере. Азиз муминлер! Келиме-и шехадет, Исламнынъ озегини тешкиль эткен эки темель устюнде къурулгъан. «Эшхеду эль ля иляхе илляллах» шекилиндеки биринджи къысымы ялынъыз Аллахкъа къул олмакъ вазифемизни бильдире. Аллахтан башкъа ич кимсеге боюн эгмемек ве ибадет этмемек манасына келе. Бу сёзнинъ ойле берекетли бир анъламы бар ки, эр мухтадж арагъаныны онда тапар. Буны бир зулумгъа огърагъан айткъан вакъытта, «Залымнынъ зулумы бар исе, мазлумнынъ Аллахы бар» деген олур. Буны бир етим, кимсесиз, бир гъарип сёйлегенде, «Таянчым, сыгъынгъаным, умютим ялынъыз Сенсин, Я, Рабби!» деген олур. Бир алим ифаде эткенде, «Мытлакъ бильгининъ саиби сенсин Аллахым. Сен эр шейни акъкъынен билесинъ» деген олур. Бир идареджи, «Ля гъалибе илляллах», яни «Раббим! Сенден башкъа гъалип ёкътыр. Кучь ве къуветнинъ екяне саиби Сенсинъ. Мен де Сенинъ бир къулунъым» деген олур. Келиме-и шехадетнинъ «Ве эшхеду энне Мухаммеден абдуху ве расулюх» шекилиндеки экинджи къысымы Ислям Пейгъамбери Мухаммед Мустафа (с.а.с.)-нинъ пейгъамберлигини къабул ве тасдыкъ этмектир. Бу сёз – Аллах бизлерни яратты ве озь-озюмизге къалдырмады, разылыгъына келишкен бир аятны насыл яшайджагъымызны огретмек ичюн бизлерге эльчилер ёллады, бизге эмиет берди, бизлерни сонъ пейгъамбер Мухаммед Мустафа (с.а.с.)-ге уммет олмакънен шерефлендирди, демектир. Айны вакъытта, «Биз Къуран иле берабер Пейгъамберимизнинъ суннетине ве реберлигине таби оладжакъмыз», – деп, сёз бермектир. Сайгъылы джемаат! Унутмамакъ керек ки, келиме-и шехадет бир бутюндир. Ялынъыз «Эшхеду эль ля иляхе илляллах» деп, «Ве эшхеду энне Мухаммеден абдуху ве расулюх» къысымыны къабул этмеген кимсе иман эткен дегильдир. Чюнки эм Аллахкъа, эм Пейгъамберимизге ве кетиргенлерининъ эписине, шубе этмеден, инанмагъандже, мумин олунмаз. (Бакъ: «Ниса» суреси, 4/150-151; «Араф» суреси, 7/158.) Бу эсас, къыяметке къадар Ислямнынъ, асыл денъишмейджек бир акъикъатыдыр. Азиз мусульманлар! Юдже Раббимиз, бизлерни келиме-и шехадетнинъ берекетинден, бир ань олсун, марум этмесин. Бизлерни Онынъ косьтерген ёлда аят яшагъанлардан, эр нефесини, ве сонъ нефесни келиме-и шехадет иле кечиргенлерден эйлесин!   [embed]http://www.youtube.com/watch?v=MpgMQ7vjhR4[/embed]

«ФАТИХА» СУРЕСИ

Опубликовано:

31.01.20 – «ФАТИХА» СУРЕСИ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٢﴾ الرَّحْمـٰنِ الرَّحِيمِ ﴿٣﴾ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ﴿٤﴾ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ﴿٥﴾ اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿٦﴾ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ [Эль-хамду лилляхи раббиʼль-алемин. Эр-рахманиʼр-рахим. Малики евмиʼд-дин. Иййяке набуду ве иййяке нестеин. Ихдинаʼс-сыратаʼль-мустакъим. Сыратаʼллезине энамте алейхим, гъайриʼль-магъдуби алейхим ве лед-даллин]. Мухтерем мусульманлар! Юдже Китабымыз Къуран-ы Керимде бир суре бар, онъа «Умму’ль-Китап», яни «Китапнынъ анасы» дейлер. Къуран онен башлагъаны ичюн онъа «Фатиха», яни «Китапны ачкъан» суре айтылды. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) бутюн намазларгъа онен башлайджагъымызны буюргъан (Бухарий, «Эзан», 95). Пейгъамберимиз (с.а.с.) анълаткъанына коре, «Фатиха» суреси Раббимизнен бир къонушма, диалог шекилиндедир. Рахман ве Рахим олгъан Аллахнынъ адынен башлап, биз бойле айтамыз: الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ «Хамд (макътав) алемлернинъ Рабби Аллахкъа аиттир», – дегенимизде, Алемлернинъ Рабби: «Къулум Манъа хамд этти», – буюра. Биз: الرَّحْمـٰنِ الرَّحِيمِ «О, Рахмандыр ве Рахимдир», – дегенимизде, Юдже Аллах: «Къулум Мени  урьметнен анъды», – буюра. Биз: مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ «Эсап кунюнинъ саибидир», – дегенимизде, Раббимиз: «Къулум Мени юджельтти», – буюра, хамд ве сена эткенимизден мемнюниетини бильдире. Биз: إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ «(Раббимиз!) Ялынъыз Санъа къуллукъ этемиз ве ялынъыз Сенден ярдым истеймиз», – дегенимизде, Раббимиз: «Бу – къулумнен арамыздадыр. Къулумнынъ истегине джевап береджем», – буюра. Даа сонъра, дуа этемиз: اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ﴿٦﴾ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ «Бизни догъру ёлгъа ёнельт. Нимет бергенлернинъ ёлуна; ачувгъа огърагъанларнынъ ве сапкъанларнынъ ёлуна дегиль!» Бу сёзлер айтылгъанда, Аллах Тааля: «Къулумнынъ бу арзусы къаршылыкъсыз къалмайджакъ. Къулум не истесе, онынъдыр», – буюра (Муслим, «Салят», 38). Азиз диндашларым! Намазнынъ эр рекятында «Фатиха» суресини окъумакънынъ истенильмеси, ялынъыз тилимизнен оны айтмакъ ичюн дегильдир. Оны теренден анъламакъ ве аятымызгъа  догъру бир ёнелиш бермек ичюндир. «Фатиха» эр кунь бизим ичюн янъыдан джанланмагъа себеп ола. Раббимизге такъдим эткенимиз самимий бир аризамыздыр о. «Бисмиллях» иле аризамызны кимге ёнлендиргенимизни белли этемиз. Хамднен Оны юджельтемиз. «Рахман» ве «Рахим» исимлерининъ берген умюти иле «Эсап кунюнинъ саиби» сёзюнинъ берген къоркъусы арасында Раббимизнинъ хузурына чыкъамыз. Бутюн аджизлик ве кучьсюзлигимизнен арзу алымызны Раббимизге такъдим этемиз. Билемиз ки, сыгъынагъымыз, таянчымыз, битмеген умютимиз ялынъыз Одыр. Къуллукъ япыладжакъ, эль ачылып, ярдым беклениледжек екяне кучь ве къудрет Одыр. Бизни сырат-ы мустакъиминде, яни Къураннынъ, пейгъамберлернинъ, шеитлернинъ, салихлернинъ, эйилернинъ дос-догъру ёлунда туткъан Одыр. Бизни ачувы ве азабындан къорчалайджакъ, бу ёлнынъ сонъунда эбедий ниметлерге ириштиреджек олгъан да кене ялынъыз Юдже Раббимиздир. Бу акъикъатларны тюшюнейик, Къуранны анълап окъумагъа гъайрет этейик. «Фатиха», «Аетуʼль-курсий», «Къуль хуваллах», «Фелякъ» ве «Нас» киби ает ве сурелерни балаларымызгъа ве торунчыкъларымызгъа огретейик. Келеджекнинъ йигит ве къызларына Аллахнынъ сёзлерини огретейик. Сайгъылы муминлер! Хутбени шу дуанен битирмеге истейим: Раббимиз! Бизни ве несиллеримизни «Фатиха»-нынъ акъикъатларындан айырма! Бизлерни «Фатиха»-нынъ берекетинден марум этме! Я, Рабби! Бизлерни «Фатиха»-ны чокъча окъугъан, анълагъан ве аятына акис эткелерден эйле!   [embed]http://www.youtube.com/watch?v=wcFkmLz7YFY[/embed]

АЯТНЫНЪ МАКЪСАДЫ

Опубликовано:

24.01.20 – АЯТНЫНЪ МАКЪСАДЫ   الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ وَ قَالَ رَسُولُ اللّٰهِ (ص.): فَإِنَّ حَقَّ اللّٰهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً [Эллези халекъаʼль-мевте вель-хаяте лиеблювекум эййукум эхсену амеля. Ве хувеʼль-азизуʼль-гъафур. Ве къале Расулюллах (с.а.с.): «Феинне хакъкъаллахи аляʼль-ибади эй ебудуху ве ля юшрику бихи шейъа»].   Мухтерем мусульманлар! Аллах Ресули (с.а.с.) яш сахабе Муазнен ёлджулыкъ япкъан эди. Пейгъамберимиз онъа: «Муаз! Аллахнынъ къуллары устюндеки акъкъы не олгъаны билесинъми?» – деп сесленген. Муаз: «Аллах ве Ресули даа яхшы биле», – джевабыны берген. Эфендимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Аллахнынъ къуллары устюндеки акъкъы оларнынъ Аллахкъа ибадет этмелери ве Онъа ич бир шейни ортакъ къошмамаларыдыр». Сонъра Пейгъамберимиз: «Я къулларнынъ Аллах устюндеки акъкъы не олгъаныны билесинъми?» – деп сорагъан, ве бойле буюргъан: «Аллахкъа ширк этмеген, Онъа ортакъ къошмагъан кимсеге азап этмемесидир» (Бухарий, «Джихад», 46; Муслим, «Иман», 48). Азиз муминлер! Юдже Раббимизнинъ устюмиздеки энъ буюк акъкъы – Онъы танымакъ, Онъа къул олмакътыр. Онъа теслимиет ве садакъат косьтермектир. Чюнки яратылыш гъаемиз Аллахнынъ бар олувына ве бирлигине шексиз-шубесиз иман этмектир. Эр тюрлю буюкликнинъ ялынъыз Аллахкъа аит олгъаныны къабул этмектир. Онынъ эмир ве ясакъларны козетип, аят сюрмектир. Онынъ ичюн биз намаз къыламыз, ораза тутамыз, зекят беремиз ве адам ольдюрмейиз, хырсызлыкъ япмаймыз, ички ичмеймиз, домуз эти ашамаймыз ве ялан-ботен айтмаймыз! Бутюн махлюкъатны яраткъан Раббимиз джумертликте эшсиздир. Онынъ бизлерге ихсан эткен ниметлери саймакънен битмез. Алгъан нефесимизден ичкен сувумызгъа, ашагъан локъмамыздан кечирген вакъытымызгъа къадар – эр шей Онынъ бизлерге лютуфыдыр. Акъылымыз, гонъюлимиз, севги ве мерхаметимиз, бир-биримизге олгъан муаббетимиз эп Онынъ бизлерге икрамыдыр. Айса, бизге омюримизни, тюрлю ниметлерни багъышлагъан Аллахкъа не къадар шукюр этсек, аз, дегильми? Раббимизнинъ бу къадар ниметини корьмезден келип, месулиетлеримизни ерине кетирмемек ве нефисхор бир аят яшамакъ инсангъа ич ярашырмы? Сайгъылы муминлер! Бар олув макъсадымыз, Аллахкъа иман ве къуллукъ янында, ер юзюни де абаданлаштырмакъ, севги, сайгъы, шефкъат ве мерхамет яймакътыр. Ортакъ юртымыз – Ватанымыз Къырымда  эйиликни устюн этмектир. Фитне, фесат, зулум, дженк киби эр тюрлю ярамайлыкънынъ къаршысында турмакътыр. Бугунь, умумен, инсанлыкъ дюньяда тынчлыкъ ве хузурны, аманлыкъ ве ишанчны истемекте. Бутюн бу гузелликлер Къураннынъ сонъсуз акъикъатларында, Пейгъамберимиз (с.а.с.)-нинъ эр бир инсан ичюн нумюне олгъан аятында бар. Етер ки, муминлер оларакъ, биз аятымызны бу гузелликлернен зийнетлендирейик. Етер ки, бу гузелликлерни келишкен бир тильнен, икметли бир услюпнен инсанлыкъ аилесине такъдим этейик. Азиз джемаат! Юдже Раббимиз олюмни ве аятны къайсымыз даа гузель ишлер япаджагъыны сынамакъ ичюн яраткъаныны «Мульк» суресининъ 67/2-нджи аетинде бильдире. Бойле экен, шу къыскъачыкъ имтиан дюньясында бизге тюшкени – Аллахны зикир ве шукюрнен анъмакъ; омюрни саваплы ишлернен кечирмек. Фаний дюньямызны къургъанда, эбедий юртумыз олгъан ахиретни къурмакъны унутмайыкъ. Айрыджа бу акъикъатларны этрафымызгъа да яяйыкъ, инсанларнынъ къуртулышына весиле олайыкъ. Юдже Раббимизнинъ разылыгъы ичюн ич бир гъайретни зая этмейджеги умютинен яшайыкъ. Етер ки, бизлер ялынъыз Онъа таянып ишанайыкъ. Етер ки «Меним намазым, эр бир ибадетим, аятым ве олюмим алемлернинъ Рабби Аллах ичюндир», – деп, эр вакъыт Раббимизнинъ разылыгъы ичюн яшайыкъ («Энам» суреси, 6/162 ает). Келинъиз, аятымызнынъ макъсады устюнде бир кере даа тюшюнейик. Бар олув гъаемизге уйгъун аят яшамагъа гъайрет этейик.  Омюримиз не вакъыт битеджеги бельгисиздир. Онынъ сонъунда бу иляхий муждени эшитмек умютимиз олсун: «Эй, хузур ичинде олгъан джан! Сен Аллахтан, О да сенден разы оларакъ, Раббинъе къайт! Гузель къулларымнынъ арасына кир. Дженнетиме кир!» («Феджр» суреси, 89/27-30).

НЕФИС: ЭЙИЛИК ВЕ ЯМАНЛЫКЪ КУРЕШКЕНИ ЕР

Опубликовано:

10.01.2020 – НЕФИС: ЭЙИЛИК ВЕ ЯМАНЛЫКЪ КУРЕШКЕНИ ЕР وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ [Ве ма уберриу нефси. Инне’н-нефсе леэммаратум бис-су. Илля ма рахиме Рабби. Инне Рабби Гъафуру’р-Рахим]. Мухтерем мусульманлар! Корип олгъанымыз алемнинъ энъ дегерли азасы – инсандыр. Чюнки Аллах Тааля пейгъамберлери вастасынен инсангъа мураджаат эте. Ер юзюнинъ энъ шерефли яратыгъы олмакъ бир тарафтан ниметтир, дигер тарафтан да бир имтиандыр. Инсан кимерде къоркъунен, ачлыкънен, джанынен ве эвлядынен, кимерде де байлыкънен, макъам ве рутбелернен имтиан ола. Энъ буюк имтианлардан бири де инсаннынъ озь нефсинен курешмесидир. Нефис – къулнынъ ичиндеки менфий дуйгъуларнынъ, элял олмагъан истеклернинъ, ярамай табиат ве арекетлернинъ менбасы, чыкъкъан еридир. Къуран-ы Керимде нефиснинъ бу хусусиети Хазрет-и Юсуфнынъ тилинен бойле анълатыла: «Мен нефсимни темизге чыкъармайым. Чюнки нефис феналыкъны чокъ эмир эте; Раббим аджып къорчалагъанындан гъайры. Шубесиз, Раббим чокъ багъышлайыджы, пек мерхаметлидир» («Юсуф», 12/53). Къыйметли муминлер! Аллах Тааля инсанны энъ гузель шекильде яраткъан, оны сагълам бир акыл, сагълам бир ираде ве кенъиш бир гонъюльнен донатты. Догъруны янълыштан айырмасы ичюн, онъа Къуранны багъышлады ве пейгъамберлернинъ нумюнесини косьтерди. Раббимиз бизге берген ниметлерини кереги киби къулланмакъны ве нефиснинъ сынъыр танымагъан истеклеринен курешмекни эмир этти. Истеклерини элял шекильде ерине кетирген, ирадесине саип олгъан, нефсине «тур» деп, айтып олгъан, гунахларындан арынып, озюни тюзеткен кимсе къуртулышкъа иришир. Нефсининъ истеклерине боюн эгген, оларнынъ эсири олгъан, акълыны къулланып, арзуларыны контроль этип оламагъан кимсе исе, перишан олур. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде, «Шемс» суресинде, шу хусусны бизлерге бойле хатырлата: «Нефиске ве оны шекиллендигенге, яхшылыгъыны ве яманлыгъыны ильхам эткенге емин этем ки, нефсини (феналыкълардан) арындыргъан кимсе, эльбетте, къуртулышкъа иришти, оны (феналыкъларгъа) комген кимсе де, эльбетте, зиян этти» («Шемс», 91/7-10). Дегерли мусульманлар! Нефис – эйиликнен яманлыкъ курешкен ердир. Динден узакъ къалгъанда, кимерде яманлыкъ эйиликке устюн келе, ве мусульманлар динимизге уймагъан арекетлер япа билелер. Халкъымыз ичинде нефсининъ истеклерине уйып, гъурурына я да ичинде къозгъалып кельген пахыллыкъ дуйгъусына енъилип, дигер инсанларны, хусусан, якъынларыны ынджыткъан не къадар киши бар. Нефсине уйып, айтылгъан лафлардан, япылгъан арекетлерден къоранталар айрыла, сой-соп багълары узюле. Бунъа коре, эр бир мусульман сабыр ве анълайыш косьтерип, эр бир арекетини тюшюнмели. Къыйметли мусульманлар! Мумин ичюн асыл олгъаны – нефсини лянетлемек дегиль, оны тербие этмек ве гузель табиатларнен донатмакътыр, Аллах къойгъан сынъырлар черчивесинде ахлякъкъа ве видждангъа терс кельген эр тюрлю истегине къаршы нефсини контроль астында тутмакътыр. Эйиликнинъ ве эйилернинъ тарафында, ярамайлыкънынъ ве ярамайларнынъ къаршысында ер алмакътыр. Азиз муминлер! Ресул-и Экрем (с.а.в.), бир хадисинде бойле буюргъан: «Акъыллы киши, нефсине саип олгъан ве олюмден сонърасы ичюн чалышкъан кимседир. Заваллы киши исе, нефсининъ эр тюрлю арзу ве истеклерине уйгъан ве, бунъа бакъмайып, аля Аллахтан эйилик тилеген кимседир» (Тирмизий, «Сыфату’ль-къыйяме», 25; Ибн Мадже, «Зухд», 31). Шу алда, кечиджи дюньянынъ алдатыджы зийнетлерине авес эткен нефсимизнинъ пешине тюшмейик. Акълымызны, ирадемизни, сабрымызны эр даим джанлы тутайыкъ. Аятнынъ бир имтиан олгъаныны, олюмнинъ ве эсапнынъ апансыздан келе биледжегини унутмайыкъ. Юдже Раббимизнинъ сакълы-ачыкъ эр алымызны корьгенини билип яшайыкъ. Бойледже, куфюрнинъ къаранлыгъындан узакъ, гунахнынъ юкюнден арынгъан, хузурлы ве мукеммель бир мумин олайыкъ. Хутбени Севимли Пейгъамберимизнинъ шу дуасынен битирем: «Аллахым! Нефсиме такъва бер. Нефсимни арындыр; онъы энъ эйи арындыраджакъ олгъан Сенсинъ. Оны къорчалагъан да, онынъ саиби де Сенсинъ. Аллахым! Файдасыз илимден, хушу дуймагъан къальптен, тоймакъ бильмеген нефистен ве къабул этильмеген дуадан Санъа сыгъынам» (Муслим, «Зикир ве дуа, тёвбе ве истигъфар», 73.)   [embed]http://www.youtube.com/watch?v=bXLbCDlqu_c&feature=emb_logo[/embed]

ИНСАННЫНЪ КЕМАЛАТ ЁЛДЖУЛЫГЪЫ: ИСЛЯМ, ИМАН ВЕ ИХСАН

Опубликовано:

03.01.2020 - ИНСАННЫНЪ КЕМАЛАТ ЁЛДЖУЛЫГЪЫ: ИСЛЯМ, ИМАН ВЕ ИХСАН إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَخْبَتُوا إِلَى رَبِّهِمْ أُوْلٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ [Инне’ллезине амену ве амилю’с-салихати ве эхбету иля Раббихим. Уляике эсхабу’ль-дженнех. Хум фиха халидун]. Мухтерем мусульманлар! Бир кунь, Пейгъамберимиз (с.а.в.) сахабелеринен сухбет эткени вакъыт, янларына бир адам кельген. Кимсе оны танымай эди. Узакътан кельген олса керек. Амма ёлджу олгъанына бир ишарет ёкъ эди. Устю-башы тоз-топракъ дегиль эди. Урбасы бем-беяз, сачлары къап-къара эди. О, Пейгъамбернинъ янына отургъан ве: «Я, Мухаммед! Манъа Ислямны анълат», – деген. Пейгъамбер (с.а.в.) буюргъан: «Ислям – Аллахтан башкъа илях олмагъанына ве Мухаммед Аллахнынъ эльчиси олгъанына шаатлыкъ этмек, намаз къылмакъ, зекят бермек, Рамазан оразасыны тутмакъ ве, эгер кучюнъ этсе, хаджылыкъны ерине кетирмектир». Кельген киши: «Догъру айттынъ», – деген. Сахабелер адамнынъ эм суаль сорагъанына, эм де, джевапны алгъандан сонъ, «Догъру айттынъ» демесине шашыргъанлар. Сонъра бу адам: «Манъа иманны анълат», – деген. Пейгъамбер (с.а.в.): «Иман – Аллахкъа, Онынъ мелеклерине, китапларына, пейгъамберлерине, Ахирет кунюне, къадерге, яхшылыкъ ве яманлыкъ Аллахтан олгъанына инанмакътыр», – деп, джевап берген. Шу адам кене «Догъру айттынъ», – деп, оны догърулагъан. Сонъра исе, «Манъа ихсанны анълат», – деген. Пейгъамберимиз (с.а.в.) ихсанны бойле тариф эткен: «Ихсан – Аллахны корьгенинъ киби Онъа къуллукъ этмектир. Чюнки сен Оны корьмесенъ де, О, сени даима коре». Кельген киши кене Пейгъамберимизни догърулагъандан сонъ, къыяметнен алякъалы базы суаллер сорагъан ве, джевапларыны алып, кеткен. Пейгъамберимиз (с.а.в.) о ерде олып, эр шейни корьген Хазрет-и Умерге бойле деген: «Бу кельген – Джебраиль (а.с.) эди. О, сизге дининъизни огретмек ичюн кельген эди» (Бухарий, «Иман», 37.) Урьметли муминлер! Иман – Аллахнынъ бар олувыны ве бирлигини, Пейгъамберимизнинъ Юдже Аллахтан кетиргенини тиль иле икърар, къальп иле тасдыкъ этмектир. Яни юрегимизнен инанып, тилимизнен буны айтмакътыр. Иман – къулнен Аллах арасындаки севги ве ишанч багъыдыр. Иман – яратылыш гъаесини бильген инсаннынъ Раббине берген садакъат ве самимиет сёзюдир. Муминге тюшкен вазифе берген бу сёзюнинъ аркъасында турмакъ ве вазифелерини ерине кетирмектир. Ислям исе, – инангъаны киби яшамакъ, иманны аятта акс эттирмектир. Там бир теслимиетнен Аллахкъа ибадет этмек, маддий ве маневий барлыгъыны Онынъ ёлуна адамакъ, эмирлерине уймакъ, ясакъларындан сакъынмакътыр. Ислям – ялынъыз Аллахкъа къул олмагъа ве Онъа ич бир шейни ортакъ къошмамагъа сёз берген мусульманнынъ лафлары ве арекетлеринен бу сёзюне садыкъ къалмасыдыр. Хадисте анъылгъан ихсан исе, – къуллукъ шуурынынъ ве гузель ахлякънынъ энъ юксек дереджесидир. Ихсан – Раббимизнинъ бар олувыны аятнынъ эр анында ис этмектир. Аллах Тааля Къуранда: «Биз инсангъа шах дамарындан даа якъынмыз» ве «Къайда олсанъыз-олунъыз, О, сизнен берабердир. Аллах япкъанларынъызны коре» – деп, буюра («Къаф», 50/16; «Хадид», 57/4). Бунъа коре, эр ан Раббимизнинъ икрам ве ихсанына мухтадж олгъанымыз шуурынен яшамалы. Азиз муминлер! Иман этмек, Ислямнынъ эмри олгъан ибадетлерни ерине кетирмек ве ихсан шуурынен арекет этмек бири-бирини тамамлагъан басамакълар кибидир. Аллахкъа ве Онынъ бильдирген акъикъатларына иман эткен инсан, эльбетте, ибадетлерини акъсатмайып, самимий бир мусульман олмакъ ичюн гъайрет этеджек. Иманнынъ ве ибадетнинъ вазгечильмез кереги исе, гузель ахлякълы олмакътыр. Инангъан, амма буны ибадет ве ахлякънен кемалгъа ириштирмеген киши зияндадыр. Ахлякъы иман ве ибадетлернен берабер олмаса, инсан, Аллахнынъ разылыгъындан махрум къалыр. Ибадет эткени алда, ахлякий джеэттен зайыфлыкълары олгъан кимсе исе, озюни эсапкъа чекмели ве ибадетинде хушугъа дикъкъат этип, бу тюрлю янълышлыкълардан узакъ къалмалы. Демек ки, къул оларакъ Раббине иман эткен, дин оларакъ Ислямгъа бойсунгъан, пейгъамбер оларакъ да Хазрет-и Мухаммед (с.а.в)-ге таби олгъан эр инсан, иманыны, ибадетини ве ахлякъыны бир арада гузеллештирмели. Иште, о заман мумин «Худ» суресиндеки 23-юнджи аетнинъ шу муждесине наиль оладжакътыр: «Иман этип, салих амеллер ишлеген ве Раблерине гонъюльден багълангъанларгъа кельгенде, иште, олар дженнетликтир. Олар анда эбедий къаладжакълар» («Худ», 11/23). Мухтерем мусульманлар! Къальбимизни, иман киби бир ниметтен, ибадет киби бир гъыдадан, ихсан киби бир шуурдан махрум къалдырмайыкъ. Чюнки дюнья ве ахиретимизге аит эр тюрлю эйиликнинъ, хайырнынъ ве акъикъатнынъ темели, инсан олмакънынъ манасы ве къул олмакънынъ дегери бу учь джевхерде сакълыдыр. Бунынъ ичюн къуллукъ ёлунда самимий ве гъайретли олайыкъ. Тилимизден тёкюльген эр сёзнинъ, элимизнен япкъан эр ишимизнинъ, козюмизден сюзюльген эр бакъышнынъ, аткъанымыз эр адымнынъ Аллах Тааля къатында бир къаршылыгъы олгъаныны акълымыздан чыкъармайыкъ. Хутбени Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в)-нинъ шу дуасынен битирем: «Аллахым! Мени амеллернинъ ве ахлякънынъ энъ гузелине ириштир. Оларнынъ энъ гузелине анджакъ Сен ириштире билесинъ. Мени ярамай ишлерден ве ярамай ахлякътан къорчала. Булардан анджакъ Сен къорчалап олурсынъ» (Несаий, «Ифтитах», 16).

БИР ОМЮР МЕСУЛИЕТ ШУУРЫНЕН ЯШАМАКЪ

Опубликовано:

27.12.2019 – БИР ОМЮР МЕСУЛИЕТ ШУУРЫНЕН ЯШАМАКЪ كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ [Куллю нефсин заикъату’ль-мевт. Ве иннема тувеффевне уджуракум евме’ль-къыямех. Фемен зухзиха ани’н-нари ве удхиле’ль-дженнете фекъад фаз. Ве маль-хаяту’д-дюнья илля метау’ль-гъурур]. Мухтерем мусульманлар! Окъугъаным «Ал-и Имран» суресиндеки 185-инджи ает-и керимеде Юдже Раббимиз бойле буюра: «Эр джанлы олюмнинъ дадыны аладжакъ. Ве, ич шубесиз, Къыямет куню япкъанларынъызнынъ къаршылыгъы сизге айнен бериледжек. Ким джеэннемден узакълаштырылып, дженнетке кирдирильсе, о, артыкъ, къуртулгъан. Дюнья аяты, затен, алдатыджы шейлерден ибареттир». Бир хадис-и шерифте исе, Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле буюргъан: «Акъыллы кимсе нефсине саип олгъан ве олюмден сонърасы ичюн чалышкъан кимседир. Аджиз кимсе исе, нефсининъ арзу ве истеклерине уйгъан ве, бунъа бакъмадан, аля Аллахтан эйилик тилеген кимседир» (Тирмизий, «Сыфату’ль-къыямe», 25). Азиз муминлер! Раббимиз къайсымыз даа гузель ишлер ишлейджегимизни сынамакъ ичюн олюмни ве аятны яратты («Mульк», 67/2). Эбедий алемде дженнетте я да джеэннемде оладжагъымыз бу аятта япкъанларымыз я да ихмал этип ташлагъанларымызнен бельгиленеджек. Эпимиз яшап коремиз ки, заман сув киби акъа ве эр кечкен кунь омюр сермиямыз азала. Кечкен эр дакъкъа бизни яшлыгъымыздан узакълаштырып пишкинликке ве, атта, къартлыкъкъа бир адым даа якъынлаштыра. Не вакъыт, къаерде ве насыл къаршымызгъа чыкъаджагъы билемегенимиз о олюм ве эсап кунюне догъру якъынлашамыз. Дегерли мусульманлар! Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде бойле буюра: «Инсан башы бош (озю-озюне) къалдыраладжагъыны тюшюнеми?» («Kъыямe» суреси, 75/36). Бу ает-и кериме, башта омюр олмакъ узьре, Раббимиз ихсан эткен бутюн ниметлернинъ айны заманда месулиет кетиргени хусусунда бизни тенбиелей. Инсан Аллах тарафындан берильген эр бир ниметни бизге эманет этти. Динимиз бир эманеттир, – диний дегерлеримизни козетмек, динимизни яшамакъ – вазифемиздир. Ана-ватанымыз да бизлер ичюн Аллахтан берильген бир эманеттир. Онъа саип чыкъмакъ ве оны абаданлаштырмакъ, эдждатларымыздан алгъанымыз киби, даа гузель бир шекильде кельген несиллеримизге теслим этмек – боюн борджумыздыр. Омрюмиз де Раббимизнинъ бизге бир эманетидир. Омрюмизни къаерде, не ичюн ве насыл кечиргенимизден сораладжакъмыз. Севимли Пейгъамберимизнинъ ифадесинен пек чокъ инсан сагълыкъ ве бош вакъыт меселесинде алданалар, бу эки эшсиз ниметнинъ къыйметини къаврамайлар (Бухарий, «Рикъакъ», 1). Амма, Аллахкъа нисбетен месулиет анълайышынен кечирильген заманлар къазанчкъа чевириле ве саибини пешманлыкътан къуртара. Аллахкъа иман ве Ресулюллахнынъ суннетине таби олмакънен кечкен омюр берекетленир. Эйилик, ихсан, фазилет ве гузель ахлякънен сюсленген омюрлер берекет толур. Азиз муминлер! Милядий янъы 2020 йылына кирер экенмиз, озюмизге сорайыкъ: Раббимизнинъ разылыгъыны къазанув азмини аятымызнынъ меркезине ерлештире бильдикми? Ёкъса, истеклеримизнинъ аркъасындан сюрюклендикми? Кучь ве къуветимизни, бильги ве эмегимизни, акъыл ве теджрибемизни ислямий акъикъатларны, инсаний ве ахлякъий дегерлерни юджельтмек ичюн харджадыкъмы? Ёкъса, куньделик арзуларымызны ве шахсий менфаатларымызны огге алдыкъмы? Гонълюмизде мерхамет, адалет, итаат ве икметке ер бердикми? Ёкъса, кибир, косьтериш, саранлыкъ ве асет хасталыгъына енъилип тюштикми? Раббимизнинъ «Mаидe» суреси, 5/90-ынджы аетте: «Эй, иман эткенлер! Ички, къумар, тикильген путлар ве фал окълары ялынъыз шейтан иши бирер писликтир. Олардан узакъ турунъыз ки, къуртулышкъа ириширсинъиз» иляхий эмрине садакъатнен багъланып олдыкъмы? Элимизни ярамайлыкълардан чекип олдыкъмы? Тилимизни ярамай сёзлерден къорчалап олдыкъмы? Зеинимизни ярамай тюшюнджелерден темизлеп олдыкъмы? Къальбимизни Аллах севгисинен толдурып олдыкъмы? Ана-бабамызнынъ, апайымызнынъ, балачыкъларымызнынъ акъларыны къорчаладыкъмы? Сонъки сефер къайсы етимнинъ башыны охшадыкъ? Къайсы къомшумызнынъ алыны-хатырыны сорадыкъ? Къайсы къартнынъ гонълюни алдыкъ? Къайсы фукъаренинъ ихтияджыны къаршыладыкъ? Къыйметли мусульманлар! Къалгъан омрюмизни Раббимизнинъ разылыгъыны къазандыраджакъ эйи ве гузель ишлернен донатмагъа къарар берейик. Инсан олмакънынъ шерефли месулиетини, эманети юкленмекнинъ агъырлыгъыны ве эсап кунюнинъ якъынлыгъыны унутмайыкъ. Заманымызны бошкъа сарф этмейик. Бош ве файдасыз ишлерден узакъ турайыкъ. Хата ве янълышларымыздан вазгечейик. Ибадетлеримизни, хайыр ве хасенатымызны чокълаштырайыкъ. Иште, о заман омрюмизнинъ эр йылы бизим ичюн керчек бир йыл, керчек бир имкян ве умютке чевириледжек.

КЕЧИДЖИ ШЕЙЛЕРГЕ ГОНЪЮЛЬ БАГЪЛАМАКЪ

Опубликовано:

13.12.2019 – КЕЧИДЖИ ШЕЙЛЕРГЕ ГОНЪЮЛЬ БАГЪЛАМАКЪ بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا ﴿١٦﴾ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ وَاَبْقٰى ﴿١٧﴾ [Бель тусируне’ль-хаяте’д-дюнья, вель-ахирату хайрув ве эбкъа].   Мухтерем мусульманлар! Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) Бахрейн халкъынен бир анълашма япкъан ве о ерге бир эльчи ёллагъан. Бу эльчи бир талай вакъыттан сонъ буюк микъдардаки мал-мулькнен Мединеге къайткъан. Сахабелер меракънен эльчи ве кетирген маллары этрафында топланмагъа башлагъанлар. Шу маальде месджиттен чыкъкъан Аллах Ресули (с.а.в.), вазиетни корип, эвеля, кулюмсиреген, сонъра, шу сёзлерни айткъан: «Севининъиз ве сизни севиндиреджек ниметлерни бекленъиз! Валлахи, сизлер ичюн фукъареликтен къоркъмайым. Амма, мен, сизден эвельки умметлернинъ огюне дюнья ниметлери серильгени киби, сизинъ огюнъизге де серильмесинден; оларнынъ о дюнья ниметлери ичюн янып тутушкъанлары киби, сизинъ де янып тутушманъыздан, ве, бунынъ оларны эляк эткени киби, сизлерни де эляк этмесинден къоркъам» (Бухарий, «Мегъази», 12; Муслим, «Зухд», 6). Урьметли муминлер! Юдже динимиз Ислям аятымызнынъ эписини ичине ала. Раббимизнинъ эмир ве ясакълары дюньяда догъру ёлгъа, ахиретте исе, дженнетке иришювимизге весиледир. Бунъа бакъмайып, базы вакъытларда бизлер дюнья ишлерине даламыз, динимизнинъ аят бериджи эсасларыны санки корьмеймиз. Пейгъамберимиз (с.а.в.) косьтерген ёлдан узакълашып, Ислямнынъ аятымызгъа анълам къошкъан тесирини кет-кете джоямыз. Кечиджи олгъангъа мейиль беремиз, дюнья-ахирет тенълигини козетмеймиз, дюньявийлешемиз. Сайгъылы мусульманлар! Дюньявийлешмек – Аллахны ве ахиретни унутып, буюк бир корьмемишликнен дюньягъа сарылмакътыр; Аллахкъа нисбетен месулиетлерни ихмал этмек, бутюнлей дюньягъа ёнельмектир; диний инанч ве дегерлерни аяттан узакълаштырмакътыр; ич олюм кельмейджек киби, дюнья малына тюшкюн олмакътыр. Юдже Раббимиз инсанынъ бу янълыш позициясы акъкъында бойле буюра: «Анджакъ сиз (эй, инсанлар!) ахирет даа хайырлы ве даа девамлы олгъаны алда, дюнья аятыны усьтюн корьмектесинъиз» («Aля», 87/16, 17). Азиз муминлер! Аллах Тааля бизлерни бу фаний дюньягъа имтиан ичюн ёллады. Мусульман, эльбетте, дюньясы ичюн чалышаджакътыр. Амма, ахиретини де ихмал этмейджек. Эр не къадар асыл макъсад ахирет юртуны къазанмакъ олса да, дюнья ниметлеринден де элял шекильде файдаланмакъ эсастыр. Етер ки, мумин къазангъан имкянларынынъ махкюми олмасын, имкянларыны Раббимизнинъ разылыгъына келишкен бир шекильде къуллансын. Аллах Тааля Къуран-ы Керимде, «Къaсaс» суресинде, бойле буюра: «Аллах санъа бергенинден (Онынъ ёлунда масраф этип,) ахирет юртуны исте; амма дюньядан да насибинъни унутма. Аллах санъа ихсан эткени киби, сен де (инсанларгъа) яхшылыкъ яп. Ер устюнде бозгъунджылыкъ арзулама. Шубесиз, Аллах бозгъунджыларны севмей» («Къaсaс», 28/77). Къыйметли мусульманлар! Дюньявийлешмекнинъ бизге берген зарарларынынъ башында шуурсыз тюкетюв келе. Дюньянынъ бир кошесинде инсанлар ашайджакъ бир локъмагъа биле мухтадж экенде, дигер бир кошесинде баягъы исраф япыла. Языкъ ки, кунюмизде инсанлар бахтлы олмакъны эр шейни бол къулланувнен багълайлар. Чокъ ве паалы шейлерни къулланып, бахтлы оладжагъымызны тюшюнген алгъа кельдик. Амма къарарсыз къулланув инсаний ве ахлякъий дегерлеримизни зеэрлендире. Шуурсыз тюкетюв себебинден бир чокъ инсан бордж ве фаиз батакълыгъында бата. Нидже аиледе хузурсызлыкъ ве чаресизлик мейдангъа келе. Албуки, Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в.) юзйыллар эвелинден инсанлыкъны бойле тенбиелеген: «Адем огълу (инсан): «Малым, малым!» – дей. Эй, Адем огълу! Аджеба, ашап тюкеткенинъден, кийип эскирткенинъден ве ахиретте къаршылыгъыны алмакъ узьре берген садакъанъдан башкъа сенинъ малынъ бармы?» (Муслим, «Зухд», 3). Сайгъылы муминлер! Исрафны икътисаткъа, ачкозьлюкни къанааткъа, къасеветни тевеккюльге, боллукъны берекетке чевирмекнинъ ёлу дюнья ве ахирет арасында тенълик къурмакътыр. Эр эки аятымызгъа да акъ эткенлери къадар ятырым япмакътыр. Бойле экен, дюнья аятынынъ козь ачып къапаткъаны къадар тез кечкенини акълымыздан чыкъармайыкъ. Сонъсуз олгъан ахирет аятымыз ичюн азырлыкъ япайыкъ. Эр ишимизде ве арекетлеримизде косьтериштен узакъ, саде ве алчакъгонъюлли олайыкъ. Хутбени Юдже Раббимизнинъ «Фатыр» суреси, 35/5-нджи аетинен битирем: «Эй, инсанлар! Аллахнынъ вадеси керчектир; сакъын дюнья аяты сизни алдатмасын ве алдатыджы (шейтан) да, Аллах акъкъында сизни къандырмасын!» [embed]http://youtu.be/eGeSq0m3v4M[/embed]

Къабирге чичек сачмакъ ве кетирип къоймакъ меселеси

Опубликовано:

Якъынларыны джойгъан инсанлар, оларгъа насыл ярдымджы олурмыз, деп тюшюнелер. Шубесиз, оларгъа тиеджек ярдымынъыз бар. Энъ гузель ярдым намазнен, Къураннен, дуанен, оларнынъ адына япылгъан яхшылыкъларнен олур. Къабирнинъ янына джанлы чичеклер отуртмакъ ярашыр. Мусульман яшатыджы олмакъ керек. Мевзугъа аит эски бир икяе мевджут. Бир кунь бир шейх талебелеринден, озюне чичек кетиргенлерини истей. Бардыр бунда бир икмет деп, эр талебе чичеклернинъ энъ яхшыларындан, энъ гузеллеринден кетире... Бир талебе исе, шейхнинъ огюне, къуп-къуру солгъан бир чичекнен чыкъа. Башкъа талебелер, бунъа шейхнинъ не айтаджагъыны меракънен беклейлер. Шейх: «Эвлядым! Эр кес десте-десте чичек кетиргенде, сен не ичюн сапы сынгъан ве солгъан бир чичек кетирдинъ?», – деп, сорай. О талебе исе: «Оджам, сиз манъа бир чичек кетиргенимни истединъиз. Лякин къайсы тарафкъа айланмасам, къайда бакъмасам, табиат эп Аллахны зикр эте, эп Онынъ исмини анъа. Оларнынъ зикрлерини токътатмамакъ ичюн, мен де бу къуру, джансыз, ольген чичекни кетирдим…». Икяе олса да, акъикъат чизгисини ташый. Керчектен, вефат эткен инсангъа джанлы чичекнинъ, терекнинъ файдасы бар. Къабирге терек сачмакъ – севаптыр. Терек ве чичекнинъ, вефат эткеннинъ руху, азабынынъ хафифлетильмесине весиле оладжагъына даир риваетлер бар. Бундан себеп, къабирлернинъ устюне сачылгъан тереклернинъ япкъанлар зикрлери, тесбихлери о къабирде яткъаннынъ дефтерине язылыр ве оны сачкъангъа да севап къазандырыр. Амма сачылгъан бу терек я да отуртылгъан чичеклернен мезар ташы ярышувына айландырмамакъ керек. Чичекнинъ фияты дегиль, джанлы олмасы муимдир. Тереклернинъ мейвалы я да узун омюрли олгъаны эйи олур. Айрыджа, къабирнинъ эм янына, эм устюне сачмакъ гузель сайыла. Муим олгъан – эм къабристанны гузеллештирмек, эм де кимсеге къыйынлыкъ чыкъармамакътыр. «Элинъизде бир терек фиданы олса, къыямет къопмагъа башласа биле, эгер оны сачаджакъ къадар вакъытынъыз олса, мытлакъкъа сачынъыз» (Эль-Мунави, Фейзуль-Къадир, III/30). «Ким терек сачса, онынъ ичюн теректен асыл олгъан мейва микъдары къадар Аллах севап язар» (Ахмед б. Ханбель, Муснед, V / 415). «Эр ким бош, къуру ве джансыз бир ерни яшатаджакъ олса, бу амелинден себеп Аллах тарафындан мукяфатландырылыр. Инсан ве айван ондан файдалангъандже, о ерни яшаткъангъа садакъа язылыр» (Эль-Мунави, Фейзуль-Кадир, VI/39; Хейсеми, Меджмау’з-Зеваид, IV/67-68). «Бир кимсе бир терек сачса, о терек мейва бергендже, севабы онъа язылыр» (Ахмед б. Ханбель, Муснед, V/480). «Мусульманлардан бир кимсе бир терек сач-са, о теректен ашалгъан махсул мытлакъа онынъ ичюн садакъа олур. Кене о теректен чалынгъан мейва да, о мусульман ичюн садакъа олур. Къушларнынъ ашагъаны да садакъадыр. Эр кеснинъ ондан ашап эксильткени махсул да оны сачкъан мусульманларгъа аит бир садакъадыр» (Бухарий, Теджрид-и Сарих, VII/122; Муслим, Мусакат 2, №: 7). «Инсан къабирде биле олса, еди шейден мейдангъа кельген севап девамлы олып, озюне етишир: огретильген илим, халкънынъ къулланмасы ичюн акъытылгъан сув, ачылгъан къую, сачылгъан терек, япылгъан месджит, окъулмакъ узре багъышлангъан Къуран ве олюминден сонъ озюне дуа этеджек эвлят» (Мунавий, IV/87). Хазрети Пейгъамбер (с.а.с) бир мезарлыкътан кечкенде, эки мезардаки олюнинъ базы кичик шейлерден себеп, азап чеккенлерини корьди. Бу эки мезардаки мерхумлардан бири аятында лаф ташый, экинджиси исе кичик аджет япылув вакътындаки тамчылардан сакъынмай эди. Ресулюллах (с.а.с) яш бир дал алгъан, ортадан экиге больген ве эр бир парчаны эки къабирге де бирер-бирер отурткъан. Буны корьген сахабилер, не ичюн бойле япкъаныны сорагъанда: «Бу эки дал къурумагъандже, о экисининъ чеккен азап-ларынынъ хафифлетильмесине умют бар», – деп, буюргъандыр (Бухярий, Дженаиз, 82; Муслим, Иман, 34; Эбу Давуд, Тахарет, 26). Юкъарыда косьтерильген хадислерге бинаэн, къабирге чичек ве дигер джанлы осюмликлернинъ отуртылмасы иле мезарда яткъанларгъа файдасы олур, деп умют этемиз. Аллахнынъ рахмети сонъсуздыр. Селям ве дуа иле…   РАИМ Гъафаров

Базы адетлерге даир…

Опубликовано:

СУАЛЬ: Дуада мевлюд окъулгъанда, памукъкъа къокъулы сув (одеколон) тёкюлип, мусафирлернинъ пармакъларына тийдиртмек адети ве дуаларда мевлюд окъумакъ неге эсас-лана? Мусульманлар арасында девам эткен гузель адетлерден бири – мевлюддир. «Догъув заманы ве ери» манасына кельген мевлюд, догърусы – мевлид, Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) догъгъан геджеси иле багълы къулланылгъан бир сёздир. Даа сонъ Пейгъамберимизнинъ догъгъан вакъытыны, устюн васыфларыны анълаткъан шиирлерге де «мевлид» ады берильгендир. Пейгъамберимизнинъ догъгъан Ребиульэввель айынынъ 12-нджи геджесини весиле этип, догъув геджеси (мевлид) мерасимлери, Хиджреттен бир къач асыр кечкен сонъ кечерилип башланды. Тюрлю-тюрлю тиллерде окъулгъан мевлидлер бар. Тюркий тиллерде исе йигирмиден зияде мевлид язылгъандыр. Лякин буларнынъ ичинде энъ чокъ окъулгъан, Сулейман Челебининъ 1409 сенеси язгъан «Весилетюн-Неджат» адлы мевлид китабыдыр. Къырымда да, мираджны анълаткъан болюми «Мираджие» окъулмайып, бу мевлид окъула. Башта Пейгъамберимизнинъ догъгъан куню окъулгъан ве кечирильген мевлид мерасимлери, даа сонъ бутюн мубарек геджелерде текрарлангъан, даа зияде яйгъынлашып хасталыкъ ве даа бир талай весилелернен окъутылгъандыр. Мухаддис ве факих Ибни Хаджер, мевлид мерасими акъкъында тариф эткен риваетке коре, мевлид - Пейгъамберимизден учь-дёрт асыр сонъ Ислямий бир адетке чевирильмекнен берабер, бидъатнынъ «хасене» (гузель) къысымына кире. Бунынънен берабер, базы Ислям алимлери мевлид мерасимини кечирмеге къаршы чыкъ-къан, манасыз бир иш олгъаныны айткъанлар. Бидъат - диннинъ эмир этмеген шейни ибадет ниетинен япмакътыр. Ёкъса, динимиз, Къуран окъумакъны, мевлид киби иляхилерни окъумакъны ясакъ этмей. Онынъ ичюн, къартбаба-къартаналарымыз эр даим мевлидни окъуй эдилер. Мевлиднен алякъалы бир къач адетимиз бар, оларнынъ арасында: «Эмине Хатун» болюмини окъугъанда: «…Сувсадым гъает арареттен къатий, сундылар бир джам толусы шербети», – денъильгенде, адетимиз узьре, буны темсиль этмек ичюн, шербет кетириле. Амма базы ерлерде тамам о вакъыт ичиле, базы ерлерде иляхий айтылгъандан сонъ ичиле. Айны «Эмине Хатун» болюмининъ сонъунда, Хазрети Пейгъамберимизнинъ дюньягъа кельмесине сайгъы косьтермек ичюн, аякъкъа туралар ве саляват кетирелер. Базы койлерде саляват кетирип отуралар, базы ерлерде «Мераба» болюми де аякъта окъула. Айны «Эмине Хатун» болюмининъ со-нъунда: «Аркъамы сыгъады къувветле хеман», – окъулгъанда, апайлар бири-бирининъ аркъаларыны сийпайлар. Сонъки вакъытларда акъайлар да сийпамагъа башлады, бу янълыштыр, эскиден ойле шей ёкъ эди. Анда даа зияде догъув ве Хазрети Пейгъамберимизнинъ анасы анълатылгъаны ичюн, апайларынъ темсили даа догърудыр. Ве суалимизге кельдик, о да: «Эй, Азизлер» адлы болюмде: «Ол васиет ки, дерим (бизде дирхем сёзюне авушты) эр ким тута, Миск киби къокъусы джанларда тюте»… Яни бу васиетимизни туткъанларнынъ джанларындан, вуджутларындан Ресул-и Экремнинъ миск киби къокъусы дуюла, деп айтылгъанда, асылында буны темсиль этмек ичюн миск айландырыла. Мискни тапамагъанлар тазе я да къурутулгъан нане, фесильген, киби къокъулы отларны сюртелер. Эски вакъытларда мевлид акъшамлары раатлангъанда, чобанлар къоюнларны отлаткъанда окъула эди, миск сёзюни окъугъанларында, атешке къокъулы от атыла эди. Даа сонъ вакъытларда миск сюрюльмеге башлады, амма эвельки йылларда миск пек тапылмагъаны ичюн, памукъкъа гузель къокъулы шейлер, атта одеколон тёкюлип айляндырылды. Одеколон я да парфюм къулланмакънынъ абдестке зарары ёкъ. Амма гузель къокъу севген Пейгъамберимиз (с.а.в): «Къокъуларнынъ энъ гузели мисктир», – деп буюргъан (Муслим, Эдеб, 5). Онынъ ичюн кунюмизде, одеколон къулланмайып, эр ерде сатылгъан мисклерни къуллансакъ, даа догъру олур. Шуны да белиртмек керек ки, базы койлерде дуадан эвель мевлид окъула. Бу эски вакъытларда инсанлар дуагъа етишсин деп, узакъ-тан бекленильгенлер бар исе, олар кельгендже, дюнья лафы этильмейип, онынъ ерине мевлид окъуй эдилер. Бугунь исе дуанынъ вакъыты белли, кельгенлер онъа коре келелер, онынъ ичюн энъ башта дуа этилюви, яни Къураннынъ окъувы даа догърудыр. Къуран – Аллаху Теалянынъ келямыдыр, эр бир арифине севаплар бардыр. Онынъ ичюн, башта «Ясин» ве «Тебареке» сурелери окъулмакъ керек. Дуада башта Къуран Хатими багъышланыла, сонъ къыркълама (чюнки о да окъулгъан «Ясин»лердир), «Кензуль арш» олсун, мевлид олсун, пек къыйметли олсалар да, Къуран аетлеринден сонъ келе.   РАИМ Гъафаров

Аллахкъа къуллыкъ шууры (2)

Опубликовано:

Аллахкъа кереги киби къуллыкъ эткенлер, къуллыкъ шуурынен арекет эткен инсанлар, Аллахкъа эсап береджеклерине инанып, эсап шуурынен яшайлар. Бу мевзуда Китабымыз Къуранда бойле айтыла: «Эй, иман эткенлер! Аллахтан къоркъунъыз (Онъа къаршы кельмектен сакъынынъыз); эр кес ярынгъа (эсап кунюне) не азырлагъанына бакъсын; Аллахтан сакъынынъыз, чюнки Аллах япкъанларынъыздан хабердардыр» («Хашр» суреси, 59/18 ает). Къулларнынъ разылыгъынен Аллахнынъ разылыгъы арасында бирисини сайламакъ керек олгъанда, Аллахнынъ разылыгъыны сайламакъ… Дюнья ве ахирет менфааты арасында ахирет менфаатыны устюн къоймакъ… Чюнки бизим эбедий мекянымыз – ахиреттир. Келип кечкен шей кечеджегине коре, къалыджы олгъан шейни сайламакъ – акъыл саиби инсанларнынъ хусусиетидир. Мусульман – дюнья аятына фанийлиги къадар эмиет берир; ахирет аятына да эбедийлиги къадар эмиет берир. Дюнья аяты бир имтиан ери оларакъ, бизге ахирет аятынынъ огюнде берильди. Инсан, берильген бу аятнынъ бир макъсады олгъаны шуурынен омюрге бакъа. Амма макъсадыны унуткъанлар ве берильген омюр оюн ве эглендже олгъаныны тюшюнгенлер ичюн, эки аят шууры ёкъ. Олар, берильген бу дюнья аятында, нефислери истеген киби яшарлар. Олар ичюн экинджи бир аят, яни эбедий омюр, деген шей ёкъ. Аллах, дюнья ве ахиретни бойле къыяслай: «Дюнья хаяты тек бир оюн ве бир эглендже. Эльбетте, ахирет аяты Аллахтан сакъынгъанлар ичюн даа хайырлыдыр. Аля даа акъылланмайджакъсынъызмы?» («Энам» суреси, 6/32 аят). Базы инсанлар «эбедий аяткъа инанамыз», дейлер. Олар да дженнет ве джеэннемге инаналар. Базы алларда бу инанув тек сёзде къала. Бу инсанлар, озьлерини дженнетке алып бараджакъ ве джеэннемден узакълаштыраджакъ ишлер япмайлар. Иште, тек тильнен айтып, юреклеринде иман олмагъан ве онъа коре яшамагъан адамлар акъкъында Аллах бойле айта: «Инсанлардан ойлеси бар ки, «Аллахкъа ве ахирет кунюне иман эттик» дерлер. (Амма асылында) Олар иман этмедилер» («Бакъара» суреси, 2/8 ает). Олардан «Биз Аллахнынъ къулумыз», деп айткъанларыны эшитирсиз. Анджакъ базы инсанлар буны шуурлы айта, базылары исе шуурсыз… Асылында «биз де Аллахнынъ къулумыз» джумлеси, шуурсыз инсанларнынъ агъызларында къуп-къуру бир сёзден ибареттир. Мусульман тек Аллахкъа теслим олгъан бир шахыстыр. Аллах, Юдже китабы – Къуранда – не буюргъан олса, мусульман онъа теслим олмакъ керек. Къуллар оларакъ бизим япмамыз керек олгъан шей – Раббимизнинъ эмирлерини эшиткенвакъытта, къуллыкъ борджумызны ерине кетирмектир. Базы инсанлар башкъа бирисине итаат эте, амма Аллахнынъ къойгъан къанун ве эмирлерине къаршы келе ве исьян эте. Иште, бу буюк бир зыддиеттир. Къул, Аллахнынъ эмирлери иле къулларнынъ эмирлери къаршы къаршыгъа кельген вакъытта, Аллахнынъ эмирлерини ерине кетирмели. Унутмамакъ керек ки, итаат этмек ве итаат эткенни севмек керексинъ. Келип кечиджи дюньянынъ аркъасындан авеснен чапкъан инсаннынъ, эбедий аяты ичюн тенбель ве авессиз олмасы шашыладжакъ бир шей. Аллахкъа теслим олгъан бир мусульман къул, Аллахкъа ве Ресулине итаат этмекнен месуль оладжакъ. Яни Китапкъа (Къурангъа) ве Суннетке шартсыз бир итаат олмакъ керек. Китап ве Суннетнинъ къаршысында ич бир мусульманнынъ, «истесем, ойле, истесем, бойле япарым», демеге акъкъы ёкъ. Аллах, къулларына, къуллыкъ насыл этип япмакъ керек олгъаныны бильдирген сонъ, къулларнынъ бунынъ аксине бир къуллыкъ чыкъармагъа акълары ёкъ. Аллахкъа ибадет эткенлер, эр ал ве вазиетте Аллахкъа итаат эткен инсанлардыр. Аллахнынъ эр бир эмирине итаат – Аллахкъа ибадеттир. Ахиреттеки бизим къуртулышымыз – дюньяда къазангъан макъамлар, байлыкълар, шан-шурет дегиль. Буларнынъ эписи ахиретте устюнлик себеби олмайджакъ. Устюнлик – тек Аллаху Теалягъа гузель бир шекильде къул олмакътыр. Ким Аллахкъа гузель бир шекильде къуллыгъыны япкъан олса ве бу алда Аллахкъа къавушкъан олса, о инсан къуртулышкъа иришкендир. Не ерде олсакъ, олайыкъ, не иш япсакъ, япайыкъ, денъишмеген эсас вазифемиз – бизни ёкътан яраткъангъа къуллыкъ вазифемизни энъ гузель шекильде эда этмектир. Инсан, дюньясыны къурып, раат яшамакъ ичюн, зенаат къазанмакъ ёлунда не къадар къыйынлыкълар чеке... Бир тюшюнейик, я ахирет аятыны къурмакъ ичюн не къадар арекет ве гъайрет этемиз, аджеба? Аллах, къулларына насыл яшайджакъларыны бильдирди. Аллах, эр девирдеки къулларына Озь къанун ве эмирлерини ачыкълады. «Эй, инсанлар! Сизни ве сизден эвелькилерни яраткъан Раббинъизге къуллыкъ этинъиз де, бойлеликнен, Аллахтан къоркъкъан инсан алына келирсинъиз» («Бакъара» суреси, 2/21 ает).   ИСА Велиев