Акаид - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Суббота

26

сентября

8
Сефер 
1442 | 2020
Утр.5:09
Вос.6:25
Обед.12:39
Пол.15:54
Веч.18:43
Ноч.19:59
Времена намазов
Календари 2020г

Намаз

Издания Галерея

Акаид - ЦРО ДУМК

Рамазанны озгъаргъанда

Опубликовано:

Ойле бир айнен ведалашамыз ки, бу айда ораза тутып,  Аллахнынъ разылыгъыны къазанмагъа тырыштыкъ, туткъан оразаларымызнен сагълыгъымызгъа къавуштыкъ, берген зекят ве садакъаларымызнен малларымыз темизленди, маддий-маневий аятымызда пек чокъ гузелликлер олып кечти. Бу куньлери артыкъ  сененинъ сонъки  оразаларыны тутамыз ве  теравих намазларыны къыладжамыз. Бизни Рамазангъа къавуштыргъан ве ораза тутмагъа фырсат берген Раббимизге сонъсуз шукурлер олсун. Юдже Раббимиз туткъан оразаларымызны къабул этсин. Бир сенеден келеджек Рамазан айына сагъ-селямет олып, бутюн уммет-и Мухаммедни къавуштырсын. Эфендимизнинъ сёзлерине коре, Рамазан айынын башы - рахмет, ортасы - магъфирет, сонъу исе Джехеннемден къуртулыш вакъытыдыр. Бу айда рахмет таптыкъ, бу айнынъ урьметине, Ин ша Аллах, гунахларымыз багъышланды, бу айда япкъан ибадетлернен инсанлар арасы мунасебетлеримизнен, мусульманлыкъкъа келишкен яшайыш кечирип, Джехеннем азабындан, аз олса да, узакълаштыкъ. Рамазан айы девамында аятымызгъа кечирген бу гузелликлерни йыл боюнджа ве аятымызнынъ эр саасына яйылмасы - бизге ахиретте къуванч ве бахт береджек. Раббимиз Къуранда: «Санъа олюм кельмегендже ибадет эт» (Хиджр суреси, 15/99 ает) буюрып, бизге бу бахтнынъ ёлуны косьтере. Рамазан айыны озгъарыр экенмиз, энъ эвеля нелерни къазангъанымызнынъ  эсабыны япайыкъ. Эгер нелер къазангъанымызны анъласакъ, бу гузель къазанчларны омюр бою девам эттирмеге имкян олур. Рамазан - ораза айыдыр. Бу айда Юдже Аллахнынъ эмир эткен ибадетлеринден бириси олгъан оразамызны туттыкъ. Раббим оразаларымызны къабул этсин. Ораза ибадети Ислям динининъ беш шартындан бириси. Рамазан айында фарз оларакъ туткъан оразаны, Рамазан айындан сонъра да, базы куньлерде нафиле оларакъ тутмагъа девам этейик. Пейгъамберимиз эр афтанынъ Базарэртеси ве Джумаакъшамы куньлери, эр айнынъ 14, 15, 16 куньлерини оразанен кечире эди. Бизлер де элимизден кельгени къадар нафиле оразаларны тутмагъа тырышайыкъ. Чюнки ораза нефис истеклерини токътата, бизлерге ачлыкънынъ не олгъаныны косьтерип, мухтаджларнынъ вазиетини хатырлата, беденимизге сагълыкъ, гонълюмизге къуванч ве раатлыкъ бере. Рамазанда биз элимизге, тилимизге дикъкъат эттик. Бойле бир ораза беден ве рухумызны камиллештире, ахлякъны гузеллештире. Беденимизнинъ эр азасынен ораза тутып, кендимизни янълышкъа тюшмектен токътаттыкъ. Бу ал ве вазиетни омюр бою девам эттирип, Аллахнынъ эмир эткен шейлерини ерине кетирмели, ясакълагъан шейлеринден узакъ турмалы. Эр кес дюнья ве ахиретте бахтлы олмагъа истей. Ахиретте къайб эткен инсанлардан олмагъа ич биримиз истемеймиз. Не дюньямызны йыкъмакъ, не де ахиретимизни зараргъа огъратмакъ истемеймиз. Ойле исе, инангъанымыз къыйметлерге дикъкъат этип, эписини омюрге кечирейик. Рамазан - Къуран айыдыр. Бу айда Къуран эндирильмеге башлагъаны себебинден Рамазан айы он бир айнынъ султаны оларакъ къабул этильди, бу айда ораза тутмакъ фарз къылынды. Бу айда бинъ айдан даа да хайырлы олгъан Къадыр геджеси бар. Бу айда башкъа вакъытлардан даа да чокъ Къуран окъудыкъ. Бу алышкъанлыкъны бутюн омюрге яймакъ керекмиз. Чюнки Къуран, Оны окъугъан инсангъа севап кетире, гонъюллюлерге шифа бере, инсангъанларны рахметке къавуштыра, догъру ёлны косьтере.  Къуран - сонъки иляхи месадждыр. Къыяметке къадар келеджек инсанларгъа Аллахнынъ бир нимети. Бу ниметнен файдаланмакъ - бизим элимиздедир, бизге къадар ич бир арифи биле денъишмейип кельген Къуранны окъумакъ, анъламакъ ве аятымызгъа кечирмек керекмиз. Биз инсан оларакъ бир арада яшамакъ меджбурмыз. Кедерлермизни пайлашсакъ - азарыр, севинчлеримизни пайлашсакъ - чокълашыр. Иште, Рамазан айы бирлик-бераберлигимизни энъ юксек дереджеге чыкъармагъа весиле олгъан бир ай эди. Бергенимиз садакъа, зекятлар ве ифтар софраларында корюшювлер - бирлигимизни костерген къыйметлердир. Теравих намазларында бир арагъа кельгенимиз, бир сырада омуз-омузгъа тургъанымыз, бир къыблеге бакъмакъ, бир Раббимизге ибадет этмекнен къардашлыгъымыз къуветленди. Бу айда къазангъанымыз бирлик-бераберликни омюр бою девам эттирмек керек. Рамазан - ярдымлашув айыдыр.Бу айда зенгинлеримиз - зекятларыны, имкяны еринде олгъанлар - фитир садакъаларыны мухтаджларгъа берди ве бермеге девам эте. Эгер бу вакъыт кечсе, ве зекятымыз, фитир садакъаларымызны бермеген олсакъ, байрам сабахына кедер ичинде олмагъа истемеген къардашларымызгъа садакъаларымызны берейик. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюра: «Мусульман мусульманнынъ къардашы. Онъа зулюм этмез.Оны душмангъа теслим этмез.Ким дин къардашына ярдым этсе, Аллах та онъа ярдым этер .Ким мусульман къардашынынъ  бир сыкъынтысыны кеткизсе, Аллах та онынъ къыямет кунюндеки сыкъынтыларындан бирисини кеткизир. Ким бир мусульманнынъ айыбыны сакъласа,  Аллах та къыямет куню онынъ айыпларыны орьтер» (Бухари). Рамазан - севимли Пейгъамберимизнинъ муждесине коре, гюнахларгъа кефалет айы.Чюнки Пейгъамберимиз бойле буюрды: «Инсан буюк гунахлардан узакъ турса, беш вакъыт намаз, эки джума ве эки Рамазан, араларында ишленген кучюк гунахларгъа кефалетидир» (Муслим). Рамазанда гунахлардан узакъ турып, гонълюмизни темизледик ве, бойлеликнен, ишлеген хаталарымызны тюшюнмеге имкянымыз олды. Бу ай бизге сабырны огретти. Нефиснинъ истеклерине сабыр, шейтан весвеселерине сабыр, ачлыкъ ве сувсызлыкъкъа сабыр, инсанлардан кельмеси ихтимали олгъан яманлыкъларгъа сабыр, буларнынъ эписи бу айнынъ бизге огреткен гузелликлеридир. Бу сабырны аятымыз бою косьтермели. Мына-мына Рамазан айы битеджек. Бир къач куньден сонъ онынънен веда этеджемиз. Бельки де, бир даа Рамазангъа етишип оламамыз. Бир даа Рамазаннынъ фейз ве берекетинден файдаланып оламамыз.Элинде олгъанынынъ къыйметини бильген инсанлар бахтлыдыр. Унутмайыкъ ки, омюр - бизге берильген энъ буюк ниметлерден бириси. Бу аятны мувафакъиетнен битирмек ичюн Рамазанда къазангъанымыз къыймет ве гузелликлерни омюрюмизге яймакъ керекмиз. Севгили Пейгъамберимизнинъ шу сёзлерини даима акъылымызда тутайыкъ: «Амеллернинъ энъ хайырлысы, аз олса да, девамлы олгъандыр» (Бухари). Аллаху Теаля туткъан оразаларынъызны ве Рамазан боюнджа япкъан хайырлы ишлеринъизни къабул этсин!   Иса ВЕЛИЕВ

БЕРААТ ГЕДЖЕСИ

Опубликовано:

03.04.2020 БЕРААТ ГЕДЖЕСИ   قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ اَسْرَفُوا عَلَى اَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ اِنَّ اللّٰهَ يَغ-ْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً اِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ [Къуль я ибадие’ллезине эсрафу аля энфусихим ля текънету мир рахметиллях. Иннеллахе егъфиру’з-зунубе джемиа. Иннеху хуве’ль-гъафуру’р-рахим].   Азиз муминлер! Рахмети сонъсуз, багъышлавы сынъырсыз олгъан Юдже Раббимиз окъугъаным «Зумер» суресининъ 39/53-юнджи аетинде бизлерге бу муждени бере: «Айт: «Эй, озь нефислерине къаршы адден ашкъан къулларым! Аллахнынъ рахметинден умют кесменъиз! Чюнки Аллах бутюн гунахларны багъышлай. Шубесиз, О, чокъ багъышлайыджы, чокъ мерхаметлидир». Урьметли мусульманлар! Базы дегерли вакъытлар бар ки, Юдже Раббимиз эсналарында мусульманларгъа даа зияде багъышланув ве тёвбе ичюн имкянлар бере. Бойле мубарек вакъытлардан бири – Шабан айынынъ ортасында ерлешкен Бераат геджесидир. Бу йыл апрельнинъ 7-сини 8-ине багълагъан шу гедже акъкъында Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) бир хадисинде бойле буюргъан: «Шабан айынынъ он бешинджи кунюни оразалы кечиринъиз. Геджесинде исе, ибадетке турунъыз. Чюнки, о куню, кунеш баткъаны вакъыт, Аллах Таала энъ якъын семагъа теджелли этип, танъ аткъангъа къадар: «Менден багъышланув тилеген ёкъмы, оны багъышлайым?! Менден рызыкъ истеген ёкъмы, онъа рызыкъ берейим! Мусибетке огърагъан ёкъмы, она афиет берейим, …», – буюра» (Ибн Маджe, «Икъамету’с-сaлят», 191). Мухтерем джемаат! Омюримиз – энъ къыйметли сермиямыздыр. Бераат геджеси де – аят ёлджулыгъымызнынъ энъ берекетли ерлеринден биридир. Бераат геджеси – бизлерге аятымызны янъыдан козьден кечирмек, озь-озюмизни эсапкъа чекмек ве тефеккюр этмек ичюн буюк фырсаттыр. Берат геджеси – иляхий рахметнинъ теджелли эткени куньдир. Берат геджеси – пешманлыкъ ве умют заманы, эллернинъ дуагъа, гонъюллернинъ коклерге ачылгъаны геджедир. Бу мубарек гедже бизлерге эр тюрлю гунахтан узакъ къалмагъа огрете. Аллахнынъ багъышлавына иришмеге тырышмакънен берабер афу этмек кереклигини де хатырлата. Чюнки Аллахтан афу беклеген кимсе озю де багъышлайыджы олур. Якъынларына, дин къардашларына, этрафтаки инсанларгъа нисбетен сабырлы, анълайышлы ве афу этиджи олур. Аллахнынъ разылыгъыны истеген мусульман, ич кимсени хор ве кичик корьмез. Аллахнынъ севгисине иришмек истеген мумин эр вакъыт юрегинде севги ве мерхамет ташыр. Бераат геджеси эм де гонъюллерни алмакъ, даргъынлыкъ диварларыны йыкъмакъ, кин, нефрет ве интикъам дуйгъуларыны ашмакъ куню олмалы. Сайгъылы диндашларым! Бу гедже весилесинен бир кере даа хатырлатмакъ истейим ки, инсанлыкъ ичюн ёлланылгъан хайырлы бир уммет олмакъ ёлунда эпимизге айры-айры месулиетлер юклене. Келинъиз, шу берекетли заман ичинде унуткъанымыз ве терк эткенимиз вазифелеримизни янъыдан хатырлайыкъ. Энъ якъынларымыздан башлап, этрафтаки инсанларгъа севги ве мерхаметимизни бералмасакъ, етим ве оксюзлерге, зулумгъа огърагъан къардашларымызгъа ярдым элини узатамасакъ, бунынъ ичюн тёвбе этейик. Ихмал эткен къуллугъымызны козьден кечирейик. Гонъюль дюньямызны дуа, ибадет ве тефеккюр иле гузеллештирейик. Гунахкъа ве ярамайлыкъкъа кеткен ёлларны къапатайыкъ. Эйилик укюм сюрген бир дюнья ичюн кучюмизни сарф этейик. Аллахнынъ рахмети бол олгъан бу геджени энъ гузель шекильде дегерлендирейик. Аллахкъа бойсунып ве теслим олып, гузель амеллеримизнен тёвбелеримизни ве истигъфарларымызны ялынъыз Онъа арз этейик. Хаталарымыздан, къусурларымыздан, гунахларымыздан, оларгъа бир даа къайтмамакъ узьре, юз чевирейик. Хутбени Пейгъамберимизнинъ дуасынен битирмеге истейим: «Аллахым! Гъазабынъдан разылыгъынъа, джезанъдан багъышлавынъа, Сенден кене Санъа сыгъынам. Санъа макътавларны саймакънен битирип оламам. Сен Озюнъни насыл макътагъан олсанъ, ойлесинъ» (Mуслим, «Сaлят», 222); «Аллахым, Сени анъып, зикир этмек, ниметине шукюр этмек, Санъа энъ гузель шекильде ибадет этмек ичюн бизге ярдым эт» (Эбу Давуд, «Витир», 26).

ИНСАН, ИМАН ВЕ АЯТ

Опубликовано:

27.03.2020 - ИНСАН, ИМАН ВЕ АЯТ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ    ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ  إِلَّا الَّذِينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ [Лекъад халекъна’ль-инсане фи эхсени такъвим. Сумме радеднаху эсфеле сафилин. Илле’ллезине амену ве амелю’с-салихати фелехум эджрун гъайру мемнун].   Мухтерем мусульманлар! Окъугъаным «Тин» суресинде кечкен аетлерде Аллах Тааля бойле буюра: «Биз инсанны энъ гузель шекильде яраттыкъ. Сонъра, оны ашагъыларнынъ ашагъысына эндирдик. Иман этип, салих амель ишегенлер (бундан) истиснадыр. Олар ичюн эксильмеген (девамлы) мукяфат бар» («Тин» суреси, 95/4-6). Севгили Пейгъамберимиз Мухаммед Мустафа (с.а.с.) де озь хадисинде бойле буюра: «Аллахны Мевля, Ислямны дин, Мухаммедни пейгъамбер оларакъ гонъюльден менимсеген кимсе иманнынъ дадыны алгъан олур» (Муслим, «Иман», 56). Азиз муминлер! Ерлернинъ ве коклернинъ екяне саиби олгъан Юдже Аллах инсаны мукеммель шекильде яраткъан. Онъа догъру иле янълышны айырмагъа ярагъан бир акъыл ве эйилик ёлунда реберлик эткен бир видждан берген. Кучьлю, шуурлы, ираде ве месулиет саиби бир барлыкъ оларакъ, инсан кяинатнынъ козь бебегидир. Инсанны ёкътан бар эткен, оны ашаткъан, ичирген, тоюргъан, къорчалагъан Аллах Таалянынъ ондан истегени исе, иман этмеси ве гузель ишлер япмасыдыр. Инсаннынъ бар олув себеби – бир къул оларакъ эманетни юкленип, дюньяны инсанлыкъ ичюн хузурлы, адиль ве яшана биледжек бир юва япмакътыр. Къыйметли мусульманлар! Инсан огълу сонъ дередже устюн васыфларгъа, имтиязлы кучь ве къабилиетлерге саиптир. Булар саесинде эйиликке ниет этип, аятны эйи истикъаметте ёнлендире билир. Амма, ярамайлыкъны истеп, дюньягъа зулум да яя билир. Инсан сабырлы, азимли, федакяр, барышыкъ ве адиль арекетлернен бахтлы бир дюнья къура биледжеги киби, джаиль, кибирли, ачкозь, хырслы, аджеледжи ве нанкёр арекетлери себебинден озюни ве чевресини телюкеге де ата биле. Шу себептен Раббимиз, инсанны ич бир заман башы бош быракъмады, аятта ялынъыз, ниметсиз ве ярдымсыз къалдырмады. О, эр ань коре, козете, идаре эте, эр ань янымызда, боюн дамарымыздан бизге даа якъындыр. Юдже Аллахнынъ бизлерге энъ буюк дестеги исе, – пейгъамбери ве китабы иле ёл косьтермесидир. Дегерли муминлер! Дин ильк инсан иле башлагъан ве ахиретке къадар бар оладжакъ. Эпимиз билемиз ки, «Шубесиз, Аллах къатында дин Ислямдыр» («Ал-и Имран», 3/19). Къыяметке къадар бутюн инсанлыкъ Севгили Пейгъамберимиз Мухаммедге (с.а.с.) уммет олмакънен, онынъ даветине иджабет этмекнен мукеллефтир. Чюнки «Ким Ислямдан башкъа бир дин сайлап алса, бильсин ки, бу ондан асла къабул этильмейджек ве о, ахиретте зиян эткенлерден оладжакъ» («Ал-и Имран», 3/85). Инсаннынъ суаллерине джевап ала биледжеги, меселелерине чезюм тапа биледжеги энъ сагълам бильги менбасы диндир. Ислямнынъ даветине уйып, иман эткен кимсе, аятынынъ энъ догъру къарарыны берген. Эр анги бир зорлав олмадан, озь терджихи ве арзусынен Аллахкъа ёнельген. Онынъ эмир ве ясакъларыны къабул эткен. Артыкъ, ондан бу иманнынъ кереклерини ерине кетирмеси, муминдже яшамасы бекленир. Сайгъылы мусульманлар! Иман эткен кимсе, келиме-и шехадет кетирип, дюнья ве ахирет ичюн инанч, умют ве бахтлылыкъ къапыларыны ача. Бу къапыдан кечкен кимсе, низам ве сабырнен ибадетлерини эда этер. Ислямда ибадетнинъ макъсады – инсаннынъ озюнен, Раббинен ве дигер бутюн барлыкъларнен сагълам бир мунасебет къурмасыны теминлемектир. Бу себептен, эр бир ибадет гузель ахлякъ иле екюнленмекни беклер. Мусульманджа бир аят, ибадетлерде олгъаны киби, ахлякий эсасларгъа де саип чыкъмакънен яшаныр. Акъраба багъыны къорчаламакъ, буюклерге урьмет этмек, кичиклерге мерхамет косьтермек, адалет, дюрюстлик, алчакъгонъюллилик, ишкирлик ве джомертлик иле аяткъа берекет къошмакъ мусульманынъ аслий васыфыдыр. Унутмайыкъ, акъылыны хакъкъа, къальбини хайыргъа, имкянларыны файдалы ишлерге багълагъанлар иманнынъ керегини ерине кетирген олур. Мухтерем мусульманлар! Хутбени екюнлер экеним, бир хусускъа дикъкъатынъызны чекмеге истейим. Диний идаремиз Къырым мусульманлары фондынен берабер ярдымгъа мухтадж агъыр хаста балаларгъа, етимлерге, ихтиядж саиплерине ярдым ниетинен «Ёлунъ эйилик олсун» шиарынен башлатылгъан «Мерхаметлик» ярдым кампаниясыны девам эте. Эр кесни бу эйилик сеферберлигине давет этемиз. Садакъаланъызны имамларгъа я да Муфтиятнынъ озюне бермек мумкюн. Аллах садакъаларынъызны къабул этсин!

ИСРА ВЕ МИРАДЖ

Опубликовано:

20.03.2020 - ИСРА ВЕ МИРАДЖ سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ اٰيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ [Субхане’ллези эсра биабдихи лейлем мине’ль-месджиди’ль-харами иле’ль-месджиди’ль-экъса’ллези баракна хавлеху линуриеху мин аятина. Иннеху хуве’с-семиу’ль-басыр].   Мухтерем мусульманлар! Мартнынъ 21-ини 22-сине багълагъан гедже – Исра ве Мирадж геджесидир. Исра Дженаб-ы Аллахнынъ къулу ве пейгъамбери Хазрет-и Мухаммедни (с.а.с.) Месджид-и Харамдан алып, Месджд-и Акъсагъа алып бармасыдыр. Мирадж исе, Хазрет-и Мухаммеднинъ (с.а.с.) Месджид-и Акъсадан юксек табакъаларгъа чыкъмасыдыр. Муджизевий шекильде бир геджеде олып кечкен Исра ве Мирадж адисеси эм рух, эм де беден оларакъ керчеклешти. Бу вакъиа хиджреттен эвель, пейгъамберликнинъ 13-нджи йылында, Реджеп айынынъ 27-нджи геджеси олып кечти. Ресулюллах (с.а.с.) Месджид-и Акъсагъа (Бейт-и Макъдиске) ёлджулыгъыны адымыны козьнинъ ирише биледжеги ернинъ огюне аткъан Буракъ адындаки бир айван устюнде япкъан. Месджид-и Акъсагъа кельгенде, Аллахнынъ Ресули о ерде бутюн пейгъамберлерге намаз къылдырып, сонъра семагъа догъру юксельтильди. Эр къатта она чешит тюрлю адиселер ве ибретлер костерильди. Энъ сонъ Сидрету’ль-мунтеха деген ерге барып етти. Анда Джебраиль (а.с.) Ресулюллахтан айрылды, Пейгъамберимиз исе, Аллах иле корюшти. О ерде мусульманлар ичюн куньде беш вакъыт намаз къарар этильди, «Бакъара» суресининъ сонъ эки аети – «Аменеррасулю» берильди; ширк тышында бутюн гунахларнынъ афу этиле биледжеги муждеси берильди. Мираджда Мухаммед Пейгъамберге (с.а.с.) дюньядаки эйи амеллернинъ мукяфаты, ярамай амеллернинъ де джезасы костерильди. Азиз муминлер! Ресулюллах (с.а.с.), Мирадж ёлджулыгъыны анълаткъанда, иман этмегенлернинъ кюфюри, мусульманларнынъ исе, иманы къат-къат арта эди. Иманлары пекинмегенлернинъ бир къысымы, бу адисенинъ хабери чыкъкъан сонъ, мушриклернинъ тесиринен динден чыкъып, бу имтианда мувафакъиетсиз олгъан эдилер. Базы мусульманларнынъ юрегине шубе тюшти, дигерлери бу фитнеден раатсыз олдылар. Иманлары къавий олгъанлар: «Эшиттик ве итаат эттик!» – деп, Пейгъамберни тасдыкъ эте эдилер. Хазрет-и Эбу Бекир (р.а.) инкяр эткенлерге: «Эгер бу адисени Ресулюллах (с.а.с.) анълаткъан исе, мытлакъа догърудыр. Бунда шашыладжакъ не бар?» – деп теслимиетини ортагъа къойгъан эди. Бу айда Хазрет-и Пеигъамбернинъ догъру сёзлю, ишанчлы бир инсан олгъаны ортагъа къоюла эди. Чокъ вакъыт кечмеден, Пейгъамберимизнинъ сёзю догъру олгъаныны тасдикъ эткен делиллер пейда олды. Ич бир вакъыт Къудусте олмагъан Пейгъамберимиз (с.а.с.) Аллахнынъ ярдымынен андаки Бейт-и Макъдиснен алякъалы мушриклернинъ суаллерине джевап берип, Мираджгъа чыкъкъаныны тасдикълагъан. Дегерли мусульманлар! «Исра» суресининъ 1-нджи аетинде анъылгъан Месджд-и Харам ве Месджид-и Акъса мусульманлар ичюн пек эмиетли ве мукъаддес олгъан эки мекяндыр. Мекке ве Къудус (Иерусалим) шеэрлеринде ерлешкен бу мубарек ерлер тевхид динининъ бир бютюн олгъаныны косьтерген бирер тимсальдир. Месджд-и Акъса мусульманларнынъ биринджи къыбласы, Месджд-и Харам исе, 14 асыр эвель аетнен бельгиленген къыбламыздыр. Зиярет этильмесине ляйыкъ мукъаддес мекянлар учтюр – ичинде Кябе олгъан Месджид-и Харам, Месджид-и Акъса ве Медине шеэринде ерлешкен Месджид-и Небийдир. Урьметли мусульманлар! Исра ве Мирадж муджизесининъ эр бир мусульман ичюн эмиети пек буюктир. Бу геджени бир фырсат билип, ибадетлеримизни ве хайыр-хасенатымызны чокълаштырайыкъ. Эм Исра ве Мирадж адисесининъ, эм де динимизнинъ бирер муджизе ве нимет олгъаныны хатырлайыкъ, буны балаларымызгъа анълатайыкъ. Эр йылнынъ Мирадж геджесинде мукъаддес топракъларнынъ бизлер ичюн эмиетини ве Месджид-и Акъсанынъ шимдики алыны эр вакъыт акъылымызгъа кетирейик. Андаки вазиетнинъ тюзельмеси, мусульманларгъа япылгъан зулумларнынъ токътамасы ве шейтан оюнларынынъ бозулмасы ичюн Аллахкъа дуа этейик, Ондан ярдым истейик.   [embed]http://www.youtube.com/watch?v=4b5SOHBuc9E&t=6s[/embed]

ИСЛЯМДА КЪАДЫН

Опубликовано:

06.03.20 - ИСЛЯМДА КЪАДЫН يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى [Я эййюха’н-насу инна халекънакум мин зекерив ве унса].   Азиз муминлер! Aллaхнынъ инсанлыкъкъa рахмети олгъан Ислям динининъ гузелликлеринден бири – къадынлар джемиетини юджельтип, оларнынъ акъларыны ве урриетлерини бельгилемесидир. Эркеклерге нисбетен, беден ве рух тарафындан фаркълы хусусиетлер ташыгъан къадын динимизде эр кишинен тенъ дегерлендириле. «Эй, инсанлар! Сизни бир эркек иле бир къадындан яраттыкъ» аети къадын ве эркекнинъ инсаниетликте бир бутюн олгъаныны ифаде эте («Худжурат» с., 49/13). Раббимизге къуллукъта да эркек ве къадын тенъ шекильде месулиетлидир. Намаз, зекят, ораза ве хадж киби ибадетлер эркеклерге эмир этильгени киби, къадынларгъа да эмир этильген. Зина, фаиз, къумар ве ички киби гунахлар да эр экисине ясакъ этильген. Динимизде къадынларгъа, эркеклерден бир фаркъ олмадан, чалышмакъ, къазанмакъ, масраф этмек, алмакъ, сатмакъ, васиет этмек, хайрие ишлерини япмакъ, темсиль этмек ве этильмек киби акълар берильген. Динимиз, къадынларнынъ яратылышыны итибаргъа алып, базы темель меселелерде оларны эркеклерден фаркълы тутаракъ, вазифелерини азлаштыра ве къолайлаштыра, акъларыны титизликнен къорчалай, месулиетни даа зияде эркеклер устюне юклей. Мухтерем муминлер! Аятлары бонджа къадынлар къыз бала, омюр аркъадашы ве ана оларакъ огюмизге чыкъа. Ве эр бир сыфатында динимиз оларгъа гузель бакъылмасыны эмир этип, бунынъ буюк савапларгъа ёл ачкъаныны бельгилей. Къыз балаларнынъ дегерини Пейгъамберимиз (с.а.с.) бир хадисинде бойле анълаткъан: «Эр кимнинъ бир къыз баласы олса, ве о, къызыны хор корьмесе ве огълан баланы онъа устюн тутмаса, Аллах, о кимсени дженнетке къояр» (Тирмизий, 1915). Келеджек несильнинъ маневий мимарлары оладжакълары ичюн, хусусан, къыз балачыкъларнынъ тербиесине агъырлыкъ берген Пейгъамберимиз (с.а.с.) эм де бойле буюргъан: «Бир мумин эки къызыны гузель бир шекильде тербие этип, ихтияджларыны къаршыласа, мен ве o кимсе дженнетте ян-янгъа оладжакъмыз» («Теджрид-и Сарих», 10/432). Гузель тербие – динимизни ве элял-арамны огренмек демектир. Эвлиликтен сонъра да къадынларгъа насыл давранмакъ керек олгъанымыз акъкъында Юдже Раббимиз бойле эмир эте: «Къадынларынъызнен яхшы мунасебетте олунъыз» («Ниса» суреси, 4/19). Веда хутбесинде исе, Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Эй, инсанлар! Къадынларнынъ акъларына риает этменъизни ве бу хусуста Аллахтан сакъынманъызны тевсие этем. Сиз къадынларны Аллахнынъ эманети оларакъ алдынъыз. Оларны Аллах адына сёз берип, элял эттинъиз. Сизинъ къадынлар устюнде акъкъынъыз, оларнынъ да сизинъ устюнъизде акълары бар» («Муснед», 5/278). Урьметли муминлер! Пейгъамбер Эфендимиз энъ хайырлы ниметлернинъ бири – инанчына коре яшамагъа ярдымджы олгъан къадын олгъаныны бильдирип (Тирмизий, 1162), онъа мунасебетимиз насыл оладжагъыны бойле бильдирген: «Сизинъ энъ хайырлыларынъыз къадынларына нисбетен ахлякълы олгъанларынъыздыр» («Мишкатуль-Месабих», 1898). Сайгъылы муминлер! Юдже Раббимиз аналарымызны сёзю мытлакъа динъленеджек, оларгъа алякъа косьтериледжек азиз кимселер оларакъ такъдим эте. «Исра» суресининъ 23-нджи аеттинде бойле буюрыла: «Раббинъ ялынъыз Онъа ибадет этменъизни ве ана-бабагъа эйиликлер япманъызны эмир эте». Севгили Пейгъамберимиз (с.а.с.) исе, эйилик ве сайгъы ичюн энъ ляйыкъ кимсе ана олгъаныны бильдирип (Ибн Мадже, 3658), бойле айткъан: «Дженнет аналарнынъ аякълары астындадыр» («Кешфу’ль-хафа», 1078). Анагъа косьтериледжек лякъайтлыкъ ве сайгъысызлыкъ да – агъыр бир гунахтыр. Азиз муминлер! Кунюмизде де къадын, бир тарафтан, динимизнинъ эмирлерине ве къадыннынъ фытратына терс шекильде тербие алып, яшай биле, дигер тарафтан исе, онъа динимиз юклемеген вазифелер берилип, акъкъына кириле биле. Ич шубесиз, кучюмизден файдаланып, къадынны эзмек – буюк зулумдыр! Эр заманда олгъаны киби, къадынгъа керчек дегерини береджек ве оны бахтлы этеджек низам динимиз Ислямдыр. Динимизни яшап, хайырлы мусульманлар олмагъа, Раббимизнинъ разылыгъына етишмеге истесек, къадынларымыз ичюн хайырлы арекет япмагъа тырышайыкъ.   [embed]http://www.youtube.com/watch?v=v1PWo6yAfDE[/embed]

ИНСАННЫНЪ КЕМАЛАТ ЁЛДЖУЛЫГЪЫ: ИСЛЯМ, ИМАН ВЕ ИХСАН

Опубликовано:

03.01.2020 - ИНСАННЫНЪ КЕМАЛАТ ЁЛДЖУЛЫГЪЫ: ИСЛЯМ, ИМАН ВЕ ИХСАН إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَخْبَتُوا إِلَى رَبِّهِمْ أُوْلٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ [Инне’ллезине амену ве амилю’с-салихати ве эхбету иля Раббихим. Уляике эсхабу’ль-дженнех. Хум фиха халидун]. Мухтерем мусульманлар! Бир кунь, Пейгъамберимиз (с.а.в.) сахабелеринен сухбет эткени вакъыт, янларына бир адам кельген. Кимсе оны танымай эди. Узакътан кельген олса керек. Амма ёлджу олгъанына бир ишарет ёкъ эди. Устю-башы тоз-топракъ дегиль эди. Урбасы бем-беяз, сачлары къап-къара эди. О, Пейгъамбернинъ янына отургъан ве: «Я, Мухаммед! Манъа Ислямны анълат», – деген. Пейгъамбер (с.а.в.) буюргъан: «Ислям – Аллахтан башкъа илях олмагъанына ве Мухаммед Аллахнынъ эльчиси олгъанына шаатлыкъ этмек, намаз къылмакъ, зекят бермек, Рамазан оразасыны тутмакъ ве, эгер кучюнъ этсе, хаджылыкъны ерине кетирмектир». Кельген киши: «Догъру айттынъ», – деген. Сахабелер адамнынъ эм суаль сорагъанына, эм де, джевапны алгъандан сонъ, «Догъру айттынъ» демесине шашыргъанлар. Сонъра бу адам: «Манъа иманны анълат», – деген. Пейгъамбер (с.а.в.): «Иман – Аллахкъа, Онынъ мелеклерине, китапларына, пейгъамберлерине, Ахирет кунюне, къадерге, яхшылыкъ ве яманлыкъ Аллахтан олгъанына инанмакътыр», – деп, джевап берген. Шу адам кене «Догъру айттынъ», – деп, оны догърулагъан. Сонъра исе, «Манъа ихсанны анълат», – деген. Пейгъамберимиз (с.а.в.) ихсанны бойле тариф эткен: «Ихсан – Аллахны корьгенинъ киби Онъа къуллукъ этмектир. Чюнки сен Оны корьмесенъ де, О, сени даима коре». Кельген киши кене Пейгъамберимизни догърулагъандан сонъ, къыяметнен алякъалы базы суаллер сорагъан ве, джевапларыны алып, кеткен. Пейгъамберимиз (с.а.в.) о ерде олып, эр шейни корьген Хазрет-и Умерге бойле деген: «Бу кельген – Джебраиль (а.с.) эди. О, сизге дининъизни огретмек ичюн кельген эди» (Бухарий, «Иман», 37.) Урьметли муминлер! Иман – Аллахнынъ бар олувыны ве бирлигини, Пейгъамберимизнинъ Юдже Аллахтан кетиргенини тиль иле икърар, къальп иле тасдыкъ этмектир. Яни юрегимизнен инанып, тилимизнен буны айтмакътыр. Иман – къулнен Аллах арасындаки севги ве ишанч багъыдыр. Иман – яратылыш гъаесини бильген инсаннынъ Раббине берген садакъат ве самимиет сёзюдир. Муминге тюшкен вазифе берген бу сёзюнинъ аркъасында турмакъ ве вазифелерини ерине кетирмектир. Ислям исе, – инангъаны киби яшамакъ, иманны аятта акс эттирмектир. Там бир теслимиетнен Аллахкъа ибадет этмек, маддий ве маневий барлыгъыны Онынъ ёлуна адамакъ, эмирлерине уймакъ, ясакъларындан сакъынмакътыр. Ислям – ялынъыз Аллахкъа къул олмагъа ве Онъа ич бир шейни ортакъ къошмамагъа сёз берген мусульманнынъ лафлары ве арекетлеринен бу сёзюне садыкъ къалмасыдыр. Хадисте анъылгъан ихсан исе, – къуллукъ шуурынынъ ве гузель ахлякънынъ энъ юксек дереджесидир. Ихсан – Раббимизнинъ бар олувыны аятнынъ эр анында ис этмектир. Аллах Тааля Къуранда: «Биз инсангъа шах дамарындан даа якъынмыз» ве «Къайда олсанъыз-олунъыз, О, сизнен берабердир. Аллах япкъанларынъызны коре» – деп, буюра («Къаф», 50/16; «Хадид», 57/4). Бунъа коре, эр ан Раббимизнинъ икрам ве ихсанына мухтадж олгъанымыз шуурынен яшамалы. Азиз муминлер! Иман этмек, Ислямнынъ эмри олгъан ибадетлерни ерине кетирмек ве ихсан шуурынен арекет этмек бири-бирини тамамлагъан басамакълар кибидир. Аллахкъа ве Онынъ бильдирген акъикъатларына иман эткен инсан, эльбетте, ибадетлерини акъсатмайып, самимий бир мусульман олмакъ ичюн гъайрет этеджек. Иманнынъ ве ибадетнинъ вазгечильмез кереги исе, гузель ахлякълы олмакътыр. Инангъан, амма буны ибадет ве ахлякънен кемалгъа ириштирмеген киши зияндадыр. Ахлякъы иман ве ибадетлернен берабер олмаса, инсан, Аллахнынъ разылыгъындан махрум къалыр. Ибадет эткени алда, ахлякий джеэттен зайыфлыкълары олгъан кимсе исе, озюни эсапкъа чекмели ве ибадетинде хушугъа дикъкъат этип, бу тюрлю янълышлыкълардан узакъ къалмалы. Демек ки, къул оларакъ Раббине иман эткен, дин оларакъ Ислямгъа бойсунгъан, пейгъамбер оларакъ да Хазрет-и Мухаммед (с.а.в)-ге таби олгъан эр инсан, иманыны, ибадетини ве ахлякъыны бир арада гузеллештирмели. Иште, о заман мумин «Худ» суресиндеки 23-юнджи аетнинъ шу муждесине наиль оладжакътыр: «Иман этип, салих амеллер ишлеген ве Раблерине гонъюльден багълангъанларгъа кельгенде, иште, олар дженнетликтир. Олар анда эбедий къаладжакълар» («Худ», 11/23). Мухтерем мусульманлар! Къальбимизни, иман киби бир ниметтен, ибадет киби бир гъыдадан, ихсан киби бир шуурдан махрум къалдырмайыкъ. Чюнки дюнья ве ахиретимизге аит эр тюрлю эйиликнинъ, хайырнынъ ве акъикъатнынъ темели, инсан олмакънынъ манасы ве къул олмакънынъ дегери бу учь джевхерде сакълыдыр. Бунынъ ичюн къуллукъ ёлунда самимий ве гъайретли олайыкъ. Тилимизден тёкюльген эр сёзнинъ, элимизнен япкъан эр ишимизнинъ, козюмизден сюзюльген эр бакъышнынъ, аткъанымыз эр адымнынъ Аллах Тааля къатында бир къаршылыгъы олгъаныны акълымыздан чыкъармайыкъ. Хутбени Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в)-нинъ шу дуасынен битирем: «Аллахым! Мени амеллернинъ ве ахлякънынъ энъ гузелине ириштир. Оларнынъ энъ гузелине анджакъ Сен ириштире билесинъ. Мени ярамай ишлерден ве ярамай ахлякътан къорчала. Булардан анджакъ Сен къорчалап олурсынъ» (Несаий, «Ифтитах», 16).

Базы адетлерге даир…

Опубликовано:

СУАЛЬ: Дуада мевлюд окъулгъанда, памукъкъа къокъулы сув (одеколон) тёкюлип, мусафирлернинъ пармакъларына тийдиртмек адети ве дуаларда мевлюд окъумакъ неге эсас-лана? Мусульманлар арасында девам эткен гузель адетлерден бири – мевлюддир. «Догъув заманы ве ери» манасына кельген мевлюд, догърусы – мевлид, Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) догъгъан геджеси иле багълы къулланылгъан бир сёздир. Даа сонъ Пейгъамберимизнинъ догъгъан вакъытыны, устюн васыфларыны анълаткъан шиирлерге де «мевлид» ады берильгендир. Пейгъамберимизнинъ догъгъан Ребиульэввель айынынъ 12-нджи геджесини весиле этип, догъув геджеси (мевлид) мерасимлери, Хиджреттен бир къач асыр кечкен сонъ кечерилип башланды. Тюрлю-тюрлю тиллерде окъулгъан мевлидлер бар. Тюркий тиллерде исе йигирмиден зияде мевлид язылгъандыр. Лякин буларнынъ ичинде энъ чокъ окъулгъан, Сулейман Челебининъ 1409 сенеси язгъан «Весилетюн-Неджат» адлы мевлид китабыдыр. Къырымда да, мираджны анълаткъан болюми «Мираджие» окъулмайып, бу мевлид окъула. Башта Пейгъамберимизнинъ догъгъан куню окъулгъан ве кечирильген мевлид мерасимлери, даа сонъ бутюн мубарек геджелерде текрарлангъан, даа зияде яйгъынлашып хасталыкъ ве даа бир талай весилелернен окъутылгъандыр. Мухаддис ве факих Ибни Хаджер, мевлид мерасими акъкъында тариф эткен риваетке коре, мевлид - Пейгъамберимизден учь-дёрт асыр сонъ Ислямий бир адетке чевирильмекнен берабер, бидъатнынъ «хасене» (гузель) къысымына кире. Бунынънен берабер, базы Ислям алимлери мевлид мерасимини кечирмеге къаршы чыкъ-къан, манасыз бир иш олгъаныны айткъанлар. Бидъат - диннинъ эмир этмеген шейни ибадет ниетинен япмакътыр. Ёкъса, динимиз, Къуран окъумакъны, мевлид киби иляхилерни окъумакъны ясакъ этмей. Онынъ ичюн, къартбаба-къартаналарымыз эр даим мевлидни окъуй эдилер. Мевлиднен алякъалы бир къач адетимиз бар, оларнынъ арасында: «Эмине Хатун» болюмини окъугъанда: «…Сувсадым гъает арареттен къатий, сундылар бир джам толусы шербети», – денъильгенде, адетимиз узьре, буны темсиль этмек ичюн, шербет кетириле. Амма базы ерлерде тамам о вакъыт ичиле, базы ерлерде иляхий айтылгъандан сонъ ичиле. Айны «Эмине Хатун» болюмининъ сонъунда, Хазрети Пейгъамберимизнинъ дюньягъа кельмесине сайгъы косьтермек ичюн, аякъкъа туралар ве саляват кетирелер. Базы койлерде саляват кетирип отуралар, базы ерлерде «Мераба» болюми де аякъта окъула. Айны «Эмине Хатун» болюмининъ со-нъунда: «Аркъамы сыгъады къувветле хеман», – окъулгъанда, апайлар бири-бирининъ аркъаларыны сийпайлар. Сонъки вакъытларда акъайлар да сийпамагъа башлады, бу янълыштыр, эскиден ойле шей ёкъ эди. Анда даа зияде догъув ве Хазрети Пейгъамберимизнинъ анасы анълатылгъаны ичюн, апайларынъ темсили даа догърудыр. Ве суалимизге кельдик, о да: «Эй, Азизлер» адлы болюмде: «Ол васиет ки, дерим (бизде дирхем сёзюне авушты) эр ким тута, Миск киби къокъусы джанларда тюте»… Яни бу васиетимизни туткъанларнынъ джанларындан, вуджутларындан Ресул-и Экремнинъ миск киби къокъусы дуюла, деп айтылгъанда, асылында буны темсиль этмек ичюн миск айландырыла. Мискни тапамагъанлар тазе я да къурутулгъан нане, фесильген, киби къокъулы отларны сюртелер. Эски вакъытларда мевлид акъшамлары раатлангъанда, чобанлар къоюнларны отлаткъанда окъула эди, миск сёзюни окъугъанларында, атешке къокъулы от атыла эди. Даа сонъ вакъытларда миск сюрюльмеге башлады, амма эвельки йылларда миск пек тапылмагъаны ичюн, памукъкъа гузель къокъулы шейлер, атта одеколон тёкюлип айляндырылды. Одеколон я да парфюм къулланмакънынъ абдестке зарары ёкъ. Амма гузель къокъу севген Пейгъамберимиз (с.а.в): «Къокъуларнынъ энъ гузели мисктир», – деп буюргъан (Муслим, Эдеб, 5). Онынъ ичюн кунюмизде, одеколон къулланмайып, эр ерде сатылгъан мисклерни къуллансакъ, даа догъру олур. Шуны да белиртмек керек ки, базы койлерде дуадан эвель мевлид окъула. Бу эски вакъытларда инсанлар дуагъа етишсин деп, узакъ-тан бекленильгенлер бар исе, олар кельгендже, дюнья лафы этильмейип, онынъ ерине мевлид окъуй эдилер. Бугунь исе дуанынъ вакъыты белли, кельгенлер онъа коре келелер, онынъ ичюн энъ башта дуа этилюви, яни Къураннынъ окъувы даа догърудыр. Къуран – Аллаху Теалянынъ келямыдыр, эр бир арифине севаплар бардыр. Онынъ ичюн, башта «Ясин» ве «Тебареке» сурелери окъулмакъ керек. Дуада башта Къуран Хатими багъышланыла, сонъ къыркълама (чюнки о да окъулгъан «Ясин»лердир), «Кензуль арш» олсун, мевлид олсун, пек къыйметли олсалар да, Къуран аетлеринден сонъ келе.   РАИМ Гъафаров

Аллахкъа къуллыкъ шууры (2)

Опубликовано:

Аллахкъа кереги киби къуллыкъ эткенлер, къуллыкъ шуурынен арекет эткен инсанлар, Аллахкъа эсап береджеклерине инанып, эсап шуурынен яшайлар. Бу мевзуда Китабымыз Къуранда бойле айтыла: «Эй, иман эткенлер! Аллахтан къоркъунъыз (Онъа къаршы кельмектен сакъынынъыз); эр кес ярынгъа (эсап кунюне) не азырлагъанына бакъсын; Аллахтан сакъынынъыз, чюнки Аллах япкъанларынъыздан хабердардыр» («Хашр» суреси, 59/18 ает). Къулларнынъ разылыгъынен Аллахнынъ разылыгъы арасында бирисини сайламакъ керек олгъанда, Аллахнынъ разылыгъыны сайламакъ… Дюнья ве ахирет менфааты арасында ахирет менфаатыны устюн къоймакъ… Чюнки бизим эбедий мекянымыз – ахиреттир. Келип кечкен шей кечеджегине коре, къалыджы олгъан шейни сайламакъ – акъыл саиби инсанларнынъ хусусиетидир. Мусульман – дюнья аятына фанийлиги къадар эмиет берир; ахирет аятына да эбедийлиги къадар эмиет берир. Дюнья аяты бир имтиан ери оларакъ, бизге ахирет аятынынъ огюнде берильди. Инсан, берильген бу аятнынъ бир макъсады олгъаны шуурынен омюрге бакъа. Амма макъсадыны унуткъанлар ве берильген омюр оюн ве эглендже олгъаныны тюшюнгенлер ичюн, эки аят шууры ёкъ. Олар, берильген бу дюнья аятында, нефислери истеген киби яшарлар. Олар ичюн экинджи бир аят, яни эбедий омюр, деген шей ёкъ. Аллах, дюнья ве ахиретни бойле къыяслай: «Дюнья хаяты тек бир оюн ве бир эглендже. Эльбетте, ахирет аяты Аллахтан сакъынгъанлар ичюн даа хайырлыдыр. Аля даа акъылланмайджакъсынъызмы?» («Энам» суреси, 6/32 аят). Базы инсанлар «эбедий аяткъа инанамыз», дейлер. Олар да дженнет ве джеэннемге инаналар. Базы алларда бу инанув тек сёзде къала. Бу инсанлар, озьлерини дженнетке алып бараджакъ ве джеэннемден узакълаштыраджакъ ишлер япмайлар. Иште, тек тильнен айтып, юреклеринде иман олмагъан ве онъа коре яшамагъан адамлар акъкъында Аллах бойле айта: «Инсанлардан ойлеси бар ки, «Аллахкъа ве ахирет кунюне иман эттик» дерлер. (Амма асылында) Олар иман этмедилер» («Бакъара» суреси, 2/8 ает). Олардан «Биз Аллахнынъ къулумыз», деп айткъанларыны эшитирсиз. Анджакъ базы инсанлар буны шуурлы айта, базылары исе шуурсыз… Асылында «биз де Аллахнынъ къулумыз» джумлеси, шуурсыз инсанларнынъ агъызларында къуп-къуру бир сёзден ибареттир. Мусульман тек Аллахкъа теслим олгъан бир шахыстыр. Аллах, Юдже китабы – Къуранда – не буюргъан олса, мусульман онъа теслим олмакъ керек. Къуллар оларакъ бизим япмамыз керек олгъан шей – Раббимизнинъ эмирлерини эшиткенвакъытта, къуллыкъ борджумызны ерине кетирмектир. Базы инсанлар башкъа бирисине итаат эте, амма Аллахнынъ къойгъан къанун ве эмирлерине къаршы келе ве исьян эте. Иште, бу буюк бир зыддиеттир. Къул, Аллахнынъ эмирлери иле къулларнынъ эмирлери къаршы къаршыгъа кельген вакъытта, Аллахнынъ эмирлерини ерине кетирмели. Унутмамакъ керек ки, итаат этмек ве итаат эткенни севмек керексинъ. Келип кечиджи дюньянынъ аркъасындан авеснен чапкъан инсаннынъ, эбедий аяты ичюн тенбель ве авессиз олмасы шашыладжакъ бир шей. Аллахкъа теслим олгъан бир мусульман къул, Аллахкъа ве Ресулине итаат этмекнен месуль оладжакъ. Яни Китапкъа (Къурангъа) ве Суннетке шартсыз бир итаат олмакъ керек. Китап ве Суннетнинъ къаршысында ич бир мусульманнынъ, «истесем, ойле, истесем, бойле япарым», демеге акъкъы ёкъ. Аллах, къулларына, къуллыкъ насыл этип япмакъ керек олгъаныны бильдирген сонъ, къулларнынъ бунынъ аксине бир къуллыкъ чыкъармагъа акълары ёкъ. Аллахкъа ибадет эткенлер, эр ал ве вазиетте Аллахкъа итаат эткен инсанлардыр. Аллахнынъ эр бир эмирине итаат – Аллахкъа ибадеттир. Ахиреттеки бизим къуртулышымыз – дюньяда къазангъан макъамлар, байлыкълар, шан-шурет дегиль. Буларнынъ эписи ахиретте устюнлик себеби олмайджакъ. Устюнлик – тек Аллаху Теалягъа гузель бир шекильде къул олмакътыр. Ким Аллахкъа гузель бир шекильде къуллыгъыны япкъан олса ве бу алда Аллахкъа къавушкъан олса, о инсан къуртулышкъа иришкендир. Не ерде олсакъ, олайыкъ, не иш япсакъ, япайыкъ, денъишмеген эсас вазифемиз – бизни ёкътан яраткъангъа къуллыкъ вазифемизни энъ гузель шекильде эда этмектир. Инсан, дюньясыны къурып, раат яшамакъ ичюн, зенаат къазанмакъ ёлунда не къадар къыйынлыкълар чеке... Бир тюшюнейик, я ахирет аятыны къурмакъ ичюн не къадар арекет ве гъайрет этемиз, аджеба? Аллах, къулларына насыл яшайджакъларыны бильдирди. Аллах, эр девирдеки къулларына Озь къанун ве эмирлерини ачыкълады. «Эй, инсанлар! Сизни ве сизден эвелькилерни яраткъан Раббинъизге къуллыкъ этинъиз де, бойлеликнен, Аллахтан къоркъкъан инсан алына келирсинъиз» («Бакъара» суреси, 2/21 ает).   ИСА Велиев

Аллахны унутмакъ

Опубликовано:

Дюньягъа багъланып къалмасынынъ нетиджесинде инсан, Аллахны, ахиретни ве динини унута. Бойле олгъанынынъ себеби - инсаннынъ, озюни ве Яратыджысыны унутып, кибирге тюшкени ве «ич кимсеге мухтадж дегилим», деп тюшюнгенидир. Дуньявилейлешюв – Аллахтан узакълашув, киббарланув, Аллахнынъ ниметлерини ве аетлерини унутув ве инкяр этюв манасына келе. Аллахнынъ сонъсуз ниметлерини инкяр эткенлернинъ вазиетлери Къуран-ы Керимде чешит мисаллернен анълатыла. Къуранда инсаннынъ Аллахнен мунасебетинде «Унутув» меселеси учь болюмде кече: 1)Инсаннынъ Аллахны унуткъаны… 2)Аллахнынъ инсанны унуткъаны… 3)Аллахнынъ инсангъа озь озюни унуттыргъаны Бу мевзуда бу эки аетке бакъайыкъ: «Аллахны унуткъан ве бу себептен Аллах да оларгъа озь озьлерини унуттыргъан инсанлар киби олманъыз. Олар ёлдан чыкъкъан (Фасыкъ) кишилердир» («Хашр» суреси, 59/19 ает), «Мунафыкъ эркеклернен мунафыкъ къадынлар (сизден дегиль) бири-бирилериндендир. Яманлыкъны эмир этип, эйиликни ясакъларлар ве эллерини къапатырлар (къызгъанчлыкъ япарлар). Олар Аллахны унуттылар, Аллах да оларны унутты. Шубесиз, мунафыкълар олар фасыкълардыр» («Тёвбе» суреси, 9/67 ает). Къуран джеэтинден бакъкъанымыз заман проблеманынъ «Инсаннынъ Аллахны унутмасындан» чыкъкъаны ачыкътан корюне: инсан Аллахны унутса, Аллах да инсанны «унута» я да Аллах инсангъа озь озюни унуттыра. Бундан да гъайры, Къуран джеэтинден бакъсакъ, «Аллахны унуткъан адамларнынъ, «мунафыкълар» я да «фасыкълар» олгъаныны анълаймыз. Къуранда, инсаннен багълы унутув меселесининъ бир де «Эсап кунюни унутув» шекилинде анъылгъаныны коремиз. «Джасие» суресининъ 34-нджи аетинде айтыла ки: «О кунь бойле айтылыр: «Сиз дюньяда олгъанда, бу куньге къавушаджагъынъызны насыл унуткъан олсанъыз, Биз де сизни ойле унутаджакъмыз. Еринъиз атештир ве сизинъ ичюн ярдымджыларынъыздан ич кимсе ёкъ» («Джасие» суреси, 45/34 ает). Асылында «Эсап куню»ни унутмакъ, демек, дюньяда япкъанларындан «бир кунь» Аллахкъа эсап береджегини унумакътыр. Нетиджеде, коремиз ки, бу да Аллахны унутмакънынъ нетиджесидир.   Асыл суаль бу: Инсаннынъ Аллахны унутмасы не демек? Джевабы исе бойледир: Инсаннынъ Аллахнен мунасебетини ёкъ саймасы, корьмемесидир. Аллахнынъ инсаннен мунасебети дегенимиз вакъытта, инсаннынъ яратылувы, бар олгъаны, аятыны девам эткени, яшагъаны – бир тек Аллахнынъ истегинен олгъаныны унутмакътыр.   Я «Унутмакъ» не ичюн бу къадар, яни Аллахнынъ разылыгъыны ёкъ этеджек къадар муимдир? Чюнки бу мунасебеттен долайы, инсаннен Аллах арасында бир акъ-укъукъ пейда ола. Инсан, унуткъанда, бу акъ-укъукъкъа дикъкъат этмесем де олур, деп тюшюне. Инсанны яраткъан Аллах, онъа вазифелер берген. Бундан да гъайры, инсаннынъ дигер варлыкъларгъа нисбетен вазифелерини де бильдирген. Бунъа коре, эгер инсан Аллахны унутса, Аллахнынъ къойгъан сынъырларыны да унута, демек. «Аллахны унутмакъ» дегенде, не анъламакъ керекмиз? «Аллахны унутмакъ»  – «Аллах – ёкъ», демек дегильдир. Амма Аллахны акъылнынъ энъ аркъасына къоймакъ, кунь тертибинде тутмамакъ, Оны ёкъ сайып, бир дюнья къурмакъ манасына келе. Озь башыма догъам, озь башыма нефес алам, несилимни озь башыма девам эттирем ве бутюн буларнынъ нетиджесинде де, озь къанунымны озюм къоям. Насыл истесем, ойле де яшарым, демеге башлай. Инсан Аллахны унутса, дюньяда, Аллахнынъ ольчюлерине коре дегиль де, башкъа ольчю ве къаиделерге коре яшамагъа башлай. Башкъаджа айтаджакъ олсакъ, «инсан озь арзу ве истеклерини иляхлаштырмасы» алыдыр. Аетнинъ девамында, «Аллах оларгъа озь озьлерини унуттырды…», – деп айтыла.  Нетидже оларакъ айтмакъ мумкюн ки, олар къыямет куню ойле бир къоркъунчлы алгъа къалырлар. Аллаху Теаля инсангъа дюнья ве ахиретнинъ манасыны, дюньягъа не ичюн кельгенини, онъа бу къыскъа омюрнинъ ве бу къадар чокъ ниметлернинъ не ичюн берильгенини ве месулиети не олгъаныны хатырлата. Онъа терен ве тесирли бир къуллукъ шуурыны ашлай. Бунъа къаршылыкъ Аллаху Теаляны унутмакъ исе, инсанны юдже алемлерден къопарып бутюн варлыгъынен дюньягъа сарылмасына себеп ола. Дюнья севгиси оны, хайырлы ишлерден узакълаштырып, гунахлар чукъурына итеклей.  Гъафлетнен дюнья пешинде чапмакъ, ахирет ичюн ич бир азырлыкъ япмамакъ, нефисни ибадет ве такъванен темизлемеге тырышмамакъ, бундан да гъайры, гунахлар батагъына тюшмек – инсаннынъ озь озюни унутмасы манасына келе. Бойлеликнен, Аллахны унуткъангъа, Аллах кендисини унуттыра, яни дюньяда ве ахиретте асыл файдалы оладжакъ шейлерни япмасыны унуттыра. Чюнки инсаннынъ, керчектен, озь нефсини тюшюнмеси – оны темизлемеси, тербие этмеси, демектир. О алда Аллахны унуткъан, озь джаныны да унуткъан ве ихмал эткен ола. Инсан, озь джаныны ихмал эткени ве унуткъанынынъ нетиджеси азапкъа махкюм эте. Шубесиз, озьлерини унутып, къуллыкъ вазифелерини ихмал этип, джанларыны атешке аткъанлар, оны къуртарып дженнет багъчаларына ириштиргенлер бир олмаз. Керчек къуртулыш ве мувафакъиетке иришкенлер, шубесиз, Аллахны унутмагъан, даима Аллахны зикир эткен, Аллахкъа итаат ве ибадет этип, нефислерини темизлеген дженнетли инсанлардыр. Аллаху Теаля бойле буюра: «Эр бир инсан олюмнинъ дадыны аладжакъ. Япкъанларынъызнынъ къаршылыгъы анджакъ Къыямет куню тамамынен бериледжек. Ким джеэннемден узакълаштырылып, дженнетке къоюлса, керчектен, о къуртулышкъа иришкендир. (Яхшы билинъиз ки,) бу дюнья аяты алдатыджы шейлерден ибарет» («Ал-и Имран» суреси, 3/185 ает). Я Аллаху Теаля «унутмакъ»тан узакъ олгъанына коре, «Аллахнынъ инсанны унутмасы» насыл ола? Энъ къоркъунчлысы шу ки, ким Аллахны унутса, Аллах да онъа айнысынен къаршылыкъ берип, О да, о инсанны унута. Эгер Аллах бир инсанны ёкъ сайса, бу не къадар да къоркъунчлы бир шей, буны тюшюнмек биле къоркъунчлыдыр. Аллахнынъ Рахмети, мерхамети, берекети, лютфи, селяметининъ кесильмеси не къадар да аджджыдыр. Аллахнынъ унутмасы, къулуны азапкъа терк этмеси ве рахмет этмейип, азаптан къорчаламамасы. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) буюрды ки: «Къыямет куню къул (эсап бермек ичюн) кетирилир. Аллах онъа: «Мен санъа къулакъ, козь, мал ве эвляд бермедимми? Санъа айван ве экинлерни бермедимми? Сени буларгъа баш олмакъ, оларнен файдаланмакъ ичюн сербест быракъмадыммы? Аджеба, Менимнен бугуньки бу къаршылашувны ич тюшюндинъми?», – деп сорайджакъ. Къул да: «Ёкъ», деп айтаджакъ. Аллаху Теаля: «Ойле исе бугунь мен де сени унутаджам, тыпкъы сен (дюньяда) мени унуткъанынъ киби!» буюраджакъ» (Тирмизи). Къуранда «унутмакъ» меселесинен багълы башкъа бир сёз де «гъафлет»тир. Яни Аллахнен мунасебети фаркъында олмагъан инсанны анълаткъан «гъафиль» сыфатынен багълы. Иште, о «гъафиллерни» анълаткъанда, Къуран, бакъынъыз, насыл этип буюра: «Оларнынъ къальплери бар, оларнен тюшюнмезлер, козьлери бар, оларнен корьмезлер, къулакълары бар, оларнен эшитмезлер. Иште, олар айванлар киби, атта даа шашкъындырлар. Иште, гъафиллер олардыр» («Араф» суреси, 7/179 ает). Демек ки, Къурангъа коре, гъафлет чукъурына тюшкен инсаннынъ къальби анъламакъ, козьлери корьмек, къулакълары эшитмек хусусиетини джоя. Гъафлет сёзюнинъ терси «Аллахнен берабер олмакъ», демектир. Бунъа, Къуран ифадесинен «Зикруллах», деп айтамыз. «Зикруллахтан узакъ», яни «Гъафиль» ве «Аллахны унуткъан» инсанны Къуран бойле анълата: «Рахман олгъан Аллахны анъмакътан узакъ яшагъангъа, янындан ич бир вакъыт айырылмайджакъ бир шейтанны аркъадаш оларакъ берирмиз. Энди о шейтан даима онынънен берабердир» («Зухруф» суреси, 43/ 36 ает). Бу аеттен анълагъанымызгъа коре, Аллахны унуткъаннынъ янына шейтан къоюла ве онынъ аяты энди шейтаннынъ аркъадашлыгъынен олып кече. Къуран джеэтинден бакъкъанымыз вакъыт исе, шейтаннынъ инсан ичюн «ачыкъ бир душман» олгъаныны коремиз. Къуран бизни: «Шейтаннынъ ёлундан кетменъиз», деп тенбиелей («Бакъара»  суреси, 2/168 ает). Демек ки, бойле нетидже чыкъармакъ мумкюн: «Аллахны унутмакъ – Ондан гъафлетте олмакъ» киби, Аллахнынъ сакъындыргъаны яман хусусиетлернинъ эписи, «Инсаннынъ ап-ачыкъ душманы олгъан Шейтаннынъ ёлундан кетюв» нетиджесинде пейда ола. Аллахны унуткъан инсаннынъ ери –  шейтаннынъ янындадыр. Бир тюшюнип бакъайыкъ. Аллахны унуткъанымыз вакъыт инсанлыгъымыз не ола? Инсанлыкъ сыфаты къайда къаладжакъ? Къайсы къанун ве къаиделерге коре яшайджакъмыз? Эгер бугунь дюнья боюнджа инсанлыкънынъ бозулгъанына шаат олсакъ, инсаннынъ инсангъа нисбетен месулиети сыфыр олса, Аллахнынъ адыны адамлар тек озь менфааты ичюн къулланса, буларнынъ эписининъ темелинде «Аллахны унутув ве Ондан гъафлет къалув бар». Аллах инсангъа бойле буюра: «Сиз Мени анынъыз, мен де сизни анъайым. Манъа шукюр этинъиз, нанкёрлыкъ этменъиз» («Бакъара» суреси, 2/152 ает), «Унуткъанынъ вакъыт Аллахны зикир эт!» («Кехф» суреси, 18/24 ает). Унутмайыкъ ки, Аллах бир аетте де бойле айта: «Олар Оны (Аллахны) унутса биле, Аллах ич бир шейни унутмай, эр шейни бир китапкъа яза. Аллах эр шейге шааттыр» («Муджаделе» суреси 58/6 ает).    

Аллахкъа къуллукъ шууры (I къысым)

Опубликовано:

Алемлернинъ яратыджысы Аллаху Теаля бизни тек Онъа къуллукъ этмек ичюн яратты. Раббимиз бойле буюра: «Мен джинлерни ве инсанларны тек Манъа ибадет (къуллукъ) этсинлер деп яраттым» («Зарият» суреси, 51/56 ает). Инсан яратылувынынъ себеби - къуллукъ, къулнынъ мукеллеф олгъан эр шейни ичине алгъан, ич бир вакъыт денъишмеген бир зенааты, вазифесидир. Къулнынъ вазифеси - оны яраткъан, яшаткъан ве ёнеткенни билип, бутюн аяты девамында Оны разы этмеге тырышмакътыр. Бу макъсаднен яшагъан бир къул исе, омюри боюнджа Яратыджысынынъ огюне ич бир шейни къоймайып, яшайджакъ. Яни Яратыджы олгъан Аллах ве Онынъ айткъанлары даима биринджи ердедир. Не ерде олсанъ ол, не япсанъ яп, ич бир вакъыт денъишмейджек олгъан керчек шу ки, сен Онынъ къулусынъ, О исе -  сенинъ Раббинъдир. Ве Яратыджынынъ къулу олгъанынъ  ичюн, сенинъ вазифенъ - Онынъ эмир ве ясакъларыны эр шейден устюн тутмакътыр. Къуллукъ - бир тек тильнен айтыладжакъ шей дегиль. О, аяткъа тесир этмек керек. Намазда Аллахнынъ къулу олгъаныны айткъанлар; намаздан тыш шейтаннынъ, тагъутларнынъ, паранынъ, макъамнынъ къулу олсалар, тиллеринен айткъанларынынъ бир файдасы олмаз. Бир инсан сабадан акъшамгъа къадар яхшы бир къул олгъаныны анълатса, амма къуллукъ вазифелерини ерине кетирмесе, тилинен айткъан бу сёзлернинъ ич бир къыймети ёкъ. Аяткъа акс этмеген сёзлер - бош сёзлердир. Онынъ ичюн энъ эвеля пейгъамберлер, сонъра Аллахнынъ разы олгъаны къуллар, айткъанларыны аяткъа кечиргенлер. Бу акъта Къуранда бойле айтылгъан: «Элиф, Лям, Мим. Инсанлар, (тек) «иман эттик» демекнен имтиан этильмейип, быракъыладжакъларыны белледилерми? Емин олсун, Биз олардан эвелькилерини де имтиан эткен эдик. Аллах, догъру айткъанларны да, яланджыларны да мытлакъкъа биле (ве керчеклерни ортагъа чыкъарыр)» («Анкабут» суреси, 29/1-3 ает). Языкъ ки, чокъусы инсанлар, бу девирнинъ джаиллигинде учь-беш куньлюк адий дюньялыкълар ичюн ахиретни ёкъ саялар, Аллаху Теалягъа къуллукъ этмекнинъ ерине башкъаларына къуллукъ этелер.   Къуллукъ Къуран ве суннетке коре насыл япыла? Мусульман бир аятны яшамакъ, тек къуллукъ шуурыны гонъюллерге ерлештирмекнен мумкюн оладжакъ. Къуллукъ шуурына иришкен инсан, къуллугъыны насыл аяткъа кечиреджегини ильк эвеля Къуран ве Суннеттен билип, огренмек керек. Къуран ве суннетни бильмегенлер, пек чокъ шейни бильселер биле, насыл ве неге коре къуллукъ япаджакълар? Шубе ёкъ ки, Аллахнынъ китабы ве Ресулининъ Суннети - Ислям Динининъ денъишмез эки темель менбаасыдыр. Бу эки менбаагъа сым-сыкъы сарылгъанлар, Аллахнынъ изини иле янълыш ёлгъа тюшмектен къорчалангъан инсанлардыр. Чюнки Ресулюллах (с.а.в.) бойле айта: «Сизге эки шейни къалдырам. Буларгъа сым-сыкъы сарылгъанынъыз вакъыт, асыл да догъру ёлдан чыкъмазсынъыз. Булар - Аллахнынъ китабы ве Ресулининъ Суннетидир» (Муватта). Ойле исе, къуртулыш ёлунда олмакъ ве къуртулыш ёлунда къалмакъ, Къуран ве суннетнен мумкюн. Бизлер, бу экисининъ арасыны бири-биринден айырмагъа акъкъымыз ёкъ. Къуран ве суннетни бири-биринден айырмакъ, вахий иле аятны бири-биринден айырмакъ сайыла, бунъа да ич кимсенинъ акъкъы ёкъ. Суннет, вахийнинъ аяткъа акс этювидир. Суннетке эмиет бермемек, вахийнинъ аяткъа акс этювине эмиет бермемек, демектир. Бакъынъыз, ёл косьтериджи Китабымызда, Раббимиз не буюра: «Де ки: Эгер Аллахны севсенъиз, манъа таби олунъыз; Аллах да сизни севсин ве гунахларынъызны багъышласын. Аллах багъышлайыджы, мерхаметлидир» («Али Имран» суреси 3/31 ает). Раббимиз бу аетте анълаткъанына коре, Аллахны севгенлер ве севгенлерини айткъанлар, Пейгъамберге (с.а.с.) таби олмакъ кереклер. Бу «таби олув эмири», Ресулюллахнынъ аятта олгъанда да, кечерли эди, вефатындан сонъра да биз, бу таби олув эмирини, Онынъ суннетине бойсунып, косьтермек керекмиз. Бир аетте Аллах бойле буюрды: «Ким Ресульге итаат этсе, Аллахкъа итаат эткен олур. Ким де юзь чевирсе, бильсин ки, Биз сени оларгъа къаравул олып ёлламадыкъ» («Ниса» суреси, 4/80 ает).  Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюрды: «Ким де ким, манъа итаат этсе, Аллахкъа итаат эткен олур, ве ким де ким, манъа къаршы кельсе, Аллахкъа къаршы кельген олур...» (Бухари). Ает ве хадисте, Аллахнынъ Ресулине итаатынынъ, Аллахкъа итаат олгъаныны анълатыла. Чюнки Ресулюллах (с.а.в.) озюнден уйдырып чыкъармагъан инсандыр. Раббимиз бойле буюра: «О, озь истек ве тюшюнджесине коре лаф этмез» («Наджм» суреси 53/3 ает). Къуран ве суннет иляхи менбаалы, яни Аллахтандыр. Ойле исе, Аллахкъа итаат, Къураннынъ эмир ве ясакъларына итаат демек, Ресулюллахкъа итаат да, эм аятында, эм де вефатындан сонъ суннетине итаат этмек, демектир. Пейгъамберимиз, суннетнинъ да онъа берильгенини бойле анълата: «Дикъкъат этинъ! Манъа Китап иле берабер онъа бенъзегени (Суннет) де берильди» (Эбу Давуд, Тирмизи). Энъ хайырлы несиллер, Къурангъа ве суннетке сарылгъанлар ве «Къуран бизге етер, деп» Суннетни ташламагъанлардыр. Раббимиз бизлерге бойле буюра: «Ким, «дос-догъру ёл» ачыкътан белли олгъан сонъ, Ресульге къаршы чыкъса, ве муминлернинъ ёлундан башкъа бир ёлгъа кетсе, оны кеткен ёлда ташлармыз ве джехеннемге сокъармыз. О не де яман бир ятакъ!..» («Ниса» суреси: 4/115 ает). Къуллукъ, деген шей шуурны талап эте. Къуллукънынъ дады, иманнынъ дадыны алмакънен олур. Иманнынъ дадыны аламагъан инсанлар, къальплерине ширк булаштырып нефислерине хыянетлик эткен кишилердир. Булар Аллахнынъ къулу олгъанларыны акъылларына  биле кетирмезлер. Акъылларында, Аллах ве Расулюне, Къуран ве Суннетке, Дженнетке ве Джехеннемге ер ёкъ, буларны тюшюнмеге де вакъыты ёкъ. Буларнынъ ерине, не къадар дюнья чёплюги олса, оларнен акъылларыны толдурып, къуллукъ шуурындан узакъ бир хаят яшарлар. Бизлер, бизни мусульман япкъан къыйметлерге сарылмакъ керекмиз…Къуллугъымызны о къыйметлерге коре тертип-низамгъа къоймакъ… Бизлерни мусульманлыгъымыздан узакълаштыргъан эр шейден узакъ турмакъ…Тевхидке таялы бир къуллукъ яшав ёлунда олмакънынъ дадына бармакъ…Иште, будыр къуллукъ шууры. Девамы бар…    ИСА Велиев

Эбедий аяткъа азырлыкъ

Опубликовано:

          Юдже Аллах Къуран-ы Керимде бойле буюра: «Эй, иман эткенлер! Аллахтан къоркъунъыз. Эр кес, ярын ичюн эвельден не ёллагъанына бакъсын. Аллахтан къоркъунъ. Чюнки Аллах, япкъанларынъыздан хабердардыр» («Хашр» суреси,  59/16 ает). Алгъанымыз эр нефес бизни дюньядан бир муддет айыра ве ахирет аятына азырлай. Кечиргенимиз эр кунь аят такъвиминден къопкъан бир япракъ киби олып, омюр сермаесини эксильте. Олюмни ёкъ этмеге инсаннынъ кучю етмез. Къабирнинъ къапусыны къапатмакънынъ чареси ве имкяны ёкъ. Олюм эр джанлы ичюн такъдир этильген. Инсан бу алемде девамлы яшамакъ ичюн кельмеген. Ибадет, дуа, яни, Аллахкъа къуллыкъ этмек ичюн кельгендир. Олюм ёкъ олмакъ дегиль, эбедий аяткъа кочмекнинъ бир вастасыдыр. Эбедий аят, ай, йыл иле сынъырлы олмайып, девамлы бир аяттыр. Эбедий сеадетни къазанмакъ ичюн, аятымызны диний ольчюлерге келишкен шекильде къурып, келеджегимиз ичюн азырланмакъ керекмиз. Бу азырлыкънынъ вакъты ве мекяны бар. Вакъты бу омрюмиздир, мекяны исе – бу дюньядыр. Ахирет алемининъ азыгъы (запасы) оладжакъ хайырлы амеллерни дюнья аятында олгъанда япмакъ керек. Чюнки дюнья – ахиретнинъ тарласыдыр. Бу ерде экиледжек шейлер, ахиретте топланаджакъ. Эбедий алем ичюн япыладжакъ азырлыкънынъ заман ве мекяннен багълы олгъаныны сёйледик. Бунъа бир мисаль берейик: ана къарнындаки баланынъ, докъуз айлыкъ бир вакъыт девамында, бутюн азалары текмиль ола ве кямиль бир беденге саип олып, дюньягъа келе. Ана я да бабада олгъан бир хасталыкъ я да баланынъ келишмесине маниа тешкиль эткен зарарлы бир алышкъанлыкъ олмасы себебинден, азаларындан биринде уфакъ бир эксиклик олып, дюньягъа кельсе, беден бу эксикликни 99 сене яшаса биле, тамамлап оламаз. Бу мантыкънен арекет этеджек олсакъ, айтабилемиз ки, диний вазифелерден докъуз вакъытлыкъ бир намаз борджу я да докъуз куньлюк ораза борджы олып, вефат эткен бир инсан, докъуз асыр къабирде ятса биле, бу эксикликнинъ тамамламасы мумкюн дегиль. Дигер ибадетлер, хайыр ве эйиликлернинъ нукъсанлыкълары да бойле. Демек ки, инсан ольген сонъ, къабирде энди ахирет ичюн бир шей япып оламаз.  Акъылы башында бир мумин, индже тюшюнген ве огюни корген бир мусульман, эбедий аят ичюн азырланмакънынъ зарур олгъаныны биле, фикирлерини тюзельтип, хайырлы амеллер япа. Пейгъамберимиз (с.а.в.) бизлерни бойле тенбиелей: «Акъыллы инсан нефсине аким олгъан ве олюмден сонърасы ичюн азырлангъандыр» (Тирмизи). Хазрети Эбу Бекир (р.а.), ахирет азыгъы (запас) азырламагъан кимсенинъ вазиетини бойле анълата: «Азыкъсыз (запассыз) къабирге кирген, геми олмадан денъиз ёлджулыгъына чыкъкъан киби». Яшагъанымыз бу дюнья аяты, макъсад дегиль, васта олгъан бир аяттыр. Яни биз бу дюньяда, ахирет саадетини къазанмакъ ичюн яшаймыз.          Пейгъамберимиз бойле буюра: «Лезетлерни кескен шейни (Олюмни) чокъ анынъыз». Ибн Умер (р.а.) бойле ривает эте: «Пейгъамбернен берабер эдим. энсардан бир адам кельди. Пейгъамберге селям берди ве бойле деди: «Эй, Аллахнынъ Ресули, муминлернинъ фазилет джиэтинден энъ устюн кимдир?». Пейгъамберимиз: «Ахлякъы энъ гузель олгъаныдыр», – деп, буюрды. О инсан: «Я муминлернинъ энъ акъыллысы кимдир?»,– деди. Пейгъамберимиз бойле джевап берди: «Олюмни энъ чокъ анъгъан ве олюмден сонърасы Ахирет ичюн азырланув да энъ гузель ёлны туткъан, иште, олар акъыллыдырлар». Пейгъамберимиз (с.а.в.), сахабеден Эбу Зерр ве онынъ адынен бизлерни бойле тенбиелей: «Эй, Эбу Зерр, геминъни тазерле, чюнки денъиз терен. Азыгъынъны (запасыны) яхшы азырла, чюнки ёлджулыкъ узун. Юкюнъ енгиль олсун, чюнки ёлунъ пек тик (подъём высокий). Ишинъни ихляснен яп, чюнки ярамай ишни яхшысындан айыргъан Аллах Басирдир». Хадис-и шерифни яхшы анламакъ ичюн, бир бенъзетме япмакъ файдалы олур. Кяинат бир денъизге, инсан да бир гемиге бенъзетиле. Дюньядан ахиретке кеткен бир ёлджу, бу денъизде сагъ-селямет ёлджулыкъ япмакъ ичюн ве гунах дерьясында богъулмамакъ ичюн, эксикликлерини тамамламакъ ве озюни янъыдан шекилендирмек керек. Къабаатлар ве гунахлар  – агъыр бир юктир. Буларнынъ ахиретте месулиети – пек буюк. Бу юкни енгиллештирмек демек, гунахтан узакъ турмакъ, демектир. Дюнья фанийдир. Бир киши козьлерини къапаткъанда, амель дефтери де къапана. Артыкъ дефтерге севап ве гунах язылмаз. Хайырлы амеллер ичинде ойлеси бар ки, о ишлернинъ саиплери вефат эткен олсалар, бойле амель дефтерлерине севап язылмагъа девам эте. Бу мевзуда Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле буюра: «Бир инсан ольген вакъытта амелининъ язылмасы кесиле. Анджакъ учь инсаннынъки къапанмаз: садакъа-и джарие япкъан, файдаланылгъан бир илим ве озюнден сонъ онъа дуа эткен бир бала къалдыргъан олса» (Муслим). Садакъа-и джарие халкънынъ файдаланувы ичюн япылгъан джами, чешме, хастахане, копюр киби файдалы шейлердир. Халкъ булардан файдаланса, бу хайырлы амеллерни япкъан кишининъ амель дефтерине севап язылмагъа девам эте. Эсернинъ саиби ольсе, халкъкъа файдалы олгъан бу шейлер аякъта тургъандже ве инсанлар ондан файдалангъандже, бу шейлерни  япып, халкънынъ файдаланувы ичюн берген кимсенинъ амель дефтерине севап язылмагъа девам эте. Хастаханелер, сувсызларнынъ сувсызлыгъыны кеткизген чешмелер, ёллар ве копюрлер, эписи садакъа-и джарие сыныфына кире. Инсаниетнинъ файдаланаджагъы бир ильми девам эттиреджек талебе етиштирген я да бу ёлда эсер язгъан, джаиллик денъильген къаранлыкътан инсанларны къуртаргъан алимлерининъ де амель дефтери къапанмаз. Окъуткъан талебелери, халкънынъ акъылларыны айдынлата, язгъаны эсери инсанларнынъ проблемаларыны аль эттикче, бу файдалы илимни исанлыкъкъа багъышлагъан инсаннынъ да амель дефтерине девамлы оларакъ севап язылыр. Дюньягъа кельген баланынъ осюп келишмеси, вакътында къальбине иман, элине Къуран ве коксюне виждан ерлештирип, хайырлы бир эвлят етиштирген кишининъ де амель дефтери къапанмайджакъ. Баласы онъа дуа эткендже, ана-бабанынъ амель дефтерине севап языладжакъ. Инсанны файдалы ишлерден токътаткъан базы факторлар бар. Яман аркъадаш, къызгъанчлыкъ ве даима яманлыкъны ишлетмек ичюн, весвесе берген шейтан киби факторлардыр. Бу зарарлы элементлернинъ тесирине тутылгъан кимсе, ибадетлерден сувар ве гунахларгъа якъынлашыр. Козю фаний аяткъа къапанып, эбедий аяткъа ачылгъан вакъытта, туткъан ёлнынъ зарарлы олгъаныны анъласа да, пек кеч къалгъан олур. Юдже Раббимиз, къальбимизге уяныкълыкъ берсин ве гъафлеттен уянувымызны къолайлаштырсын. Дюнья аятынынъ зевкъ ве ренклерине алданып, ахиретни унуттырмасын. Джумлемизге бу дюньяда, эбедий алемде бизни сеадетке къавуштыраджакъ бир аят яшамагъа насип этсин.   Иса ВЕЛИЕВ  

Сихир (Этне)

Опубликовано:

Базы алимлеримизнинъ малюматына коре, сихир: «Аллахтан башкъасыны юджельтмек ве олып кечкен вакъиаларны, къадерни бильгенини косьтереджек сёз ве арекет япмакътыр». Сихир энъ буюк гунахлардан сайылмакъта. Сихирнинъ пек фена ве къоркъунчлы нетиджелери бардыр. Бунынъ ичюн сихир япмакъ ве яптырмакъ динимиздже иртидаттыр (динден чыкъмакътыр). Чюнки Аллахнынъ янында сакълы олгъан бильгиге ве къаза,  къадер мевзуларына къарышмакъ, инсанларгъа зарар кетирмек динден чыкъараджакъ энъ буюк гунахлардан сайылмакътадыр. Сихирни меслек эткен кимселер Шейтаннынъ огюнде озь мертебелерини котермек ичюн, динге келишмеген бир чокъ сёз ве ишлер япалар. Аллахнынъ адыны ярамай, кирли ерлерде къулланып, аякъ тюбюне алалар. Аллахкъа келишмеген сыфатлар къулланып, Онъа ширк къошалар. Къуран аетлерини аселет янълыш окъуп, янълыш язалар. Мелеклерге келишмеген сыфатлар къошуп, ярамай сёзлер айталар. Бу ве башкъа динге келишмеген сёз ве ишлернен динден чыкъалар. Къуран-ы Керим бу меселени  шу шекильде анълата: «Сулейманнынъ укюмдарлыгъы акъкъында олар, шейтанларнынъ айткъанларына уйдылар. Амма Сулейман (сихир япып) кяфир олмады. Шейтанлар исе кяфир олдылар, (чюнки) инсанларгъа сихирни огреттилер…» («Бакъара» суреси, 2/102-нджи ает). Бу аетнинъ тефсиринден де корьгенимиз киби, сихирнинъ бир чокъ къысымлары бар ве атта фалджылыкъ сихирнинъ къысымларындан сайылмакътадыр. Чюнки джинлер Аллах къатында сакълы олгъан бильгилерни къырсызлап, дюньягъа кетирип, фал бакъкъан, сихир эткен кимселерге бу бильгилерни айтып, къулакъларына фысылдайлар. Фалджылар исе алгъан догъру бильгиге озьлеринден докъсан докъуз ялан къошып, бу гунах ишнинъ девам этмесине себеп олалар. Асылында, сихир кунюмизде пейда олгъан бир иш дегильдир. Даа миляттан эвель 721 ве 586 сенелери Бабильде Харут ве Марут адында эки мелекке берильген илимден алынгъан эди. Мелеклер инсанларгъа сынав олып ёлланылгъан эдилер ве ишлери, инсанлар арасыны бозмакъ дегиль, тюзельтмек эди. Албуки, ярамай ниетли инсанлар бу бильгилерни вакъытынен озь менфаатлары ве алчакъ ниетлери ичюн къулландылар. Бу бильгилерни даа сонъ китапларгъа кечирип, асырдан-асыргъа девам эттирип, кунюмизге къадар къадыннен акъайнынъ араларыны бозмакъ, бирисини хаста этмек ве башкъа гунахлар ичюн къулландылар. Бу чиркин ишни Пейгъамберимиз (с.а.в.) бир хадисте шу шекильде тенбиелейлер: «Эляк эткен еди буюк гунахтан къачынъыз. Сахабелер: «Къайсы гунахлар?», – деп сорагъанларында, Пейгъамберимиз (с.а.в.) оларгъа: «Аллахкъа ширк къошмакъ, сихир япмакъ, Аллахнынъ (зарар кетирильмесини) харам япкъан джанны акъсызлыкънен ольдюрмек, фаиз (проценты) алмакъ, оксюз кимсенинъ малыны алмакъ, дженк вакъытында джебеден къачмакъ ве темиз къадынларгъа зина ифтирасыны япмакътыр» [Бухарий]. Башкъа хадисте Пейгъамберимиз (с.а.в.) шойле буюрдылар: «Ким сихир, этне я да фал япкъан кимсеге кетсе ве оларнынъ айткъан сёзлерини къабул этсе, Мухаммедге (с.а.в.) берильген (динни, Китапны) къабул этмегендир» [Шуабу’л-Иман]. Дюньяда файдасыз ич бир илим ёкътыр, амма инсанларнынъ о илимлерни насыл къуллангъанлары пек муимдир. Нитеким зеэрден илядж япылгъаны киби, илядж кимерде янълыш къулланылса, зеэрге чевириле биле. Бундан себеп, мусульман кимсе озюни, къорантасыны, якъынларыны ве башкъа мусульман къардашларыны къорчаламакъ ичюн, эр шейден хабердар олып, амма эр шейни япмамакъ керек. Эгер япса, гунах ве харамгъа кирер. Пейгъамберимиз (с.а.в.) бу меселени шу шекильде хабер эттилер: «Ким (сихир макъсадынен) тююм япса, сонъ онъа уфлесе, сихир япкъан сайылыр. Ким сихир япса, ширкке тюшер. Ким (къорчаланмакъ ичюн) бир шей асса, аскъан шейге ёлланылыр» [Несаи]. Этнеге огърагъан кимсе умютсизликке тюшип, «бу беля ве мусибет не ичюн меним башыма кельди» деп, Аллахкъа къаршы кельмемеси керектир. Биринджиден, бу Аллахнынъ такъдири ве сынавы олгъаныны унутмамалы, экинджиден, бу сынав тек бизлерге дегиль, Севгили Пейгъамберимизге де (с.а.в.) кельген эди. Хазрети Айше анамызнынъ анълаткъанына коре: «Хазрети Пейгъамберге (ехудилер тарафындан) сихир япылды. Пейгъамберимиз (с.а.в.) бу сихир себебинден япмагъан шейлерни япкъан киби тюшюне эди. Бир кунь меним янымда олгъан вакъытта, Аллахкъа дуа этти, сонъ кене дуа этти. Ве шойле айтты: «Эй, Айше, ис этесинъми, сорагъаным хусуста Аллах манъа фетва берди?». «Къайсы хусуста, эй, Аллахнынъ Пейгъамбери?», –  деп айттым. «Эки киши манъа келип, бири баш уджумда, экинджиси де аякъ тарафымда отурды. Бири башкъасына: «Бунынъ раатсызлыгъы недир?», деди. Экинджиси: «Сихирдир!», деди. Биринджиси кене сорады: «Ким сихир япты?». Экинджиси: «Лебид Ибну’л-Асым адында бир ехудий», деп джевап берди. Биринджиси: «Сихирни насыл япты?», деди. Экинджиси: «Таракътаки сачкъа ве бир де хурма томурджыгъынынъ ичине!» джевабыны берди. Биринджиси: «Япкъан шейлери къайда тура?», деп сорады. Экинджиси: «Зерван къуюсында!» джевабыны берди".   Бу мунасебетнен Пейгъамберимиз (с.а.в.) сахабелеринден бир къысым адамларнен берабер къуюгъа кетти, ичине бакъты, къуюнынъ устюнде бир хурма бар эди. Сонъ меним яныма келип: «Эй, Айше! Аллахкъа емин олсун, къуюнынъ суву санки къынанен боялангъан киби кирли ве о сувнен сувлангъан хурма тереклерининъ даллары санки шейтанларнынъ башлары киби!», деди. Мен: «Эй, Аллахнынъ Пейгъамбери! Оны къуюдан чыкъардынъмы?», деп сорадым. «Ёкъ», деди ве шойле айтты: «Аллах манъа шифа берди. Амма инсанларгъа зарар келе биледжегинден къоркътым!». Буны айтып Пейгъамберимиз (с.а.в.) онынъ  (къуюнынъ – ред.) комюльмесини эмир этти ве оны комдилер» [Бухарий, Муслим]. Эр бир мусульман, шейтан ве инсаннынъ шерринден къуртулмакъ ичюн, Юдже Аллахнынъ бизлерге ёллагъан: «Ихляс», «Фелякъ», «Нас», «Аетель-Курси» аетлерини эм озю, эм якъынларына эзберлетмек керек. Чюнки бу аетлер сихир, козь ве башкъа ярамайлыкъларгъа къаршы энъ кучьлю аетлер, энъ буюк илядждыр. Эм де мусульман къардашына бу киби мусибетте ярдым къолуны узаткъан кимсе, иншаллах, Дженнетке эсапсыз киреджектир. Севгили Пейгъамберимизнинъ хабер эткенлери киби, ахиретте эр кес эсапкъа чекильгенде, етмиш бинъ мусульман эсапсыз Дженнетке киреджеклер. Бу меселени сахабелер озь араларында лаф эткен вакъытта, ким бу инсанлар, аджеба, деп, Пейгъамберимиз (с.а.в.) оларгъа шойле буюрдылар: «Олар сихир япмагъан, яптырмагъан, огъурсызлыкъкъа инанмагъан ве Рабблерине сыгъынгъан кимселердир» [Бухарий, Муслим]. Раббим бизлерни шейтанларнынъ, душманларнынъ шерринден, фитнеден, сихирден ве ярамай козьден муафаза буюрсын. Амин!   РИДВАН Максудов