ХутбаЦРО ДУМК | Страница 3

Вторник

02

июня

10
Шевваль
1441 | 2020
Утр.2:57
Вос.4:49
Обед.12:46
Пол.16:49
Веч.20:33
Ноч.22:26
Времена намазов
Календари 2020г

Намаз

Издания Галерея

Хутба

ШЕХИДЛИК

Опубликовано:

ШЕХИДЛИК بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِندَ رَ‌بِّهِمْ يُرْ‌زَقُونَ Бисмилляхир-рахманир-рахим. Вэ ля тэхсэбэннэл-лэзинэ къутилю фи сэбилилляхи эмвата, бэль ахяун ындэ раббихим юрзекъун. Сайгъылы джемаат! Аллах ёлунда джан берген кимсеге динимизде Шехид деп айтыла. Бунынъ ольчюси, Аллах ризасы ичюн Динни юджельтмек ве яйылмасы ичюн гъайрет этмектир. Башкъа макъсатлар ташыгъан кимселер исе, бу юдже мертебеге асла улашамазлар. Бир кунь Пейгъамберимизге (с.а.в.) кельген сахабелер онъа: «Эй, Аллахнынъ Ресули! Базы адамлар гъанимет ичюн, базылары шурет ичюн, базылары да рия ве косьтерюв ичюн дженк этелер. Дженк эткен кимселернинъ къайсы бири Аллах ёлундадыр? Пейгъамберимиз (с.а.в.) оларгъа бойле джевап берди: Ким Аллахнынъ сёзюни юджельтмек ичюн дженк этсе, тек о Аллах ёлундадыр.» (Муслим) Бу мукъаддес дереджеге, рия, пара, костериш ве менфаатнен дегиль, тек Аллах ризасынен улашмагъа мумкюн. Ким темиз юрекнен Аллах ёлунда гъайрет косьтерсе, озь ятагъында вефат этсе биле шехид олур. Муим олгъан, ниети ве япкъан иши догъру ве гузель олсун. Пейгъамберимиз (с.а.в.), бир хадисинде шойле буюрду: «Шехидликни Аллахтан бутюн юректен тилеген кимсе, ятагъында ольсе биле, Аллах онынъ адыны шехидлер арасына язар» (Муслим) Башкъа бир хадисте де бойле буюрула: «Шехидликни юректен талап эткен кимсе, шехид олмаса да, севабына наиль олур» (Муслим). Инсан, Аллахнынъ шехидке береджек мукяфатны бильсе, шехид олмагъа истемеген ич бир адам къалмаз эди. Бунынъ тарих ичинде бир чокъ мисальлери бар. Пейгъамберимиз (а.с.), бир хадисинде бойле буюра: «Нефсим къудрет элинде олгъан Аллаха емин этем ки, Аллах ёлунда ольдюрильмемни, сонъ тирилип, кене ольдюрильмемни не къадар чокъ истейим» (Бухарий). Сайгъылы диндашларым! Бойле мукъаддес ве юдже, акъ ве акъикъат огъуруна олмагъан, инсаннынъ нефсаний арзулары ве башкъа истеклери ёнелишинде бир олюм, бош ерде олюм олур! Энъ ярамайы башкъа инсанларнынъ ольмесине себеп олур. Бойлеликнен шехид олма ерине къатиль олур, озюне, къорантасына, якъынларына, миллетине зарар кетирир. Бунынъ ичюн динимиз шубели шийлерден узакъ турып фитнеден узакъ турмамызны эмир буюра. Юдже Раббимиз: “фитне инсан ольдюр-мектен бетердир”, дей. Пейгъамбер Эфендимизде (с.а.в.) хадис-леринде, къыяметке якъын чыкъаджакъ фитнелер акъкъында бахс эткенде, бизим бу фитнеледен узакъ турмамызны, керек олса къылычлар ташкъа урып къырмамызны эмир эте. Азиз къардашларым! Ватанымыз Къырым, топракъларымыз къыйметли, миллетимиз азиздир. Бу топракълар тарих ичинде эм бу ватан ичюн, эм бутюн дюнья ичюн бир чокъ алим, къады, абид ве шехид берди. Эписининъ бир макъсады бар эди, Аллах ризасы ичюн бу ватан, бу миллет, бу уммет ичюн файдалы олмакъ. Иште бу къараманларымыздан бири Нуман Челеби Джихандыр. Къырым мусульманларнынъ уянувы ичюн гъайрет эткен, диний ве миллий къыйметлеримизни юджельткен, Къырымда яшагъан бутюн инсанларгъа эмиет костерди. Къырым, Украина, Литва, Польша ве Беяз Русьянынъ сайлангъан муфтиси олды. Большевиклерден къоркъып Къырымдан къачмады, миллетинен берабер ватан Къырымда къалды ве бу юдже ёлда шехид олду. Йигирми учь февраль бинъ докъуз юзь он секизинджи сенесинде, гедже саат экиде аписке кирген залим анархистлер, ольдюрмек ичюн беш адам сечтилер, Нуман Челеби Джихан да оларнынъ арасында эди. Залимлер, о инсанларны къыйнап, вахший шекильде ольдирип, парчаладылар ве сонъунда да, парчаларыны къара денизге аттылар. Бу къадар зорлукъкъа рагъмен, бу къутсал ёлдан айырылмадылар. Пейгъам-беримиз (с.а.в.) бир хадис-и шерифинде шойле буюрду: «Дженнетке кирген ич бир мусульман, дюньяда олгъан эр шей онъа берильсе биле, дюньягъа кене къайтмагъа истемез. Тек шехид истиснадыр! Онъа костерильген урьмет ве берильген икрамлар себебинден кене дюньягъа къайтып, даа он кере шехид олмагъа истер» (Бухарий, Муслим). Хутбемни хутбе башындаки аетнинъ меалинен битирмеге истейим; «Аллах ёлунда ольдюрильгенлерни сакъын олю сайманъыз, аксине, олар тирилер; Аллах озь лютюф ве джумертлиги себебинден оларгъа берген ниметлери саесинде олар Яратыджынынъ рызыкъларына наиль олалар» («Ал-и Имран» суреси, 169 ает). Раббим бизни ана ватанымыздан, диний ве миллий къыйметлеримизден, тилимизден, намус ве шерефимизден айырма. Эп берабер бу ватангъа бу миллетке хизмет этмеге ве озь ана юртумызны гузеллештирип огге алып бармагъа насиб эйле. Амин! [embed]https://www.youtube.com/watch?v=ZeazwXF0Isg[/embed]

Гъыйбет

Опубликовано:

Гъыйбет بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ اٰمَنُوا اِجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُم بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللّٰهَ إِنَّ اللّٰهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Я эййухе’л-лезине амену, иджтенибу кесиран мине’з-занни, инне баде’з-занни исмун. Ве ля тедже’с-сесу ве ля егътеб бадукум бада, аюхиббу эхадукум эй-йекуле лехме эхихи мейтен, фекерихтумуху ве’т-текъуллах. Инне’л-лахе теввабу’р-рахим]. Сагъылы джемаат! Инсанлыкънынъ хасталыкъларындан бири– гъыйбет, яни ошек, мусульман топлумында да мевджуттыр. Гъыйбет – агъа-къардашлыкъны, достлукъны ве, умумен, джемиетни бозгъан ве фитне-фесаткъа ёл ачкъан буюк гунахлардан биридир. Гыйбет бир инсанны хош олмагъан сёзлернен анъмакътыр. Ёкълугъында, аркъысындан онынъ бегенмейджеги, оны утандыраджакъ шейлер айтмакътыр. Гъыйбет – къул акъкъына кирмектир, фитнеге ёл ачаджакъ бир себептир. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде гъыйбетни харам эткенини бильдире. «Худжурат» суресининъ 12 аетинде бойле буюрыла: «Эй, иман эткенлер! Заннынъ чокъусындан узакъ олунъыз. Чюнки базы занлар–гунахтыр. Бир-биринъизнинъ (шахсий аятыны) излеп араштырманъыз. Бир-биринъизнинъ гыйбетини (ошегини) япманъыз. Сизден биринъиз олю къардашынъызнынъ этини ашамакътан ич хошланырмы? Бундан игрендинъиз, дегильми? Айса, Аллахкъа къаршы кельмектен сакъынынъыз. Шубесиз, Аллах, тёвбени чокъ къабул этиджи, чокъ мерхаметлидир». Раббимиз ошекни, гъыйбетни олю къардашымызнынъ этини ашамакънен къыяслай ве бунъа нефрет этильмеси кереклигини ачыкълай. Азиз агъаларым, къардашларым! Хазрет-и Эбу Хурейра (р.а.) ривает эткенине коре, Пейгъамберимиз (с.а.в.) бойле сорагъан: «Гъыйбет не олгъаныны билесизми?» Сахабелер: «Аллах ве Ресули даа яхшы билелер!»– дегенлер. Пейгъамберимиз (с.а.в.): «Сизден биринъиз къардашыны о хошланмагъан шекильд еанъмасыдыр!» – деген. Бири: «Я айткъаным онда олса?» (Яни, «бу да гыйбет оламы?»)– деп, сорагъан. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.): «Эгер айткъанынъ онда олса, гыйбет япкъансынъ. Эгер айткъанын ъонда олмаса, айса, ифтира эткенсинъ», – деген (ЭбуДавуд, Тирмизий, Муслим). Бу хадисте Аллах Ресули (с.а.в.) бизим ичюн гъыйбетни ачыкълап, ифтиранен фаркъыны косьтерди. Бир инсаннынъ аркъасындан лаф этмек гъыйбеттир, ялан айтып лаф этмек исе, ифтирадыр. Азиз муминлер! Бир кунь Пейгамберимизнинъ (с.а.в) апайы Айше анамыз Сафие анамызнынъ боюны алчакъ олгъаныны айтты. Буны эшиткен Пейгъамберимиз (с.а.в.) гъыйбетнинъ не къадар ярамай бир арекет олгъанына дикъкъат чекип, бойле тенбие эткен: «Айше! Сен ойле бир сёз айттынъ ки, о сёз денъизге карышса, денъизнинъ сувуны биле кирлетирэди». (Тирмизий). Бу хадис де бизлерге гъыйбетнинъ не къадар буюк бир гуннах олгъаныны ачыкъламакъ ичюн етерлидир. Азиз диндашларым! Куньлюк аятымызда яйылып кеткен гъыйбет даима тиллеримизни ве къулакъларымызны гунахкъа батыра. Шейтан о къадар шу чиркин лафларны татлы ве хош косьтереки, харам олгъаны акъкъында насиат этильгенде, итираз этип, озюмизни къорчаламагъа тырышамыз. Бир-биримиз акъкъында яхшы тюшюнейик, хуснузан япайыкъ. Бир-биримиз акъкъында яхшы лафлар айтайыкъ. Гузель тюшюнджелер гузель лафлар мейдангъа кетирир. Гъыйбетнен ошеек исе, эм Аллах къатында бизге гуннах яздырыр, эм де джемаат арасынд абизни бозгъунджылыкъкъа алып барыр. Урьметли джемаат! Башкъа бир хадисте Пейгъамберимиз (с.а.в.) гъыйбет эткен кимсенинъ масхара оладжагъыны бильдирген. Пейгъамберимиз (с.а.в.) деген: «Бир-биринъизнинъ гъыйбетини япманъыз. Гизли алларынъызны араштырманъыз. Чюнки эр ким инсанларнынъ гизли алларыны араштырса, Аллах да онынъ гизли алыны араштырыр. Ве, нетиджеде, оны, эвинде олсабиле, масхара этер». (ЭбуДавуд). Хутбемни Пейгъамберимизнинъ (с.а.в.) бир хадисинен битирмеге истейим. Аллах Ресулю (с.а.в.) бойле деген: «Аллахкъа ве Ахирет кунюне инангъан кимсе я хайырлы бир шей айтсын, я да индемесин» (Бухарий) Раббим тилимизнинъ фитне, фесат ве къавгъа ичюн дегиль, эр даим хайыр, ишанчлыкъ, хузур ве тынчлыкъ ичюн себеп олмасыны насип этсин. Гъыйбет этмектен ве эшитмектен эпимизни сакъласын. [embed]https://www.youtube.com/watch?v=0nilB5LnpCs[/embed]

ИСРАФ ВЕ САРАНЛЫКЪНЫНЪ СЫНЫРЫ

Опубликовано:

ИСРАФ ВЕ САРАНЛЫКЪНЫНЪ СЫНЫРЫ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَاماً [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Веллезине иза энфекъу лем юсрифу ве лем екътуру ве кянэ бейнэ залике къавама]. Мухтерем мусульманлар! Инсан аятында энъ муим эсаслардан бири – орта ёлны тутмакътыр, не аркъада къалмакъ, не де огге чапмакътыр, не чокъ фукъаре, не де чокъ бай олмакътыр, не чокъ лаф этмек, не де сессиз къалмакътыр. Бунынъ ичюн, эм инсанлар арасы мунасебетте, эм де тиджарет саасында ашырылыкъкъа кетмейип, орта къарарны тутабильмек пек муим ве, айны вакъытта, пек къыйындыр. Аллах берген ниметлернинъ чокъ я да аз олгъанына бакъмайып, оларны ольчюли къулланмакъ эпимизнинъ боюн борджумыздыр. Бунынъ ичюн динимиз бу ниметлернинъ къулланмасында сынъырларны саранлыкъ ве исрафнен бельгилей. Исраф–керексиз ерде, керегинден даа зияде къулланмакъ, масраф этмек демектир. Саранлыкъ исе, ихтиядж ве имкян олгъаны алда керекли масрафтан ве къулланмакътан къачмакъ демектир. Исраф инсанны зиян япмагъа ве кибирленип, Аллах берген ниметлерни аякъ тюбюне алмагъа итей. Саранлыкъ исе, адамларгъа ишанмайып, эркестен шубе этмеге ве акъчагъа багъланмагъа итей. Саран кимсе не къадар чокъ акъчасы олса, о къадар зияде аманлыкъта оладжагъыны тюшюне. Бойледже, о, рызыкъ Аллахтан кельгенине козь къапатып, фаркъ этмеден, акъчагъа табынмагъа башлай. Аллахкъа олгъан ишанчны джойып, тек паранынъ эршейни чезеджегине инана. Юдже Раббимиз «Зумер» суресинде, 52-джи аетинде буюра ки: «Бильмейлерми, Аллах рызыкъны истегенине чокъ бере, истегенине азалта. Шубесиз, иман эткен топлулыкъ ичюн мында ибрет бар». Бунынъ ичюн эрбир мусульман Аллахтан онъа такъдир этильген рызыкъкъа боюн эгмеси шарт. Айны вакъытта, бизге берильген бу рызыкъта орта ёлну тутмакъны Юдже Раббимиз шу шекильде эмир эте: «Элинъ сыкъ, ве бус-бутюн ачыкъ да олмасын. Сонъ айыпланырсынъ ве чаресиз къалырсынъ» («Исра» суресининъ 29-джы аети). Аетте сёзю кечкен «эльнинъ сыкъ» олмамасындан макъсат, саран олмамакътыр. Саранлыкъ ичбир кимсени гузеллештирмеди, бу чиркин сыфат не дюньядакилер, не де коктекилер тарафындан бегенильмей. Чюнки, саран кимсе Аллах эмир эткен зекят, хадж ве башкъа фарз ибадетлерден къача, «мен чалыштым ве къазандым, олар да чалышып къазансынлар»–деп, Аллахкъа исьян этмек ёлуна кире. Аетнинъ экинджи къысмында исе, Юдже Раббимиз элимизде олгъан ниметлерге къыймет косьтерип, керексиз ёлларда сачылмамасыны истей. Чюнки бизим эм озюмизге, эм къорантамызгъа, эм якъынларымызгъа нисбетен вазифелеримиз бар. Аллах берген ниметлерни керексиз ерде дагъытып, озь къорантамызгъа ве якъынларымызгъа зулум япмамыз гунах олур. Аллах берген ниметлерни, озь нефсининъ аркъасындан чапып, тюшюнмеден дагъыткъан, ёкъ эткен кимсени эки шей беклей, деп бильдире Юдже Раббимиз. Биринджиси, фукъареликке тюшер ве пек аз инсан онъа къол узатыр. Инсанларнынъ чокъусы оны айыплар. Экинджиси исе, рызкъыны тюшюнмеден сачып дагъыткъаны ичюн, месулиетини ерине кетирип оламаз ве не япаджагъыны билемейип, тюшюнип къалыр. Азиз диндашларым! Юдже Раббимиз исрафны харам этти. Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в.) денъиз янында олып, абдест алгъан вакътымызда да исраф этмемекни бизлерден талап эте. Анълашылдыгъына коре, ниметлернинъ чокъ олмасы исрафны элял этмей. Чокъ парасы олгъан кимсе, «мен буны озь акъчама алдым, истегеним киби къулланырым»,–деп айталмаз. Ихтияджы олмагъан шейлерни алмасы, ашаныладжакъ ашларнынъ аякъ тюбюнде олып, сонъ атылмасы, бир-эки кере кийилип атыладжакъ урбаларнынъ алынмасы, керексиз ерде электрикнинъ къулланылмасы, сувны бошуна акъытмакъ, бунынъ киби башкъа шейлер исрафтыр. Саранлыкъ косьтерген кимселер акъкъында исе, Юдже Раббимиз бойле буюра: «Аллах мерхаметинен берген ниметлерде саранлыкъ эткен кимселер, бунынъ олар ичюн хайырлы олгъаныны тюшюнмесинлер. Ёкъ! Олар ичюн бу бир ярамайлыкътыр. Саранлыкъ япкъанлары шей Къыямет куню боюнларына сарыладжакътыр!» «Ал-и Имран» суреси, 180-джи ает. Хутбемни башында окъугъан аетимнинъ манасынен битирем: «Фуркъан» суресининъ 67-джи аетинде; «Рахман олгъан Аллахнынъ къуллары масраф эткенлеринде, не исраф этерлер, не де саранлыкъ япарлар. Оларнынъ харджамалары бу экисининъ арасындадыр», –деп буюрыла. Раббим орта ёллу олып, озюмизге, якъынларымызгъа, къомшуларымызгъа, фукъарелерге зулум япкъан кимселерден бизлерни эйлемесин. Ич бир кимсенинъ акъкъыны ашамагъан, берильген эр бир ниметке къыймет косьтерген къулларындан эйлесин. Саранлыкъ ве исраф киби чиркин ве гунах сыфатлардан узакълашып, орта ёллу бир уммет олмагъа насип эйлесин. [embed]https://www.youtube.com/watch?v=y2iAFx80784&t=6s[/embed]

ЯЛАН ШААТЛЫКЪ

Опубликовано:

ЯЛАН ШААТЛЫКЪ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ .الَّذِينَ هُمْ فِي غَمْرَةٍ سَاهُونَ. [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Къутиле’ль-харрасун. Эллезине хум фи гъамратин сахун]. Дегерли мусульманлар! Динимиз ясакълагъан буюк гунахлардан бири де ялан шаатлыкътыр. Аллахкъа ве Ахирет кунюне инангъан бир кимсенинъ инсанлар арасында, сёзлешмеде, тиджаретте, эвлиликте ве акимнинъ къаршысында ялан шаатлыкъ япып акълыны акъсыз, акъсызны да акълы чыкъармагъа тырышмасы буюк бир гунахтыр. Чюнки ялан шаатлыкъ япмакъ, Аллаха ширк къошмакътан сонъра кельген энъ буюк гунахлардан биридир. Севимли Пейгамберимиз (с.а.в.), бир кунь, сахабелерине буюк гунах акъкъында айта эди. О, манълайында ачувындан къан дамары шишип корюнген алда, бойле буюргъан: «Аллахкъа ширк къошмакъ, акъсыз оларакъ адам ольдюрмек, ана-бабагъа къаршы кельмек ве ялан узере шаатлыкъ япмакъ энъ буюк гунахлардандыр» [Бухарий, Муслим]. Динимиз Ислям яланны ясакъ этип, буюк гунахлардан сая. Озь джаныны, къорантадаки бирликни ве мусульман умметини къорчаламакъ ичюн къыйын алларда ялан айтмагъа рухсет берильсе де, дигер вазиетлерде, шакъа ичюн олса биле, ялан айтмакъ гунахтыр. Лякин юкъарыдаки алларда биле, башкъа инсанларгъа зарар келеджек олса, ялан айтмакъ гунахтыр. Эр не къадар озюмизге зарар келеджек олса да, башкъасына акъсызлыкъ япмакъ акъкъымыз ёкътыр. Юдже Раббимиз «Ниса» суресинде, 135-джи аетте бойле буюра: «Эй, иман эткенлер! Акъ узере олып, адалетни ерине кетирмеге тырышкъан, аким ве Аллахнынъ хузурында догъру айткъан шаатлар олунъыз. Шаатлыгъынъыз озюнизге, я да ана-бабанъызгъа, якъын кимселеринъизге зарар кетирсе де, бай я да фукъаре кимселерге къаршы олсада, догъру сёзлю олунъыз». Бу ает Ислям динининъ сонъсуз адалет мисалидир. Озюмизге, ана-бабамызгъа, къадын ве эвлятларымызгъа, севген кимселеримизге зарар келеджеги алда, догърулыкъ ве адалеттен къайтмагъан кимсе акъикъий мусульмандыр. Бойле инсанлар Аллахтан акъкъынен къоркъкъан кимселердир. Миллетимизнинъ темели де бу акъикъат устюнде къурулды. Ата-деделеримиз асырлар ичинде бойле адалет мисали олдылар. Шуны да унутмамакъ керек ки, динимиз айнеджиликни къабул этмей. Аллах гизли ве ачыкъ олгъан эршейни биле. Бунынъ ичюн акъикъатны бильгени алда ялан айтмамакъ ичюн индемеген (бир шей айтмагъан) кимсе де яланджыдыр. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) бир хадистебойле буюргъан: «Шаатлыкъ ичюн чагъырылгъан кимсе бильгенини сакълап, айтмагъаны вакъыт, яланджы шаатлыкъ япкъан сайыла» [Табераний]. Азиз джемаат! Яланджы шаатлыкъ япкъан кимсе, эвеля,озь-озюне ве, сонъ, башкъаларына зулум япкъандыр. Чюнки башкъасынынъ дюньядаки раатлыгъы ичюн озь ахиретини, эбедий юртуны сатып джехеннемни акъ эткен кимсе буюк зарардадыр. Бунынъ янында, акълы олгъан кимсеге зулум япып, къул акъкъына кирип, къорантасынынъ, якъынларынынъ, ана-бабасынынъ, балаларынынъ да зулумгъа огърамаларына себеп олгъандыр. Бунынъ янында башкъа адамларны алдатып, оларнынъ козьлеринде о кимсени ярамай адам олуп костерген, онъа ве къорантасына чамур аткъан ве махкемени де алдаткъан сайыла. Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в.) бу меселе акъкъында бойле буюргъан: «Мен де бир адамым. Сизлер, озь аранъызда олгъан кимер анълашмазлыкъларны манъа кетиресинъиз. Бириниз делиллерини даа яхшы анълаткъаны ичюн, мен хукюмни онынъ файдасына берерим. Сизден бири къардашынынъ акъкъыны бу шекильде алса, бильсин ки, озю ичюн атештен бир парча алгъандыр» [Бухарий]. Эгер бир адамнынъ ялан шаатлыкъ япкъаны билинсе, шаатлыгъы бу дюньяда къабул этильмейджек ве о, Аллахнынъ ачувыны къазанаджакъ. Юдже Раббимиз «Нур» суреси, 4-юнджи аетте шу шекильде хабер эте: «Намуслы (иффетлерини къорчалагъан) къадынларгъа зина ифтирасыны япкъан, сонъра дёрт шаат кетирмеген кимселерни сексен кере сопанен урунъыз ве бирдаа эбедиен (сонъсузгъа къадар) оларнынъ шаатлыкъларыны къабул этменъиз! Олар гунах ичинде олгъан кимселердир». Мусульман кимсе, аджджы олса да, озюне ве тиджаретине зарар кетиреджек исе де, акъикъаттан айрылмагъан, догъру сёзлю ве адалетли кимседир. Не элинен, не де тилинен кимсеге зарар кетирмез. Хутбемни башында окъугъан аетимнинъ манасынен битирмеге истейим. Юдже Раббимиз «Зариат» суресининъ 10-11 аетлеринде бойле буюра: «Ёкъ олсун о яланджылар. Олар джаилликлери себебинден не япкъанларыны бильмейлер». [embed]https://www.youtube.com/watch?v=k4H47ZSSves[/embed]

САГЪЛЫКЪКЪА ДИКЪКЪАТ ЭТМЕК

Опубликовано:

САГЪЛЫКЪКЪА ДИКЪКЪАТ ЭТМЕК بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللّٰهِ وَلاَ تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Ве энфикъу фи себилилляхи ве ля тулькъу биэйдикум иле’т-техлюкех]. Сайгъылы джемаат! Динимиз Ислям инсанны сагълыкъкъа давет эте. Бунынъ ичюн сагълыкъны бозгъан эр зарарлы шейден узакъ турмакъ керек, деп бильдириле. Аллах берген бу эманетке саип чыкъмакъ фарздыр. Не озюне, не де башкъаларгъа зарар кетирмек джаиз дегильдир, тедбирли олмакъ шарттыр. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) хасталыкъны токътатмакъ ичюн чаре къыдырмакъ меселеси боюнджа бир хадисинде бойле буюргъан: «Бир ерде веба (чума) хасталыгъы чыкъкъаныны эшитсенъиз, анда барманъыз. Веба сизде чыкъкъан олса, ич бир якъкъа да кетменъиз» (Бухарий). Аллах тарафындан берильген беденимиз бизлер ичюн эманеттир. Беденге кетирильген зарар бу эманетке саип чыкъмайып, хыянетлик япмакъ демектир. Эльбетте, чевремизде файдалы ве зарарлы бир чокъ шей бардыр, буларнынъ къайсы бириси харам, къайсы бириси мекрух я да мубах олгъаныны бильмек къыйын корюне билир. Амма бу зарарлы шейлерни огренмеген ве олардан къорчаланмагъан кимсе ахиретте эсапкъа чекиледжегини унутмасын. Бунынъ ичюн алимлеримиз бир шейнинъ элял я да ясакъ олмасыны бельгилеген чокъ къолай бир къаиде ортагъа къойып, бойле дегенлер: «Къуран ве Суннет ясакъ эткен эр шей харамдыр. Харамнынъ аз я да чокъ олмасы алны денъиштирмей. Эгер Къуран ве Суннетте бир шейнинъ харам олгъаныны корьмесек, файда ве зарарына бакъылыр. Файдасы зарарындан даа чокъ олгъан шейлер мумкюндир. Зарары файдасындан даа чокъ олгъан шейлер ясакътыр». Меселя; сигарет, насвай киби зарары чокъ, файдасы ёкъ къадар аз олгъан шийлер киби. Бунынъ янында инсан «бу беден меним, мен истегенимни япарым», – деп айталмаз. Чюнки адамнынъ бедени мукъаддестир ве Аллахкъа аиттир. Айса, инсан озюнинъ истегине коре дегиль, Аллахнынъ истегине коре арекет этмеси керек. Бойле япмагъан кимсе, эм къартлыкъта ве, энъ муими, ахиретте де пешман оладжакъ. Севимли Пейгъамберимиз (с.а.в.) буны бизлерге бойле бильдирген: «(Аллах тарафындан берильген) эки нимет бар, адамларнынъ чокъусы бу ниметлерни (къулланмакъта) алдандылар. (Бу ниметлер:) сагълыкъ ве бош вакъыттыр» (Бухарий). Иште, Ахиретте эсабы оладжакъ бу ниметке дикъкъат этейик. «Бу мусибет не ичюн меним башыма кельди»? – деп, Аллахкъа къаршы кельмеден эвель, сагълыгъымызда не япкъанымызны тюшюнейик. Хасталангъан кимселернинъ сабыр косьтермелери гунахларына кеффареттир, гунахларыны багъышлаттыра. Амма хасталыкъ техлюкели олгъанда, «Бу – Аллахтан бир хасталыкътыр, мен тедавий олмайджам!» – демек янълыштыр. Бир кунь Пейгъамберимизге (с.а.в.) кельген сахабелер иляч къулланмакъ акъкъында суаль сорагъанлар. «Бу илячлар Аллахнынъ такъдирини денъиштирирми?», – дегенлеринде, Пейгъамбер (с.а.в.) оларгъа бойле джевап берген: «Бу да Аллахнынъ такъдиринде». Яни тедавий олмакъ Аллахнынъ такъдир эткени шейдир. Чюнки хасталыкъны да, шифасыны да яраткъан Одыр. Бирисини къабул этип, экинджисини къабул этмемек янълыштыр. Азиз агъаларым, къардашларым! Аятымызда эр шейден эвель Аллах олмакъ керек. Бунынъ ичюн хасталыкъ алында да, бутюн илячлардан эвель, бу илячларны яраткъан ве докъсан докъуз адындан бири «Эш-Шафи» (Шифа бериджи) олгъан Аллах акъылгъа кельмек керек. Яни илячнен берабер Юдже Раббимизге дуа этмеге унутмайыкъ ве Раббимиз харам эткен шейлерден узакъ турайыкъ. Чюнки харам ёлунен Аллахнынъ ризасына ве ярдымына къавушмакъ имкянсыздыр. Пейгъамберимиз (а.с.) бойле буюргъан: «Аллаху Тааля эм хасталыкъны, эм де илячны яратты. Ве эр хасталыкънынъ иляджыны бар этти. Бунынъ ичюн, тедавийленинъиз. Амма, харам шейлернен тедавий олманыз» (Эбу Давуд). Эгер хасталыкъ пек джиддий олса ве элял олгъан иляч тапылмаса, о вакъыт, инсаннынъ джаны даа муим олгъаны ичюн, ичинде харам мадделер олгъан илячларнен тедавий олмакъ, белли вакъыткъа къадар, джаиз олур. Динимиз сагълам яшайышкъа давет эте. Зарар бермеге ве зараргъа огърамакъны да ясакъ эте. Иште, бунынъ ичюн, эр бир мусульман сыджакъта ве сувукъта, ягъмурда ве къарда, ельде ве боранда озюни къорчаламагъа тырышмасы керек. Акълыны ве фикрини зарарлы тюшюнджелерден ве гъаелерден къорчаламакъ керек. Беденини де зарар береджек шейлерден къорчаламасы керек. Динимиз косьтерген къолайлыкъларны нимет билип, бу ниметлерни къабул этмек керек. Чюнки ниметни берген бизни бизден яхшы биле. Хутбемни башында окъугъан аетимнинъ манасынен битирмеге истейим. Юдже Раббимиз «Бакъара» суресининъ 195-джи аетинде бойле буюра: «Аллах ёлунда масраф этинъиз ве озь къолларынъызнен озюнизни техлюкеге атманъыз. Яхшылыкъ япынъыз, шубесиз, Аллах яхшылыкъ япкъанларны севе». Раббим эпимизге иман, ахлякъ, беден ве акъылда сагълыкъ, къоранталарда муабетлик, ёлумызда айдынлыкъ, умметимизге де бирлик насип этсин. [embed]https://www.youtube.com/watch?v=hCVA_WDieos&t=3s[/embed]

«Аср» суресининъ икметлери

Опубликовано:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Вель аср. Иннель инсане лефи хуср. Илле’л-лезине амену ве амилю’с-салихати ве тевасавби’ль-хакъкъи ве тевасавби’с-сабр]. Сайгъылы джемаат! Вакъыт санки къылыч киби, омрюмизден бирер кунь кесе. Кечкен бу куньлерни къайтармагъа кимсенинъ кучю ёкътыр. Амма вакъытнынъ даа ёкъ этмеген къалгъан куньлерге дегер косьтерип, эм дюнья, эм де ахирет ичюн файда кетирмек эр кеснинъ имкяны бардыр. Иште, вакъыт киби, бу юдже дегернинъ бош ве зарарнен кечьмемеси ичюн, ахиретте бизге къаршы шаатлыкъ япмамасы ичюн, Юдже Мевлямыз Къуран-ы Керимде дикъкъатымызны беш акъикъаттан ибарет олгъан суреге чекмектедир. Бу суре акъкъында имам-ы Аш-Шафии шойле буюрдылар: «Эгер Раббим тек бу сурени эндирген олса эди, о, инсанлар ичюн етерли олур эди!». Азиз къардашларым! Инсаннынъ аяты вакъыт денильген нехир ичинде акъкъаны ичюн, огюмиздеки сынавлар корюнмей. Иште, бу акъикъат, башымызгъа язылгъан ве козьлернинъ де кореджеги, къаза ве къадер инанчыдыр. Юдже Раббимиз бу терен маналы суренинъ башында «Асыргъа», яни кунешнинъ батувына энъ аз къалгъан экинди вакътына дегер косьтерип, инсаннынъ дикъкъатыны «ант этмек» сезюнен чекмектедир. Кунешнинъ батмасынен кунь биткени киби, Азраильнинъ кельмесинен омюр бите. Иште, бу, инсан тарафындан билинмеси керекли энъ биринджи акъикъаттыр. Вакътыны бош ве керексиз шейлернен ольдюрген инсан, бу акъикъатны анъламагъандыр ве ольген сонъ, пешманлыкъ косьтерип, «ах, дюньягъа къайтып эки рекят намаз къылса эдим!», дер. Иште, бойле инсанлар акъкъында Юдже Мевлямыз «Аср» суресининъ экинджи аетинде: «Шубесиз, инсан зарардадыр», деп бу инсанларнынъ озьлерине такъдир этильген омюрлерине зиян кетиргенлерини хабер эттилер. Ахирет куню бу инсанлар ичюн не мал-мульк, не инсанлар арасындаки мевкъи, не де таныш-билишлер ярдым этемез. Ярдым этеджек шей, бир тек имандыр. Иште, иман, къуртулушнынъ энъ биринджи анахтарыдыр ве «Аср» суресининъ экинджи акъикъатыдыр. Юдже Къуран бу акъикъатны бойле хабер эте: «О (Дженнет), Аллахкъа ве онынъ пейгъамберлерине иман эткенлер ичюн азырлангъандыр…» («Хадид» суреси, 21-джи ает). Севгили Пейгъамберимиз (с.а.в.) бир хадис-и шерифлеринде шойле буюрдылар: «Ля иляха илляллах Мухаммеду’р-расулюллах» деген кимсеге Джеэннем атеши харам олур» (Муслим). Башкъа хадисте Севгили Пейгъамберимиз (с.а.в.) шойле буюрдылар: «Ким ихляснен, ачыкъ юрекнен, ля иляха илляллах десе, Дженнетке кирер. (Сахабелерден бириси): «Ачыкъ юректен» не демектир?», деп сорагъанда, (Пейгъамберимиз (с.а.в.): «Бу сёзлерни айткъан кимсени харамлардан узакълаштырмасыдыр», деп джевап бердилер» (Табераний). Азиз къардашларым! Иман этмеден мусульман олмакъ насыл имкянсыз исе, салих амель ишлемеден юрекнинъ темиз олмасы да ойле имкянсыздыр. Бунынъ ичюн «Асыр» суресининъ учюнджи акъикъаты: «Салих амеллер ишлегенлер», деп буюрыла. Салих амеллернинъ энъ хайырлысы Аллахнынъ энъ чокъ севген ве инсанларгъа эмир эткен намаз, ораза, зекят ве хадждыр. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) бир кудси хадисте шойле буюрдылар: "Ким Меним вели (якъын) къулума душманлыкъ этсе, Мен онъа дженк илян этерим. Къулумны Манъа якъынлаштыргъан ве энъ чокъ Бегенген шейим, онынъ фарз къылгъаным шейлерни  эда этмесидир. Къулум Манъа нафиле ибадетлернен якъынлашмагъа девам этер ве севгиме иришир. Оны севген сонъ, эшиткен къулагъы, корьген козю, туткъан эли, юрьген аягъы олурым. Менден бир шей истесе, оны берерим, къуртулмагъа истесе, къуртарырым. Джаныны алмада ве севмеген шейлеринде онынъ янында олурым" (Бухарий). «Асыр» суресининъ дёртюнджи акъикъаты, «Акъны тевсие эткенлер», яни эр даим акънынъ, керчекнинъ янында ер тутып, догъру сёзлю олып, инсанлар арасында адалетнен хукюм корюп, Аллахнынъ эмирлерине давет этип, харамлардан тенбиелеген кимселердир. Иште, бу ёл, тирнекли ве къыйын ёлдыр, чюнки эр вакъыт сабырлы олмакъны талап эте. Бу да энъ сонъки, бешинджи акъикъаттыр. Яни, «Сабырны тевсие эткенлер». Ата сёзюмизде де айтылгъаны киби: «Сабырнынъ тюбю   -  сары алтындыр». Раббим, заманнынъ къыйметини анълап, иман нурунен яшап, хайырлы амеллер ишлеп, акъ ве акъикъаттан айырылмайып, бу ёлда сабыр костермеге эпимизге насип эйлесин. Амин! [embed]https://www.youtube.com/watch?v=2Gfm-Fd4K9s[/embed]

Дженнетке ляйыкъ олгъанларнынъ хусусиетлери

Опубликовано:

  بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Ве сариу иля магъфирати’м-ми’р-Раббикум ве Дженнетин ардуха’с-самавати ве’ль-эрду уыддет лильмуттекъин]. Мухтерем мусульманлар! Дженнет, Юдже Аллахнынъ мумин къуллары ичюн азырлагъан ве чешит ниметлернен сюсндерильген эбедий бахт юртудыр. Бу дюнья сынавыны кечкен кимселерни Юдже Раббимиз ахиретте Дженнет иле мужделейджек. Япылгъан ич бир яхшылыкъ унутылмайджакъ. Дженнет ве Джеэннем бу фаний дюньяны анъламлы къылгъан адалет ве мужде мекяныдыр. Юдже Раббимиз шойле хабер этмектедир; "Иман этип, салих амеллер япкъан кимселерни, ичинде ирмакълар акъкъан, эбедий олуп къаладжакълары Дженнетке къояджакъмыз. Аллахнынъ берген сёзю керчектир. Аллахтан даа догъру сёзлю ким бар?" [«Ниса» суреси, 122-джи ает]. Дженнет эр бир мусульманнынъ арз эткен, амма онынъ ичюн пек аз къысмынынъ курешкен мекяныдыр. Дженнет ве Джеэннем ахирет инанчынынъ энъ эмиетли эсасыдыр. «Ким анда барды, ким къайтты?» сёзлери ахирет инанчыны ёкъ этер ве инсанны имансыз къылар. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде Дженнетлик кимселернинъ сыфатларыны шу шекильде хабер этелер: "(Дженнетте) олар ичюн ирмакълар акъар. Юреклеринде (дюньядан къалгъан) нефретни чыкъарып атармыз. Ве олар айтырлар: Бизге (дюньяда) хидает берип (бу ниметлерге) къавуштыргъан Аллахкъа шукюрлер олсун! Аллах бизни догъру ёлгъа къоймаса эди, биз догъру ёлгъа турмаз эдик. Шубесиз, Раббимизнинъ эльчилери акъикъатны кетирдилер. Оларгъа: Иште, сизге Дженнет; япкъан яхшы амеллеринъиз къаршылыгъында онъа къавуштынъыз, деп сесленилир" [ «Араф» суреси, 43-джи ает]. Бу аетте Дженнетке кирген мусульманларнынъ энъ эмиетли олгъан эки сыфатлары анълатыла. Биринджиси - Хидает (догъру ёл), экинджиси исе  - дюньяда япкъан хайырлы ишлеридир. Аллахнынъ инсанларгъа эмир эткен: беш вакъыт намаз, ораза, зекят ве Хадждан даа хайырлы къайсы амель олабилир? Эльбетте, Аллах эвеля инсанлар ичюн эмир эткен амеллерден эсап тутаджакътыр. Юдже Раббимиз Дженнетке кирген мусульманларнынъ сыфатларыны, Дженнетке кирмелерининъ себеплерини башкъа бир аетте шу шекильде хабер этелер: "Олар, Аллахкъа берген сёзни ерине кетирген ве сёзлешмелерни бозмагъан кимселердир. Олар, Аллахнынъ эмир этип къорчаланмасы керек олгъан акъларны ерине кетирелер, Раблерине сайгы косьтерген ве ярамай эсаптан къоркъкъан кимселердир. Олар, Раблерининъ ризасына къавушмакъ ичюн сабырлы олгъан, намазларны догъру эда эткен, оларгъа бергенимиз рызыкълардан сакълы ве ачыкъ Аллах ёлунда берген ве ярамайлыкъны яхшылыкънен ёкъ эткен кимселердир. Иште, олар ичюн, дюнья юртунынъ (яхшы) сонъу бардыр. Бу нетидженинъ ады -  дженнетлеридир. Бабаларындан, апайларындан ве балаларындан салих олгъан кимселернен берабер анда киреджеклер, мелеклер де эр бир къапыдан оларнынъ янларына барыр ве сабыр эткенинъиз ичюн къаршылыкъ селям сизлерге! Дюнья юртунынъ сонъу (дженнет) не гузельдир (деп айтырлар)!" [«Рад» суреси, 20-24-джи аетлер]. Азиз Джемаат! Дженнетликлернинъ энъ белли сыфатларыны шу шекильде топламакъ мумкюндир: Дженнетлик кимсе энъ-эвеля догъру ёлдан айырылмагъан, Аллахнынъ эмир эткен фарзларыны ерине кетирген, харамлардан узакъ тургъан, сёз бергенде, сёзлеринде тургъан, сёзлешмелеринде садыкъ олгъан, эр кеснинъ акъкъына риает эткен, эсапны догъру япкъан, башларына кельген сыкъынтыларгъа сабыр костерген, Аллах ичюн фукъарелерни бакъкъан, ярамайлыкъкъа къаршылыкъ яхшылыкъ япкъан, бош ве ярарсыз шейлерден узакъ тургъан, намусларыны къорчалагъан кимселердир. «Муминун» суресинде де дженнетлик мусульманлар шойле танытыла: "Шубесиз, муминлер къуртулышкъа эрдилер. Олар намазларында хушу ичинделер. Бош ве ярарсыз шейлерден узакъ турарлар, зекятны берирлер, иффет (намусларыны) къорчаларлар. Олар, эманетке ве сёзлешмелерге садыкъ олурлар ве намазларыны девамлы къыларлар. Иште, олар саип олгъанлардыр. Олар, «Фирдевс» дженнетине саип олып, анда эбедий къаладжакълар" [«Муминун» суреси, 1-11-джи аети]. Хутбемни, хутбе башында окъугъаным аетнинъ меалинен битирмеге истейим. Юдже Раббимиз шойле буюрдылар: "Раббинъизнинъ багъышлавыны ве кенишлиги коклер ве ер къадар олгъан Дженнетни къазанмакъ ичюн ярышыныз. О, (Дженнет) Аллахнынъ эмирлерине къаршы кельмектен къачкъан кимселер ичюн азырланды" [ «Али Имран» суреси, 133-джи ает]. Раббим, акъикъатны акъ олып корьмеге ве догъру ёлдан кетмеге, янълышлыкъны да янълыш олып корьмеге ве янълыш ёлдан узакъ турмагъа насип эйлесин. Къырым мусульманларынынъ уяныш ичинде олып дженнетлик кимселернинъ сыфатларыны ташымагъа насип эйлесин. Душманларнынъ шерринден, залимлернинъ зульминден, фитнеджилернинъ фитнесинден къорчаласын. Инсаннынъ энъ буюк душманы олгъан джаилликтен, шейтандан, нифакътан къорчаласын. Джехеннемден мухафаза этип, Дженнет-и Фирдевусте Пейгъамберлерге, сыддыкъларгъа, шахидлерге, салихлерге къомшу эйлесин. Амин! [embed]https://www.youtube.com/watch?v=KFBV9QtaVnY[/embed]

Къарышыкъ эвлиликлер

Опубликовано:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَلاَ تَنكِحُواْ الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ [Бисмилляхи’р-рахмани’р- рахим. Ве ля тенкиху’ль-мушрикяти хата йуминне велеэмету’м-му’минетун хайру’м-ми’м- мушрикети’в-велев а’джебеткум…](Бакъара суреси, 221-джи ает). Сайгъылы джемаат! Сонъки вакъытта дюньяда ве айрыджа мемлекетимизде къарышыкъ эвлиликлер яйылмагъа башланды. Бунынъ энъ белли себеби, бир чокъ мусульманларнынъ динден узакълашып, дюнья ве нефис арзуларынынъ аркъасындан кетмелеридир. Чюнки Юдже Аллахнынъ къойгъан къанунына коре, инсанлар озьлерине фытраты ве ахлягъы джеэтинден якъын кимселерни сечелер. Буну Юдже китабымыз Къуран-ы Керим шу шекильде хабер этелер: «Ярамай къадынлар, ярамай эркеклерге, ярамай эркеклер де ярамай къадынларгъа; темиз къадынлар темиз эркеклерге, темиз эркеклер де темиз къадынларгъа ярашыр…» («Нур» суреси, 26-джи ает). Севгили Пейгъамберимиз (с.а.в.) исе инсанларнынъ эвлилик себеплерини бир хадис-и шерифте шу шекильде хабер этелер: «Дёрт шей ичюн эвленилир: Мал, асалет (урьмет этильген сойдан олдыгъы ичюн), гузеллик ве диндарлыкътыр. Сен араларындан диндар олгъаныны сеч, бахтлы олурсынъ» (Ибн Мадже). Инсаннынъ ич дюньясыны тешкиль эткен иман, ахлякъ, намус ве шереф киби дегерлер ёкъ олгъанда, тыш корюниш -  бой, ренк, гузеллик ве башкъа сыфатлар дегер къазанып, инсаннынъ козьлерине дюльбер корюнмеге башлай. Амма тыш корюниши кечиджи олгъаны ичюн, бу чешит эвлиликлер чокъкъа бармайып бозула ве айырылыкълар чокълаша. Бунынъ ичюн эр мусульман эвленеджек вакътында ич гузеллигине дикъкъат этип, тыштаки гузелликке алданмамасы керектир. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде бу меселеге дикъкъатымызны чекип, шу шекильде насихат этелер: «Оларны корьген вакътында корюнишлерини бегенирсинъ, лаф эткенлеринде сёзлерини динълерсинъ. Олар санки кийиндирильген одун кибилер…» («Мунафикъун» суреси, 4-джи ает). Юдже Раббимиз бу аетте тыш корюнишлери гузель, амма ич дюньялары одун киби бош олгъан кимселерден узакъ турулмасы керек олгъанындан хабер этмектедир. Мусульманларнынъ эхл-и китаптан тыш атеист, буддист киби кимселернен эвленмелери эм акъай, эм къадын ичюн харамдыр. Амма китап эхли олгъан яхудий ве христианларнынъ къадынларынен эвленмек джаиз олгъаныны Юдже Раббимиз шу шекильде хабер этелер: «Бугунь сизге яхшы ве темиз олгъан шейлер элял къылынды. Эхл-и китапнынъ (яхудий ве христианларнынъ) ашлары (харам олгъанларындан тыш) сизге элялдыр, сизинъ ашларынъыз оларгъа элялдыр. Мумин къадынлардан иффетли (намуслы) олгъанлар ве сизден эвель китап берильгенлерден иффетли къадынлар, зина этмеген, гизли дост тутмагъан ве мехирлерини бергенлеринден сонъ сизлерге элялдыр. Ким иманыны ташласа, япкъан (хайырлы амеллери) боша чыкъар ве о, ахиретте озь озюне зулум эткен кимселерден олур» («Маиде» суреси, 5-джи ает). Ает эки къысымдан ибарет ве араларында эки тарафлы къыяс бардыр. Биринджиси -  ашайт мадделери, экинджиси -  эвлилик меселесидир. Дикъкъат этильсе, ашайт мадделери акъкъында Юдже Раббимиз оларнынъ ашларынынъ бизлерге элял, бизим де ашларымызнынъ оларгъа элял олгъаныны ачыкъ олып хабер этмектедир. Эльбетте, бу аетни «Маиде» суресининъ 3-джи аетинен дегерлендирмек керектир. Чюнки оларнынъ элял сайгъан, амма мусульманларгъа харам олгъан мадделер бардыр. Эвлилик меселесине дикъкъат эткенде исе, Юдже Раббимиз ашайт мадделеринден фаркълы олып, эхл-и китаптан намуслы къадынларнен эвленмекни элял корип, мусульман къадынларыны оларгъа эвлендирмекни зикир этмей. Албуки, экили къыяс козь огюнде тутуладжакъ исе, ашайт маддесиндеки («эхл-и китапнынъ ашлары сизге элялдыр, сизинъ ашларынъыз оларгъа элялдыр») аетте олгъаны киби, эвлилик меселесинде де эхл-и китапнынъ намуслы къадынлары мусульман эркеклерине элял олгъаны киби, мусульман къадынлары да эхл-и китап ичюн элял олмасы кереклидир. Амма Юдже Раббимиз сонъсуз бильгиси ве икметинен бу къыясны аетнинъ сонъуна догъру бозуп, мусульман къызларынынъ эхл-и китапнен эвленебиледжеклерини анъмай. Бу себептен дёрт мезхепнинъ имамлары (Ханефий, Маликий, Шафи ве Ханбелий), бир де Имам Эвзаи ве Севри киби эвельден мезхеб саиби олгъан имамлар бу аетнинъ укюмини алимлернинъ иджмасына (бакъышлары бирлигине) таяндыралар. Пейгъамбер Эфендимизнинъ (с.а.в.) суннетине бакъкъанда, Джабирнинъ (р.а.) ривает эткенине коре, Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в) шойле буюрдылар: "Биз оларнынъ (Эхл-и Китапнынъ) къадынларыны никяхлармыз, олар бизим къадынларымызны никяхлап оламазлар" (Табери). Шериатнынъ къойгъан делиллерини текмиллеген "Эдилле-и шерие", яни Китап (Къуран), Суннет, Иджма ве Къыястыр. Мусульман къадынынынъ мусульман олмагъан эркекнен эвленмеси харам олгъаны укюми алимлернинъ Иджмасынен сабиттир. Мусульман бир къадыннынъ мусульман олмагъан бир эркекнен эвленмесининъ джаиз олмагъаны акъкъында умметнинъ иджмасы бардыр (Зухайли, 7/152). Хз. Омер (ра) бу мевзуда шойле хабер этти: "Мусульман бир эркек Христиан бир къадыннен эвленебилир, амма Мусульман бир къадын Христиан бир эркекнен эвленемез" (Табери, Бакара, 2/221). Къарышыкъ эвлиликлер кунюмизде мусульман къорантасына зарар кетирип динден, имандан, Аллахтан ве Пейгъамберден узакълаштыра. Миллетимизнинъ азиз дегерлерини ёкъ этип, миллий къыйметлеримизни, тилимизни гъайып эте. Гунах олгъан ишлер япмагъа ве харам олгъан байрамлар кутьмеге итей. Догъгъан балаларнынъ белли ёл тапамайып, динсиз олмаларына весиле ола. Вефат эткенлеринде де фитнеге маруз къалып, насыл адетлерге коре комюледжеклери де белли олмай. Раббим къоранталарымызнынъ диндар, намуслы, шерефли ве къавий олмаларыны насип эйлесин. [embed]https://www.youtube.com/watch?v=g2Pn7ec2hKc[/embed]

Къудус

Опубликовано:

Къудус بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Субхане’л-лези эсра биабдихи лейле’м-мине’ль-месджиди’ль-харами иле’ль-месджиди’ль-экъса’л-лези баракна хавлеху линуриеху мин аятина иннеху хуве’с-семиу’ль-басыр]. Азиз джемаат! Пейгъамберлер джамиси олгъан Месджид-и Акъса, бутюн мусульманлар ичюн учюнджи мукъаддес ердир. Онынъ топракълары Аллах тарафындан берекетли илян этильди ве бу себептен ады «Къудус», яни «темиз, гунахсыз ве мукъаддес» олды. Къудуста ерлешкен Месджид-и Акъса, Мирадж геджесинде олып кечкен вакъиалар саесинде Къуранда анъылды ве Ислям тарихында мустесна бир ер алды. Исра деп адландырылгъан пейгъам-беримизнинъ гедже ёлджулыгъы Меккеден Кудуске япылды. Шу ерде булунгъан месджитте Юдже Раббимиз бутюн Пейгъамберлерни топлап, Пейгъамбер Эфендимизни (с.а.в.) оларгъа имам этти ве «мирадж», яни Пейгъамберимизнинъ (с.а.в.) дюньядан семагъа олгъан ёлджулыгъы да Месджид-и Акъсадан башланды. Учь семавий диннинъ бешиги ве бир чокъ пейгъамбернинъ ватаны олгъан Къудуснынъ топракълары, 20-джи асырда зулум ве акъсызлыкъларгъа огърады. Севгили Пейгамберимиз (с.а.в.) де бир хадис-и шерифинде шойле буюрдылар: "Умметимден бир къысым, акъ узре олып, душманларына гъалип келеджеклер. Баш-ларына кельген сыкъынтылардан  тыш, душманлары оларгъа зарар кетирип оламайджакълар. Аллахнынъ эмиринен къыяметке къадар бу алда оладжакълар". Буны эшиткен бир сахабе: "О инсанлар къайда оладжакъ, эй, Аллахнынъ Ресули?", деп сорады. Севгили Пейгъамберимиз (с.а.в): "Бейтуль Макъдис ве этрафында", деп буюрдырлар. Къудус халкъы асырлар бою эр тюрлю баскъы, зулюм ве джинает корьди. Бу халкъ хузур ве рефахны мусульманларнынъ укюмдарлыгъы заманында корьди. Рашид Хали-фелерден Хазрети Омер (р.а.) Къудусны фетих эткенден сонъ, Эмевий, Аббасий, Эйюбий, Мемлюк ве Османлы девирлеринде, о ерде яшагъан бутюн миллетлер ве динлер барыш ичинде яшады ве адалет иле идаре этильди. Бутюн динлер ве миллетлер бу заманларда фаркълы гуллерден ибарет олгъан багъча мисали, бу диярда севинч ве бахт корьдилер. Кимсенинъ диний ве миллий къыйметлери тапталмады. Ибадетлерине ве мабетлерине зарар кетирильмеди. Атта бутюн гъайр-ы муслимлер бу топракъларда вергисиз яшадылар. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) бу топракъларнынъ зиярети ве эмиетини шойле хабер бильдирдилер: «Ибадет ичюн учь месджит зиярет этилир. Месджид-и Харам, Месджид-и Небий ве Месджид-и Акъса…» (Бухарий). Эбу Дерда Пейгъамбер Эфендимизден (с.а.в.) шойле хабер эттилер; «Месджид-и Харамда къылынгъан намазнынъ севабы юз бинъдир, меним джамимде (Месджид-и Небевиде) къылынгъан намазнынъ севабы бинъдир, Месджид-и Акъсада къылынгъан намазнынъ да севабы беш юздир» (Табераний, Ибн Мадже, Фетхуль-Барий). Азиз къардашларым! Мусульманларнынъ биринджы къыбласы ве Месджид-и Харамдан сонъ дюньяда къурулгъан экинджи месджид олгъан Месджид-и Акъса, мусульманлар башта олмакъ узере, фаркълы дин менсюплернинъ да акълары корьмемезликтен келине. Къудуста яшагъан мусульман къардаш-ларымызнынъ акъ ве укъукъларына риает этильмей, эр кунь бир чокъ гунахсыз инсанларнынъ ве масум балачыкъларнынъ къанлары акъытыла. Инсанлыкътан тыш давранув, ич бир медениетнинъ къабул этмейджек яшав шараитлери ве баскъы япыла. Адалетсизлик, къан, нефрет, фитне ве зулум санки тарихнынъ къаранлыкъ саифелерининъ апсинден къуртулып, кене укюмдарлыгъыны сюрдюрмеге истей. Раббим бу мукъаддес топракъларда кене акъ ве адалетнинъ, севги ве урьметнинъ, рефах ве селяметнинъ хаким олмасыны насиб эйлесин. Залимлернинъ зульминден ве фитнеджининъ фитнесинден мухафаза эйлесин. Хутбемни хутбе башында окъугъаным аетнинъ меалинен битирмеге истейим: «Бир геджеде, муджизелеримизден бир къысмыны косьтермек ичюн къулу (Мухаммедни (с.а.в.)) Месджид-и Харамдан, этрафыны мубарек къылгъанымыз Месджид-и Акъсагъа алып баргъан Аллах нукъсан сыфатлардан узакътыр. О, (Аллах), шубесиз, эр шейни эшиткен ве корендир» («Исра» суреси, 1-джи ает). [embed]https://www.youtube.com/watch?v=btWLkiKHzHI&t=67s[/embed]

Тильге саип чыкъмакъ

Опубликовано:

Тильге саип чыкъмакъ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَاماً [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Веллезине ля ешхедуне’з-зура ве иза мерру биллегъви мерру кирама.] Урьметли Мусульманлар! Бизлерге бир чокъ ниймет берген Юдже Раббимизге сонъсуз шукюрлер олсун. Языкъ ки, бу нийметлернинъ  къадрине етмейип, шукюр ве миннетдарлыгъымызны Юдже Раббимизге косьтермеймиз ве энъ эсасы, бу нийметлерни янълыш ёлларда къулланып озюмизге зарар кетиремиз. Иште, бу нийметлернинъ бириси ве хутбемизнинъ мевзусу -  тильдир. Дженаб-ы Аллах, инсан ичюн бергени бу нийметни Къуран-ы Керимде шу шекильде хабер этелер: "Биз онъа (инсангъа) бир тиль ве эки дудакъ бермедикми?" ("Белед" суреси, 90/9-джи ает]. Юдже Раббимиз тильнен айтылгъан эр сёзнинъ, мелеклер тарафындан язылдыгъыны да шу шекильде тенбие этмектедир: "Инсаннынъ айткъаны эр бир сёзни, янында олгъан мелек къайд этер" ("Кяф" суреси, 18/17-джи ает). Айрыджа Къур’ан-ы Керимде, тилимизнинъ къыямет куню бизим истегимизге багълы олмадан бизге къаршы шаатлыкъ япаджагъы хабер этильмектедир. "О кунь, озь тиллери, къоллары ве аякълары япкъанларына шаатлыкъ этеджектир" ("Нур" суреси, 24/24-джи ает). Тиль, бир анахтар кибидир. Хайырлы ве хайырсыз олгъан э рбир къапыны ачар. Бунынъ ичюн агъзымыздан чыкъаджакъ сёзлерге дикъкъат этмек керектир. Акъылнынъ ве иманнынъ теразесинден кечирмегендже чыкъмамасына дикъкъат этмек керектир. Тюшюнмеден айткъанымыз сёзлер базен джан агъыртысына, козь яшларгъа, къавгъаларгъа, атта акъай ве къадын араларыны бозмагъа, миллет ичинде ве тышында ола биледжек фитнелерге ве олюмге ёл ача билир. Бунынъ ичюн шу аталар сёзни ич бир вакъыт унутмайыкъ: «Сёз бар, кестирир башны, сёз бар, токътатыр савашны». Севгили Пейгъамберимиз (с.а.в.) бир хадис-и шерифинде шойле буюрдылар: "Аллахкъа ве ахирет кунюне инангъан кимсе, я хайырлы сёз айтсын, я да суссын" (Тирмизий). Бунынъ ичюн сёзлернинъ энъ яхшысыны сечип, тюшюнмеден,  акъылгъа кельген  эр шей айтылмамалыдыр. Юдже Раббимиз, шойле буюрдылар: "Къулларыма айт, энъ гузель олгъан сёзни айтсынлар. Шубесиз, шейтан араларыны бозмагъа истер. Чюнки шейтан инсан ичюн ачыкъ душмандыр" ("Исра" суреси, 17/53-джи ает). Мухтерем Мусульманлар! Пейгъамберимиз (с.а.в.), инсанны гунахкъа энъ чокъ итеген муче тиль олгъанына дикъкъатымызны чекип, Аллах къатында энъ къыйметли мусульманнынъ, къолунен ве тилинен башкъаларына зарар кетирмеген кимсе олгъаныны хабер этмектедир. Сахабелерден бириси Пейгъамберимизге (с.а.в.): "Эй, Аллахнынъ Ресули! Манъа, япмам керекли хайырлы бир шей тевсие этинъиз" деди. Пейгъамберимиз онъа: "Раббим Аллахтыр айт ве догъру ёлда ол" буюрды. Сахабе, кене де: "Гунахлардан узакъ турмам ичюн не тевсие этерсинъиз?" деп буюрдылар. Пейгъамберимиз (с.а.в.), тилине ишарет этип, тильге дикъкъат этильмесини тавсие эттилер (Риязу’с-Салихин). Инсаннынъ агъзындан сёз чыкъмадан эвель, инсан о сёзнинъ эфендисидир. Амма сёз агъыздан чыкъкъан сонъ, айткъан сёзю инсаннынъ эфендиси олур. Яни инсан сёзни айтмадан эвель оны тюшюнир.  Хутбемни хутбе башында окъугъаным  ает-и керименинъ меалинен битирмеге истейим. Юдже Раббимиз шойле буюрдылар: "Рахманнынъ къуллары, ерде тевазунен юрерлер. Тербиесиз кимселер оларгъа лаф аткъанда, оларнынъ берген джеваплары «Селям» олур. Олар, яланнен шаатлыкъ этмезлер! Бош ве ярамай лаф эшиткенде о ерден айырылырлар" ("Фуркъан" суреси, 25/63 – 72-джи аетлери). Раббим эпимизге догъру сёзли олмагъа, ялан сёз ве шехадеттен узакъ турмагъа, инсанлар аркъасындан лаф ташымайып, гъыйбет ве фитнеге себеп олмадан яшамагъа насиб эйлесин. Чюнки тиль ярасы пычакъ ярасындан даа бетердир. Джуманыз хайырлы, ибадетлериниз макъбуль, сёзюнъиз догъру олсун.

Ашнынъ элял олгъаныны сайла

Опубликовано:

Ашнынъ элял олгъаныны сайла! بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ وَلاَ تَأْكُلُواْ مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ [Бисмилляхи’р-рахмани’р-рахим. Ве ля те’кулю мим-ма лем юзкери’с-меллахи алейхи ве иннеху лефискъун]. Урьметли диндашларым! Инсаннынъ табиаты, ахлякъы, инсанлар арасындаки мунасебети ве энъ эмиетлиси иманы онынъ ашагъаны ве ичкени шийлернен пек багълыдыр. Бунынъ ичюн эр бир инсан ашкъазаныны не иле толдургъанына дикъкъат этмеси керектир. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) бир хадис-и шерифте бойле буюрдылар: «Инсаннынъ толдураджагъы энъ ярамай къазан – къурсагъыдыр» (Тирмизий). Келеджек несиллеримизнинъ алим, ахлякълы ве иманлы олгъанларыны истесек, миллетимизнинъ Раббимиз тарафындан къорчаланып азиз ве шерефли олгъанларыны арзу этсек, ве энъ эмиетлиси, Раббимизнинъ ризасыны къазанып эм дюнья, эм де ахиретте бахтиярлыкъ беклесек, элял къазанып, элял ашамакъ ве ашатмакъ тырышмалымыз. Чюнки эр бир аш генетик бир япувгъа саип олып, ахлякъымызгъа ве иманымызгъа тесир эте ве бу, эввеля, ананынъ баласына эмиздирген сютюнден башлай. Бунынъ ичюн, бу ашларны кетирген бабагъа буюк месулиет тюше. Бир миллетнинъ, башкъа миллет ичинде ёъ олмасынынъ себеплери пек чокътыр. Олардан кумерлери; озь ана тилинде лаф этмемек, диний ве миллий дегерлерге козь къапатмакъ. Ашанылгъан ашларгъа, ичильген шийлерге, япылгъан ал ве арекетлерге дикъкъат этмемектир. Харам ашап, харам ичкен, харам сёз айткъан кимселернен берабер олгъан кимсе, бутюн дегерлерини джойып ёкъ олмагъа ёл туткъан демектир. Бунун ичюн, «Мен Мусульманым», деген кимсе, ненинъ якъшы ненинъ ярамай, ненинъ элял ве ненинъ харам олдугъуну пек якъшы бильмеси керектир. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде бизим ичюн ашанылмасы харам олгъан шейлерни шу шекильде хабер этмектелер: «Сизге олю айван этини, къанны, домуз этини ве Аллахтан гъайры башкъасынынъ адына союлгъан айван (этини) харам къылдыкъ. Амма къыйын вазиетте олгъан кимселер гонюль истеги олмадан ве ольчюли (ольмейджек къадар) ашамаларында гунах ёкътыр. Шубесиз, Аллах багъышлайыджы ве мерхамет саибидир» («Бакъара» суреси, 2/173 ает). Башкъа бир ает-и керимеде Юдже Мевлямиз шойле буюрдылар: «Олю, къан, домуз эти, Аллахтан башкъасы адына богъазлангъан, богъулып, урулып, юксекликтен юварланып я да башкъа айван тарафындан ольдюрильген, йыртыджы айванлар тарафындан парчалангъан айванларны ашамагъа харам къылдыкъ. Джанлары чыкъмадан эвель кесмеге етиштиргенинъиз элялдыр. Тикильген ташлар (путлар) ичюн кесильгенлер ве фал бакъып кысмет къыдырмакъ ичюн союлгъан айванлар да сизге харам къылынды. Буларнынъ эписи гунахтыр…» («Маиде» суреси, 5/3 ает). Азиз къардашларым! Харам ве элял этме еткиси тек Аллахтадыр. Чогъу харам олгъан шийнинъ азыда харамдыр. Биле-биле, элялны харам, харамны исе элял сайгъан кимсе динден чыкъар. Бир шейнинъ харам олмасы, онынъ зарарлы олгъаныны косьтерир. Харамдан узакъ турмакъ ичюн етерли къадар элял бардыр. Харамгъа алып баргъан эр ёл харамдыр. Яхшы ниет харамны элял япмаз. Бир шей харам исе, эр кес ичюн харамдыр. Шубели шейлерден къачмакъ динимизнинъ талабыдыр. Заруриет аллары харам шейлерни заруриети олгъаны муддетине къадар элял этер. Иште бу къаиделер эр бир мусульман тарафындан билинмели ве яшамына ышыкъ тутмалыдыр. Хутбемни хутбе башында окъудугъум шу ает-и керименинъ меалинен битирмеге истейим. Юдже Мевлямыз шойле буюрдылар: «Аллахнынъ ады анъылмадан (союлгъан айванларны) ашаманъыз! Шубесиз, бу гунахтыр…» («Эн'ам» суреси, 6/121 ает). Раббим догъруну догъру олуп корьмеге ве догъру ёлдан кетмеге бизлерге насиб эйлесин. Янлышны да янлыш олуп корьмеге ве янлыш ёлдан узакъ турмагъа ярдым этсинъ. Тек элял къазанмагъа, элял ашамагъа ве элял ашатмагъа куч, такъат берсинъ. Къул акъкъына кирмейип, башкъаларынынъ акъларыны да элял эттирмеге насиб эйлесин. Амин! [embed]https://www.youtube.com/watch?v=SbVbb-zRPfg[/embed]  

Миллий дегерликлер

Опубликовано:

Миллий Дегерлер بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّلْعَالِمِينَ (Бисмилляхир-рахманир-рахим. Ве мин аятихи халькъус-семавати вель-эрды вехтиляфу эльсинэтикум ве эльваникум иннэ фи залике леаятил-лиль-алемин)   Мухтерем Муминлер! Алемлернинъ Рабби, бизни шерефли ве мукеммель олып яраттылар. Эр биримиз фаркълы, амма айны вакъытта дегерлимиз. Бизлерге берильген нийметлер сайысыздыр. Юдже Раббимиз Къуран-ы Керимде шойле буюрдулар: «О (Аллах) истегенинъиз эр шейни сизлерге берди. Эгер Аллахнынъ нийметлерини саймагъа истесениз саямазсынъыз! Догърусы инсан залим ве чокъ нанкёрдир» ("Ибрахим" суреси, 34-джи ает). Иште, бу нийметлерден базылары, бизим фаркълы тильде ве фаркълы ренкте олмамыздыр. Бунлар эр миллетни миллет япкъан эсас дегерликлердир ве мытлакъа къорчаланмасы керектир. Эгер бу дегерликлер ёкъ олса, бу къыйметлерге саип чыкъкъан миллет де ёкъ олур. Афсуз ки, инсанларнынъ чокъусы бу дегерге ве энъ эсасы, Раббимизнинъ бизлерге бергени бу эманетке хыянетлик япалар. Озь миллий дегерликлерине, тилине ве ватанларына саип чыкъмадыкълары киби, башкъаларынада бу дегерлерни унуттурмагъа чалышалар. Албу ки, шукюр нийметлернинъ чогъалмасына, исьян ве нанкёрлик исе нийметлернинъ ёкъ олмасына себеп олар. Юдже Раббимиз бу эсасны санки бир къаиде оларакъ Къуран-ы Керимде шу шекильде хабер эттилер: "…Ант олсун, шукюр этсенъиз, эльбетте сизге бергеним нийметимни чокълатырым. Эгер нанкёрлик этсенъиз, шубесиз азабым чокъ шиддетлидир" ("Ибрахим" суреси, 7-джи ает).   Азиз Къардашларым! Бир къорантанынъ ювасы эви олгъаны киби, бир миллетнинъ де ювасы ватаныдыр. Эвсиз яшамакъ насыл догъру дегиль исе, ватансыз яшамакъ та, догъру дегильдир. Бу ватан асырлардан берли къардашлыкъ дуйгъуларынынъ къувветленмесине ичинде яшагъан миллет ве топлумларнынъ бирлик ве бераберлик ичинде яшамаларыны сагълады. Миллетимизнинъ юкселип кучленмеси ве башкъа миллетлер тарафындан урьмет ве сайгъы кормемиз ичюн, эввеля диний ве миллий дегерлеримизге эп берабер саип чыкъмамыз керектир. Бирлик ичинде арекет этильмедиги вакъыт юкселиш, башары ве тирилиш олмаз. Аксине дагъылма, парчаланма болюнме, кин, нефрет ве дюшманлыкъ пейда олур. Эр бир инсан насыл озь эвини, малыны, мулькуны ве эвининъ ичинде олгъан башкъа дегерлерни къорчалай исе, озь ватаныны, тилини ве миллетини да ойле къорчалап, севип ве саип чыкъмасы керектир. Амма ашырылыкъкъада кетип башкъа миллет ве тиллерни кичик кормемелидир. Чюнким бу арекет кибирликке, кибирлик исе Джехеннемге алыпбарар. Бу топракълар ана мисали киби тарих ичинде ватанымыз ве миллетимиз ичюн, атта дюньянынъ дёрт бир тарафы ичюн сайысыз къадар къараман, алим, абид, къадий ве шеит бердилер. Бунларнынъ эписи динимизнинъ ве миллетимизнинъ ана юрдунда юкселиши ичюн ве тарих ичинде унутулуп ёкъ олмамамыз ичюн гъайрет эттилер.   Дегерли Къардашларым! Иште бу къараманларымыздан бириси Нуман Челеби Джихандыр. 1885 йылында Къырымнынъ кузейиндеки Ор больгесинде Сонакъ коюнде дюньягъа кельди. Джанкой янында олгъан «Акъчора» медресесини, сонъ Акъмесджиттеки руштие окъулуну ве дагъа сонъ, Бахчисарайдаки «Зынджырлы медреселерини башарылыкънен битирди. Дагъа балалыкъ яшында керексиз ве фитнеге себеп оладжакъ шийлерден узакъ тутуп, илимге сарылды. Исмаил Гаспралынынъ «Терджуман» газетесини де такип этти. 1906-джи йыллары Истамбулгъа кетип анда юксек диний тахсиль алды. Ватаны, миллети ве дини ичюн шехид олгъан бу къараманымыз яшларымызгъа шойле насихат этер эди; "Яшларымызны бир идиал этрафында топлап, ону ветан ве халкъ ичюн чалышмагъа азырламакъ керекмиз". 17 Ноябрь 1917 йылы Къырымда буюк арекетлер сонуджу биринджи миллий сечимлер олды ве къурултай азалары белирленди. 9 Декабрьде исе Хан джамисинде эп берабер ойле намазыны къылгъан сонъ, бу башарылыкъны къайд этмек ичюн буюк шенлик япылды, 13 Декабрьде исе учь маддеден олушкъан Къырым мусульманларнынъ биринджи ана ясалары къурулду. Нуман Челеби Джихан Къырымда яшагъан миллетлернинъ чешитли гуллерге окъшаттылар, бирлик ичинде диний ве миллий дегерлернинъ къорчаланмасыны мирас эттилер. Хутбемни хутбе башында окъудугъум аетнинъ меалинен битирмеге истейим: «Коклерни ве ерни яратмасы, тиллеринизнинъ ве ренклеринизнинъ фаркълы олмасы Онынъ (Аллахнынъ) муджизелериндендир. Шупесиз бильгенлер ичюн буда яетлер бардыр.» (Рум суреси, 22-джи ает) Раббим бизни ана ватанымыздан, диний ве миллий дегерлеримизден, тилимизден, намус ве шерефимизден махрум къалдырмасын. Эп берабер бу ватангъа бу миллетке измет этмеге ве озь анна юрдумузны гузеллештирип огге алып бармагъа насиб эйлесин. Амин! [embed]https://www.youtube.com/watch?v=KYptJFIbcZo[/embed]