Хидает - Страница 4 из 13 - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК | Страница 4

Суббота

24

октября

7
Ребиу'ль-эвель
1442 | 2020
Утр.5:44
Вос.7:01
Обед.12:32
Пол.15:16
Веч.17:53
Ноч.19:10
Времена намазов
Календари 2020г

Намаз

Издания Галерея

Хидает - Страница 4 из 13 - ЦРО ДУМК

Керич Джума джамиси

Опубликовано:

Керич шеэри чокъ асырлыкъ тарихке малик олгъан къадимий шеэрлеримизден биридир. Учь яндан денъизнен чевреленген Керич ярымадасы шу ерге кельген я да мында шекилленген нидже топлулыкънынъ мескени олгъан. Керич ярымадасы Къырым ханлыгъына аит олгъан девирде, Керич шеэрининъ озю ве онынъ къалеси, 1475-1771 сенелери арасында Османлы девлетине аит олып, Кефе санджагъына кире эди. 1771 сенеси, шеэр Русие укюмдарлыгъына кечкени вакъыт, Керичте 8 джами бар эди. Олардан энъ къадимий сою Дженевиз къалесининъ ичинде ерлеше эди; эки джами шеэрнинъ меркезинде, къалгъан 5 джами Керичнинъ четлериндеки мааллелерде ерлеше эди. Русие императорлыгъы Керичте арбий денъиз уссюни къурып башлагъанынен, Дженевиз къалесини ве османлы джамилерни йыкътырдылар. Арбий шеэрде янъы къанунлар кирсетильди ве къырымтатарларнынъ, эм де четэль адамларнынъ сайысы шеэрде азалып, аман-аман ёкъ дереджеге кельди. 1830 сенелеринден сонъ, Керич шеэринде кене къырымтатар мааллелери пейда олып башлады. Ерли мусульман эалиси ичюн джами заруриети ортагъа чыкъты. Бойледже, 1845 сенеси шеэр акимиети айыргъан сермиягъа Керичте Джума джами къурулды. Весикъаларгъа эсасланаракъ, къайд этмек керек ки, джами дёрткошели, къуббели ве эки минарели эди. Бинанынъ эр кошесинде декоратив кичик куллелер бинаны яраштыра эди. Экинджи Джиан дженки вакъытында джами бинасы буюк зарар корьди. 1944 сенеси къырымтатарлар сюргюн этильген сонъ, шу бинада кинотеатр, сонъра исе, китапхане ерлештирильген эди. 1990-ынджы сенелернинъ башында исе, ипрангъан джами бинасы мусульманларгъа къайтарылды. Къайд этмели ки, бинанынъ ог тарафы ве пенджерелернинъ асыл шекили бозулмайып сакъланды. Йыллар девамында реставрация ишлери алып барылды ве бугунь де бугунь джами бутюнлей гъайрыдан тикленильди. XIX асырда къурулгъан Джума джами Керич шеэрининъ эсас мусульман мабеди олып, девлет тарафындан тарихий-медений мирас объекти оларакъ танылды. 2018 сенеси Керичнинъ Джума джамиси янында 33 метрлик минаре къурулды. Джами бир кереден 300-ге якъын мусульманны сыгъдыраджакъ буюкликтедир. Алие Сеферша

Ошек хасталыгъы

Опубликовано:

Ислям дини ичтимаий мунасебетлерге, ахлякъий дегерлерге, инсан акъларынынъ къорчаланувына, ишанч, раатлыкъ ве муаббетлик муитини ёкъ эткен къавгъа, тартышув ве кускюнликлерге себеп олгъан арекетлерден узакъ турмагъа буюк эмиет бере. Шу себептен, ичтимаий мунасебетлерге зарар берген, темель акъларны бозгъан ве ахлякъий зайыфлыкъкъа себеп олгъан ошек, бефтан, ялан, мунафыкълыкъ, фесат, эксиклик араштырмакъ, асет киби сёз ве арекетлерни ясакъ этти. Шимди буларнынъ илькине – ошек хасталыгъына бир назар ташлайыкъ. Ошек – бир инсанны, о, олмагъанда, яманламакъ ве акъкъында бегенмейджеги сёзлер айтмакътыр. Бунъа динимизде «гъыйбет» де айталар. Инсаннынъ бедени, сою, ахлякъы, иши, урбасы, эви, вастасы киби шейлер ошекнинъ себеби ола биле. Козьлернинъ къыйышлыгъы, сачларынынъ тёкюльмеси, узун я да къыскъа бойлю, къара я да сары тенли олмасы киби сыфатлар акъкъында ашагъылап, лаф этильсе, ошек олур. Пейгъамберимиз сахабелеринден: «Ошек недир билесинъизми?», – деп сорагъан, сахабелер: «Аллах ве Ресули даа да яхшы биле», – джевабыны бергенлер. Пейгъамберимиз (с.а.с.) де: «Къардашынъны бегенмегени бир сыфат иле анъманъдыр», – деп тариф эткен. Онъа: «Я къардашымда айткъан сыфат олса, не айтарсыз?», – деп, соралгъан сонъ, – «Эгер айткъанынъ къардашынъда олса, иште, о вакъыт ошек олур. Эгер олмаса, онъа бефтан айткъан олурсынъ», – деп буюргъан (Муслим). Бефтан – ифтира, олмагъан шейни айтмакътыр. Бу – ошектен даа ярамай бир арекеттир. Чюнки ошекте лаф этильген шейлер кишиде бар, бефтанда исе, ёкъ. Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) ханымы Хазрет-и Айше анамыз анълаткъан: «Бир кунь Пейгъамберге: «Эй, Аллахнынъ Ресули! (Къыскъа бойлю олгъанына ишарет этип,) бойле бойле олгъан Сафие санъа етер», – дедим. Бундан сонъ, о манъа: «Айше! Ойле бир сёз сёйлединъ ки, эгер о сёз денизнинъ сувунен къарышса, эр алда оны бозар, дадыны ве къокъусыны къачырар эди», – деди. Бир кунь Пейгъамберге бир инсанны, арекетлерини такълит этип, анълаттым. Аллахнынъ Ресули: «Къаршылыгъында манъа дюньяны берселер биле, бир инсанны бегенмейджек бир шейнен такълит этип, косьтермеге кесен-кес севмем», – деп буюрды» (Эбу Давуд). Пейгъамберимиз (с.а.с.) бу сёзлеринен бизге ошекнинъ яман бир арекет олгъаныны бильдире. Юдже Аллах Къуранда бу аетнен ошекни кесен-кес оларакъ ясакъ этти: «Эй, иман эткенлер! Заннынъ чокъундан сакъынынъыз. Чюнки заннынъ бир къысымы гунахтыр. Бири-биринъизнинъ къусурларыны араштырманъыз. Бири-биринъизнинъ гъыйбетини (ошегини) япманъыз. Къайсы биринъиз олю къардашынъызнынъ этини ашамакъ истер? Иште, бундан эгрендинъиз! Аллахкъа къаршы кельмектен сакъынынъыз. Шубесиз, Аллах тёвбени къабул этиджи, пек мераметлидир» («Худжурат» суреси, 49/12 ает). Бу ает-и керимеде Юдже Аллах инсанлыкъ акъларыны бозгъан учь давраныштан сакъынылмасыны эмир эте. Булар «феналыкъны зан этмек», «инсанларнынъ гизли алларыны араштырмакъ» ве «ошек япмакътыр». Бу учь чизги инсан акъларыны бозгъан, джемиетнинъ раатлыкъ ве сагъламлыгъыны сарскъан арекетлердир. Эр учю де инсан ве топлум аятында тедавийси пек къыйын олгъан яраларны ачкъан хасталыкълардыр. Хусусан, ошек пек чиркин бир арекеттир. Бу чиркинликни Аллах ольген бир инсаннынъ этини ашамагъа бенъзете. Олю бир инсаннынъ этини ашамакъ не къадар чиркин олса, ошек де о къадар чиркин бир арекеттир. Бу бенъзетюв муминлерни ишбу арекеттен узакълаштырмакъ ве ошек гунахынынъ буюклигини ачыкъламакъ ичюндир. Сахабеден Суфьян бин Абдуллах (р.а.) анълаткъан: «Эй, Аллахнынъ Ресули! Манъа сым-сыкъ сарыладжагъым бир амель акъкъында айт», – дедим. Пейгъамбер Эфендимиз: «Раббим Аллах де, сонъра дос-догъру ол!» – деп буюрды. Онъа: «Эй, Аллахнынъ Ресули! Акъкъымда къоркъаджагъым шейлернинъ энъ телюкелиси недир?» – дедим. Тилини (элинен) тутты, сонъра: «Иште, будыр», – деп буюрды (Тирмизий). Ошек, сёз, язы ве фииль иле яни эль, къол, козь, къаш ишаретлеринен де япыла биле. Ошекчи ичиндеки яман тюшюнджесини ишаретлернен косьтерген ола. Ошек япкъан кишиге къаршы не япмакъ керек? Бир инсан онынъ акъкъында ошек япкъанларыны эшитсе, мен де олар акъкъында лаф этеджем демеге акъкъы ёкъ. Чюнки эгер бойле япса, озю де ошек япкъан инсанларнынъ алына тюшер, буюк гунах ишлер. Бир инсаннынъ янында ошек япылса, ич бир шей айтмайып, ошекни динълемек, динимизге коре, янълыштыр. Мумин къардашымызнынъ аркъасындан лаф этильмесине, ошек япылмасына рухсет бермемек керек. Бунынъ эки ёлу бар: Буны токътатмагъа тырышмакъ. Гъыйбет этмекнинъ харам ве буюк гунах олгъаныны айтмакъ. Бу – муминнинъ эйиликни эмир этип, яманлыкътан узакълаштырмакъ вазифесидир. Къураннынъ пек чокъ аетинде шу вазифе муминлерге юкленмекте. Аллаху Тааля: «Мумин эркек ве мумин къадынлар бири-бирилерининъ достудыр, эйиликни эмир этелер, яманлыкътан узакълаштыралар», – буюра («Тёвбе» суреси, 9/71 ает). Пейгъамберимиз (а.с.) исе: «Сизден ким бир яманлыкъ корьсе, оны элинен денъиштирсин, элинен денъиштирмеге кучю етмесе, оны тилинен денъиштирсин, тиль иле денъиштирмеге кучю етмесе, къальбинен (фикиринде онъа къаршы чыкъсын). Бу (сонъкиси) иманнынъ энъ зайыф олгъаныдыр», – буюргъан (Муслим). Корьгенимиз киби, мумин бу эмирлерге бойсунып, бир харам ишленмесине изин бермемек керек, маниа олмалы. 2) Ошек япылмасыны токътатып оламаса, ич олмадымы, ошекке ортакъ олмамалы, ошек сёзлерини динълемемели, ошек япылгъан ерни терк этмелидир. Ошек этмекнинъ джезасы недир? Ошек этмекнинъ ает ве хадислерде дюньяда корюледжек бир джезасы бильдирильмеген. Анджакъ, тёвбе этильмесе, я да афу соралмаса, ахиретте джезасыны чекер. Онынъ ичюн мумин ошек этмемели. Япкъан олса, тёвбе этмели, ошек япкъан кишиден афу ве эляллыкъ сорамалы. Акис алда, ахиретте «муфлис» (банкрот) вазиетине тюшеджек, савапларындан ошек эткен кимсеге бермек меджбур оладжакъ (Тирмизий). Табиин алимлеринден Хасан Басрий онынъ акъкъында ошек япкъан бирине бир табакъ арап хурмасы ёллагъан ве: «Эшиткениме коре, амеллеринъден бир микъдарыны манъа эдие эткенсинъ, мен де хурма ёллап, къаршылыкъ бердим, эдиемни къабул эт», – деген эди. Бунъа коре акъылыны къуллангъан, ает ве хадислерни тюшюнген, ахиретке иман эткен мусульман озюни гъыйбет белясындан къорчаламалы. Аллах джумлемизни эм дюньяда, эм де ахиретте зарар берген бу хасталыкътан къорчаласын!   Иса Велиев

Фатиме бинт Хаттаб (радыяллаху анха)

Опубликовано:

Фатиме бинт Хаттаб Хазрет-и Умернинъ (р.а) къыз къардашыдыр. О, акъайы Саид бин Зейднен берабер биринджи мусульманлардан олдылар. Агъасы Умерден (р.а.) эвель мусульман олып, онынъ иман этмесине де себепчи олгъан эди. Бир кунь Меккеде Эбу Джехиль бутюн сойлуларны топлап, бойле деген: – Эй, къурейшлилер! Мухаммед бизим танърыларымызны ашшалай. Яшларымыз онынъ артындан кете. Аталарымызнынъ янълыш олгъаныны айта. Бунъа не къадар даа даянаджакъмыз?! Ант этем, бу динден къуртулмакънынъ бир ёлу бар... Бу да Мухаммедни ольдюрмектир! Ким буны япса, озюмден онъа юз къырмызы девенен бинъ кумюш берерим! Бу сёзлерден сонъра этраф сессиз олды. Бу сессизликни Умер бин Хаттабнынъ сеси больди: «Мен буны япарым!» – деди о. Эр кес севингенинден онъа не ваде этеджегини шашмалады. Амма Умер, чокъ лаф этмейип, турып, эвине кетти. Къылычыны алып, Пейгъамберни ольдюрмек ичюн ёлгъа чыкъты. Ёлда Нуаймнен (р.а.) къаршылашты. Нуайм мусульман олгъан, амма буны кимсеге белли этмей эди. Умернинъ бетиндеки ифаде ниетини белли эте эди. Нуайм: – Къайда ёл тутасынъ, эй, Хаттабнынъ огълу? – дие, сорады. – Къурейшлилерни больген, динимизни ашшалагъан Мухаммедни ольдюрмеге кетем! Бу сёзлер Нуаймнынъ ичини якъты. Не япып олур ки, Умерни токътатмакъ ичюн?! Ве: – Ант олсун, Умер, сен озюнъни алдатасынъ! Оны ольдюрген сонъ, сой-сопу сени сагъ къалдыраджакъларыны тюшюнесинъми?! – деди. Умер: – Ёкъса, сен де Онъа инандынъмы? – деди. Нуайм деди: – Сен мени тюшюнме де, озь къардашынъа бакъ! – Не айтасынъ сен? – Къардашынъ Фатиме акъайы Саиднен берабер мусульман олдылар! Умернинъ бети денъишти. Ёлуны денъиштирип, къардашынынъ эвине кельди. Яваштан къапы янында турып динъледи. Ичериде Хаббаб бин Эрет оларгъа Къуран окъуй эди. Умер къапыны урып кирди: – Эшиткеним сёзлер не эди? Къардашы Фатиме: – Арамызда лаф эте эдик, иште, – деди. Умер: – Экинъизнинъ де мусульман олгъанынъызны эшиттим! Керчекми бу? Къардашыны бетине урды ве эништесини де яралады. Фатиме, эеджанланып: – Э, бу керчек! Биз Аллахкъа инанамыз! Сенден исе, ич къоркъумыз ёкъ! Не истесенъ яп! – деди. Омюринде биринджи кере агъасына бойле деди. Умер, къаршысында муляйым къардашы ерине джесюр бир арсланны корьди. Отурды, япкъанындан утанды. – Манъа не окъугъанынъызны косьтер! – деди. Фатиме (р.а.): – Онъа зарар береджегинден къоркъам! Умер йыртмайджагъына сёз берди. Фатиме: – Сен темиз дегильсинъ! Бу мукъаддес сёзлерге тек темиз олгъанлар тийип ола. Ювунмакъ керексинъ! – деди. Умер (р.а.) турып, бой абдестини алды. Саифени алып, окъумагъа башлады: «Мерхаметли ве багъышлагъан Аллахнынъ адынен! Та-ха. Биз Къуранны санъа сыкъынтыгъа тюшменъ ичюн дегиль де, тек Аллахтан къоркъкъанларгъа бир насиат ве ернен коклерни яраткъандан бир Китап оларакъ эндирдик. Рахман Аршкъа укюм бермекте. Коклерде ве ерде, ве экиси арасында олгъан эр шей Онынъдыр. Сен сёзюнъни истесенъ сакъла, истесенъ, ачыкътан айт, шубесиз, О, гизлини де, гизлисининъ гизлисини де биле! Аллахтан башкъа танъры ёкъ! Энъ гузель исимлер де Онынъдыр!» («Таха» суреси, 1-8 аетлер). Умер: – Бу сёзлер не къадар гузель ве юдже, – деди ве окъумагъа девам этти: «Мусанынъ икяесини эшиттинъми? О, бир атеш корьди ве аилесине: «Токътаныз! Мен бир атеш корьдим, онынъ парчасыны я сизге кетирерим, я да янында бир инсан корерим. Муса атешнинъ янына кельгенде: «Эй, Муса! Мен, шубесиз, сенинъ Раббинъим! Аягъындаки налынларны чыкъар. Чюнки сен мукъаддес бир ер олгъан Тува вадийсиндесинъ. Мен сени сайладым. Санъа вахий эткенлеримни динъле! Шубесиз ки, Мен Аллахым! Менден башкъа танъры ёкъ. Манъа ибадет эт! Мени анъмакъ ичюн намаз къыл!» («Таха» суреси, 9-14 аетлер). Умер: – Догъру! Бу сёзлерни эндиргенден башкъасы ибадет этильмеге ляйыкъ дегильдир! – деди. Хаббаб бин Эрет буны эшиткенинен, сакълангъаны перде аркъасындан чыкъып: – Эй, Умер! Ант олсун ки, Аллах пейгъамберимизнинъ дуасы себебинден сени сайлады. Тюневин Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) бойле дегенини эшиттим: «Аллахым! Динимизни Эбу Джехиль я да Умер бин Хаттабнен кучьлендир». Бу сенинъ бахтынъ! Аллахкъа ве динге сарыл, эй, Умер! – деди. Умер Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) эвине келип, къапыны къакъты. Ичеридекилер Нуаймдан Умернинъ келеджегини биле эдилер. – Ким о? – деп сорадылар. Умер: – Меним, Умер бин Хаттаб. Кимсе къапыны ачмагъа джесарет этмей эди. Пейгъамберимиз (с.а.с): – Онъа къапыны ачынъыз. Аллах онынъ ичюн хайыр истесе, оны догъру ёлгъа къояр, – деди. Киргенинен Хамзанен (р.а.) Микъдад (р.а.) оны омузындан тутып, Пейгъамберимизге якъынлаштырдылар. Пейгъамберимиз (с.а.с.): – Оны сербест быракъынъыз! – буюрып, Умерге: – Сен не ичюн кельдинъ, эй, Умер? – деп сорады. Умер (р.а.): – Эй, Аллахнынъ Пейгъамбери! Санъа теслим олмагъа кельдим! Мен шехадет этем ки, Аллахтан башкъа танъры ёкътыр ве Сен онынъ Пейгъамберисинъ! Текбир сеслери бутюн эвни толдурды. Сахабелер Умерни къучакълап, хайырламагъа башладылар. Аллах оларнынъ джумлесинден разы олсун! Эмине Асанова

Ярамай шейлерде аркъадашлыкъ олмаз!

Опубликовано:

Аркъадаш ичюн эр шей япылыр, деп достлукъны анълатамыз. Амма унутмайыкъ, эгер дост ичюн эр тюрлю федакярлыкъкъа разы олсакъ, о дост да бизлерге яманлыкъ истемейджек, бизлерни телюкеге атмайджакъ, якъынларымызнынъ эзиет чекмесине, агъламасына себеп олмайджакъ керчек дост олмакъ керек. Ве, энъ муими, – бизлерни джеэннемге алып бармайджакъ бир дост олмакъ керек. Амма бугунь аркъадашымызнынъ джаны бизге агъыртмасын деп, эп яманлыкъларгъа батамыз. Керчек аркъадашлыкъ эп эйиликке, эп яхшылыкъкъа алып бармакъ керек, кунюмизде исе, бу вазиет там терсине айланмагъа башлады. «Ич хатырымыз ёкъмы?», «бир керенен бир шей олмаз», – айтылып, яшларымыз сигаретке, ичкиге, зинагъа, къумаргъа аркъадашларынынъ ярдымынен башлайлар. «Бизни яры ёлда ташлайджакъсынъмы?», «Сен даа акъай олмагъансынъ!», «Бизлерни саттынъ!» киби чокъ яман лафларнен яшларны чалышкъанлары ишлерден чыкъартып, аписханеге ёллайлар. Дюнья ве ахирет аркъадашлыгъы эп догъруларнен япылмасы керек. Юдже Раббимизнинъ де бизлерге тевсиеси бу ёндедир: «Эй, иман эткенлер! Аллахкъа къаршы сайгъылы олунъыз ве садыкъларнен берабер олунъыз!» («Тевбе» суреси, 9/119 ает). Садыкъ – догъруны айткъан ве озю догъру олгъан кимсе демектир. Севгили Пейгъамберимизнинъ бир хадисини сизлернен пайлашмакъ истейим. Абдуллах бин Месуд, радияллаху анх, бойле деген: «Ресулюллах, салляллаху алейхи ве селлемге бир адам кельди ве: «Эй, Аллахнынъ Ресули, бир джемаатны севген, факъат оларнынъ ишлеген амеллерини ишлемеген бир инсан акъкъында не буюрырсынъыз?» – деп сорады. Пейгъамбер де: «Инсан севгени иле берабердир» джевабыны берди («Риязу’с-салихин», 371). Кимнен берабер оладжагъымызгъа озюмиз къарар береджекмиз. Аллахнынъ ве Ресулининъ разы олгъаны инсанларнен достлукъ япып, догъруларнен, гузель ахлякълылар иле олып, къуванч ичинде оладжакъмызмы, ёкъса, янълыш ёлларгъа тюшип, дюнья ве ахиретимизни сыкъынтыгъа огъратаджакъмызмы? Эр кес ёлуны, достуны озю сайлай. Ах, эгер ойле олса эди, бойле олса эди, деген лафлар эм динге уймай, эм де янълыштыр. Бойле масалларны анълаткъанлар, къартларымызнынъ шу сёзюни унутмасынлар: Эр кес азбарынынъ алдыны темизлесе, мухтаргъа керек къалмаз! Бир де, шейтанларгъа ярдым этип, эр тюрлю гунахкъа чагъыргъан достлар бар я, оларнынъ аркъасына тюшкенлер де ярын «Ах, эгер де…», – деп айтаджакъ, амма файдасы олмайджакъ. Къуран-ы Керимде кечкен бир аетте Юдже Раббимиз бойле буюра: «О кунь залым олгъан кимсе эллерини тишлейджек. – «Ах, эгер мен де пейгъамберлернен берабер бир ёл тутса эдим. Эйвахлар олсун манъа! Эгер фелянгъа дост олмаса эдим. Манъа Къуран кельген экен, шубнсиз, мени ондан о саптырды. Шейтан инсанны япа-ялынъыз, ярдымджысыз къалдыра», – дейджек» («Фуркъан» суреси, 25/27-29 аетлер). Аман, Раббим! Бизни бойле олгъанлардан эйлеме. Аман, Раббим! Яшларымызны, балаларымызны, несилимизни бу вазиеттен узакъ эйле. Аркъадашнынъ насыл бир инсан олгъаны насыл яшагъанындан, насыл бир рухта олгъанындан беллидир. «Манъа аркъадашынъ ким олгъаныны сёйле, сен озюнъ ким олгъанынъны айтайым» сёзю бошуна айтылмагъан. Севгили Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) там бу нокътада бир хадисини берабер хатырлайыкъ. Эбу Хурейре, радияллаху анхтан ривает этильгенине коре, Пейгъамбер, салляллаху алейхи ве селлем, бойле буюргъан: «Инсан достунынъ яшайыш тарзындан тесирлене. Бойле экен, эр биринъиз дост оладжагъы кишиге дикъкъат этсин!» («Риязу’с-салихин», 368). Баласынынъ не алда олгъаныны огренмеге истеген ана-бабалар, лютфен, балаларынызнынъ аркъадашларына бакъыныз! Кимнен отурып туралар? Бакъынъыз, алемлерге рахмет олып ёлланылгъан Севгили Пейгъамберимизнинъ хадис-и шерифи бизлерге не къадар гузель бир тевсие бере: «Яхшы ве яман аркъадашнынъ алы гузель къокъу саткъаннен корюк чеккеннинъ алларына ошай. Миск саткъан кимсе я санъа гузель къокъусындан бираз сюрер, я да сен сатып алырсынъ, яхут да (ич олмадымы, онен берабер олгъанынъ вакъыт ичинде) гузель къокъу къокълагъан олурсынъ. Корюк чеккен кимсе исе, я урбанъны якъар, я да (энъ азындан) корюкнинъ сасыгъындан раатсыз олурсынъ» («Риязу’с-салихин», 364). Эм озюни якъкъан, эм де бизлерни якъмагъа тырышкъан достлардан Аллаху Тааля бизлерни муафаза этсин. Джеэннем ёлунда аркъадашлыкъ олмаз. Олмамакъ керек. Ич бир гунахкъа аркъадашымызнынъ хатыры ичюн кирмемек керекмиз. Севгенлеримизни аркъадашларымыздан себеп къасеветке, аджыгъа атмамакъ керекмиз. Бизим ичюн энъ севгили олмасы керек Раббимизнинъ истеклерини аркъадаш хатырына терк этмемек керекмиз, ясакъларына аркъадаш хатырына кирмемек керекмиз. Джеэннемге кеткенде, танымайджагъымыз инсанларгъа шимдиден итибар этмейик, дженнет аркъадашлыгъы къурмакъ ичюн тырышайыкъ. Ёкъса, башта озюмиз озюмизни къабаатлайджакъмыз. Энъ сонъунда да, эпимиз бири-биримизни къабаатлайджакъмыз. «Кешке…» дейджекмиз, – «Кешке онен аркъадашлыкъ къурмагъайдым...», «Кешке бу ёлгъа кирмегейдим…», «Кешке джеэннем ёлджусы олмагъайдым...», «Кешке…», «Кешке…», «Кешке…». Сонъу олмагъан бир ёлдыр бу. Кешкелернинъ сонъу кельмез. Дюньяда бельки кешкелеримизге бир чаре тапа билирмиз. Амма олюмнен къаршылашып, Ахирет юртуна кеткенимизде, кешкелернинъ чареси олмайджакъ. Айса, келинъиз, дюньяда чаре тапайыкъ. Янълыш аркъадашлыкъларымызны терк этейик. Энъ гузель достлукълар къурайыкъ. Барларда, дискотекаларда, къумар масаларында дегиль, Аллахнынъ исими анъылгъаны, Эфендимизге салят ве селямлар кетирильгени дуалар, субетлер масаларында, джамилерде намазларда корюшейик. Акъылымызны алгъан, бизни уюштыргъан алкоголь, уюштырыджы мадделер ерине муаббетнен раатлайыкъ. Зина ёлунда берабер олмакънынъ ерине энъ гузель аиле яшайышыны къурмакъ ичюн эвлиликке адым атайыкъ. Джеэннем ёлджусы олмакънынъ ерине дженнет ёлджусы олайыкъ. Раббим бизни севсин. Раббим Озю севген кимселернен достлукъ къурмакъны бизге насип этсин. Амин!   Раим Гъафаров

Муминнинъ аджайып алы

Опубликовано:

Бугунь биз буюк имтиангъа расткельдик! Бутюн дюнья мутхиш хасталыкънынъ эсиринде. Эльбетте, инсаниет бойле бир агъырлыкъларгъа расткельгенде, тюшюнджеге дала, бу не себептен башымызгъа кельген экен? Не ичюн бойле ола? Амма, биз, мусульманлар оларакъ, эр кунь тефеккюр этмек керекмиз, бутюн вакъиаларнынъ тек Аллахнынъ изининен олгъаныны эр даим акъылымызда тутмалымыз. Раббимиз шифасыз ич бир хасталыкъны яратмагъан, кучюмиз етмеген агъырлыкъны боюнымызгъа юклемеген, чезимсиз меселе бермеген! Онынъ ичюн эмин олмалымыз ки, бу да кечер. Лякин мусульман эр алны файданен кечирмек керек! Пейгъамберимиз (с.а.с.) бир хадис-и шерифинде бойле деген: «Мусульманнынъ башына не кельсе де, олсун ёргъунлыкъ, хасталыкъ, гъам-къасевет, мусибет, къаарь, атта тикеннинъ санчымасы биле, Аллах онынъ ичюн илле де (бир де бир) гунахыны багъышлар» (Бухарий, Муслим). Бу дюнья – имтиан дюньясыдыр, имтиан исе, фаркълы ола биле. Раббимиз базыларны байлыкънен, базыларны фукъареликнен, базыларны етимликнен, базыларны истидатнен, базыларны хасталыкънен, дигерлерни исе, гъам-къасеветнен имтиан эте… Бу сыраны даа узакъ девам этмек мумкюн. Ойле олса, биз не япмалымыз? Биз, сабыр этип, метанет, азимкярлыкъ косьтермелимиз ве эр даим Аллахкъа мураджаат этмелимиз: «Ант олсун ки, сизни бираз къоркъу ве ачлыкъ; маллардан, джанлардан ве эрзакъларынъызны азалтмакънен (фукъареликнен) имтиан этермиз. Сабыр эткенлерни мужделе! Олар, башларына бир мусибет кельгени вакъыт: «Биз Аллахкъа аитмиз (Аллахнынъ къулларымыз) ве сонъунда Онъа къайтаджакъмыз», – дейлер. Иште, Рабблеринден багъышламалар ве рахмет эп оларгъадыр. Ве, иште, догъру ёлны тапкъанлар да, олардыр» («Бакъара» суреси, 2/155-157 ает). Демек, эгер къыйынлыкълар ве сынавлар даима олып тураджакъ олса, биз олардан къачмагъа, сакъланмагъа дегиль де, оларны чезмеге тырышмакъ керекмиз. Ислям дини бизге хайыргъа алып баргъан ёлны косьтере, даяныкълы олмамызны огрете. Эр бир агъырлыкъ гунахлардан арындыра ве мусульманнынъ севиесини котере. Бойле бакъыш бизни бутюн агъырлыкълардан къорчалар. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бу меселеде де бизге яхшы мотивация берди: «Аллах кимге хайыр истесе, оны хасталыкълардан бир де бири токъуныр» (Бухарий). Башкъа хадисинде де бойле деген: «Аллахнынъ къулу ер юзюнде гунахсыз адымламагъандже, агъырлыкълар ве мусибетлер онъа кельмеге токътамаз» (Ибн Мадже). Пейгъамберимиз бир хадис-и шерифинде бойле деген: «Муминнинъ алы не къадар аджайыптыр! Шубесиз ки, эр вазиет онынъ ичюн хайырлыдыр, ве бу муминден гъайры ич кимсеге берильмеген. Эгер оны бир шей къувандырса, Аллахкъа шукюр эте, ве бу онынъ ичюн хайырлы ола. Эгер онъа бир мусибет кельсе, о, сабыр эте, ве бу да онынъ ичюн хайырлы ола» (Муслим). Лякин, «ойле олса, барып озюмге бир беля тапайым», – деп, озюмизни телюкеге айтмайыкъ, чюнки Аллах Къураны Керимде бойле дей: «Озь эллеринъизнен озьлеринъизни телюкеге атманъыз» («Бакъара» суреси, 2/195 ает). Мусульман хасталыкълардан, хайырсызлыкълардан, яманлыкълардан узакъ турмалы, амма, башына кельгенде, къавий турып, сабырнен ве азимкярлыкънен янашмалы!   Таир Ибрагимов

«Веба олгъан ерге кирменъиз!»

Опубликовано:

Бугунь де бугунь бутюн дюнья коронавирус хасталыгъынен курешмекте. Курешнинъ баш силясы исе, эвде отурмакъ ве озюне, якъынларынъа мукъайт олмакътыр. Чюнки, бойледже, хасталыкъкъа огърамакъ ихтималы азлаша. Пейгъамберимиз (с.а.с.) заманында да бутюн дюнья инсанларыны буюк хавфкъа огъраткъан веба (чума) хасталыгъы базы ерлерде чыкъып тура эди. Пейгъамбер Эфендимиз веба олгъан ерге кирмемек ве о ерлерден къачмамакъ тевсиелерини берген эди. Яни бугунь актуаль олгъан карантин режими, атта, 14 асыр эвельси Пейгъамберимиз (с.а.с.) тарафындан тевсие этильди. Мухаммед Зеркъаний хазретлери «Мевахиб-и ледуннийе» шерхинде бойле буюра: «Хадис-и шерифте тедавий олунъыз деп буюрылды. Бу хадис-и шерифке коре, олюмге я да бир фарзны терк этмеге себеп оладжакъ хасталыкъларнынъ, ве къальп хасталыкъларынынъ тедавийлеви фарздыр. Башкъа хасталыкъларнынъ тедавийси суннеттир». «Татарханийе»де де денъиле ки: «Башкъа чаре олмагъанда, олюмден къуртулмакъ ичюн амелият олмакъ джаиздир». Хасталыкънынъ себеплеринден къачынмакъ – тевеккюльге маниа дегильдир. Халифе Хазрет-и Умер Шамгъа кете экен. Шамда таун, яни веба хасталыгъы олгъаны акъкъында хабер этиле. Янында булунгъанларнынъ базылары: – Шамгъа кирмесекми? – дей. Бир къысмы да: – Аллаху Таалянынъ къадеринден къачмайыкъ, – деп айткъанлар. Халифе Хазрет-и Умер де: – Аллаху Таалянынъ къадеринден кене Онынъ къадерине къачайыкъ, шеэрге кирмейик. Биринъизнинъ бир чайыры иле, бир чыплакъ къаялыгъы олса, сюрюсини къайсына ёлласа, Аллаху Таалянынъ такъдири иле ёллагъан олур, – буюра. Абдуррахман бин Авф хазретлерини чагъырып: – Сен не дерсинъ? – деп буюра. О да: – Ресулюллахтан (алейхи’с-селям) эшиттим: «Веба олгъан ерге кирменъиз ве веба олгъан бир ерден башкъа ерлерге кетменъиз, андан къачманъыз!», – деп буюргъан эди, – дей. (Бухарий, Муслим, Табераний). Хазрет-и Умер де: – Эльхамду лиллях, бизим сёзюмиз хадис-и шерифке уйгъун олды, – деп, Шамгъа кирмейлер... Веба булунгъан ерден тышары чыкъмакънынъ ясакъ этильмесининъ себеби, – сагълам олгъанлар чыкъкъандан сонъ, хасталаргъа бакъаджакъ кимсе къалмаз, эляк олурлар. Вебалы ерде, микроплы ава, веба бациллалары эр кеснинъ ичине ерлешкенден сонъ, къачкъанлар хасталыкътан къуртуламаз ве оны башкъа ерлерге алып кеткен олурлар. Хадис-и шерифте буюрылды ки: «Веба хасталыгъы булунгъан ерден къачмакъ – дженкте кяфир къаршысындан къачмакъ киби, буюк гунахтыр» (Табераний). Мухйиддин-и Арабий Хазретлери «Футухату’ль-меккийе» адлы китабында: «Белялардан, телюкелерден кучюнъиз еткени къадар сакъынынъыз. Чюнки такъат етмеген, даяныламагъан шейлерден узакълашмакъ – Пейгъамберлернинъ адетидир», – буюргъан. Эджели кельген хастанынъ олюмине маниа олунамаз. Анджакъ, олюм хастасынынъ истигъфар окъумасы хасталыкънынъ сыкъынтыларыны алып ташлайджагъы умют этильмектедир.   Асан Усеин

Аллахнынъ 99 ады

Опубликовано:

Эль-Феттах – Ачкъан Юдже Аллах къулларындан динлеринде ве дюнья аятында сакълы олгъан шейлерни ача. Оны танымакъ ве Онъа севгилерини арттырмакъ ичюн юреклерни ача. Амеллерни къолайлаштыра ве бутюн меселелерни чезе. Сакълы олгъан шейлерни ортагъа чыкъара. Хайыр ве эйилик къапуларыны ача. «Эгер о ернинъ сакинлери иман этип, Аллахтан къоркъса эдилер, Биз олар ичюн кок ве ернинъ берекетини ачар (берер) эдик, амма олар (ёллагъанымыз Пейгъамберни) яланладылар, (бунъа коре) Биз оларны, япкъан гунахлары себебинден, джезаландырдыкъ» («Араф» суреси, 7/96 ает). Аллах агъырлыкълар ве мусибетлер ёллап, инсанларны сынай, амма ич бир вакъыт кучю етеджек шейден арткъач бермей. Эгер бир агъырлыкъ кельсе, ондан сонъ енгиллик де келе. Аллах эр даим инсан ичюн енгиллик ве берекет къапыларыны ача. Амма, эгер инсан берильген чарелерни къулланмаса, Раббимиз джеза къапыларыны ача. Ич кимсе де ич бир шейни Ондан сакълап оламаз. Ает-и керимеде бойле кече: «Устьлерине шиддетли азап къапыларыны ачып, олар умютсиз тюшкенлерине къадар (гунахларына девам эттилер)» («Муминун» суреси, 23/77 ает); «Айт: «Раббимиз бизлерни топлайджакъ ве арамызда олгъан меселени акъкъынен чезеджек, О, сакълы олгъан шейни ортагъа чыкъара ве эр шейни биле» («Себе» суреси, 34/26 ает). Онынъ ичюн Раббимиз япкъанларымызны ортагъа чыкъарып, джеза бермесинден эвель акъылымызны къулланайыкъ ве Аллахкъа эр даим ялварайыкъ ки, къаршымызда ниметлерини ачсын ве ич бир вакъыт рахмет къапыларыны къапатмасын. Чюнки, О ачкъан шейни ич кимсе къапатып оламаз, О къапаткъан шейни ич бир кимсе де ачып оламаз. «Аллах инсанлар ичюн рахметинден нени ачса (берген олса), оны кимсе токътатып оламаз, ве нени токътатса (къапатса), ондан сонъ оны кимсе берип оламаз. Ве, О, Азиздир, Хакимдир» («Фатыр» суреси, 35/2 ает). Эль-Адль – Адалетли Раббимизнинъ «Эль-Адль» ады «адалетли олмакъ», «тенъ олмакъ», «мусавий олмакъ» маналарыны ташыгъан «аделе» фиилинен мейдангъа келе. «Адль» сёзю арап тилинде бойле маналарны ташый: «адалет», «тенълик», «мусавийлик», «намускярлыкъ», «догърулыкъ», «адлие». Раббимиз Озю сонъсуз адалет Саибидир, эр кеске къазангъаныны бере, къулларына да адалетни эмир эте. Озю ич бир вакъыт адалетсизликни япмаз, къулларына да адалетсизликни ясакъ эте. Онынъ япкъан эр шейи бир низам-интизамгъа эсаслана, къарарлары, япкъаны, айткъаны адалетнен толудыр! «Раббинънинъ сёзю догърулыкъ ве адалет тарафындан тамамлангъан ве Онынъ сёзлерини денъиштире биледжек ич бир шей ёкътыр. О, эшите ве биле!» («Энам» суреси, 6/115 ает). Пейгъамберимиз (с.а.с.) бильдирген къудсий хадисте Аллах бойле дей: «Эй, меним къулларым! Мен Озюме адалетсизликни ясакъ эттим, сизге де ясакъ эттим. Бири-биринъизге нисбетен адалетсиз олманъыз!» (Муслим). Адалетке эр вакъыт риает этмек керек, озюмизге я да якъынларымызгъа къаршы олса биле, эп бир адалет устюн турмакъ керек. «Эй, иман эткенлер! Озюнъизге, ана-бабанъызгъа, къардашларынъызгъа къаршы келеджек олса биле, Аллахнынъ (ер юзюнде) адалет узеринде шаатлары олунъыз, (олар) зенгин я да фукъаре олсалар да, Аллах олардан даа устюндир, адалетни бозгъан нефиске уйманъыз. Ве эгер букюльсенъиз я да догърулыкътан къайтсанъыз, (билинъиз) шубесиз ки, Аллах япкъанларынъыздан хабердардыр» («Ниса» суреси, 4/135 ает). Эс-Семи – Эшиткен Аллах сесли ве сакин, ачыкъ ве сакълы эр шейни эшите. «Онъа бенъзеген ич бир шей ёкътыр. Ве, О, Эшиткен, Корьгендир» («Шура» суреси, 42/11 ает). Раббимиз бутюн дюньяда ве, асылында, бутюн алемде олгъан эр шейни эшите. Алем ичинде миллиардларджа махлюкълар бир кереден Аллахкъа мураджаат этселер, айры-айры дегиль де, эписини бир кереден эшите. Тек буюк олгъан махлюкъларны дегиль де, атта, молекулалар, атомлар, я да ондан да уфагъынынъ къыбырдагъаныны биле эшите. Къуран-ы Керимде бу акъта чокъ айтыла, мисаль оларакъ, «Энбия» суресининъ 4 аетинде: «(Мухаммед) деди: «Раббим, ерде ве кокте (айтылгъан) эр сёзни биле. О, (эр шейни) Эшиткен, (эр шейни) Бильгендир» («Энбия» суреси, 21/4 ает). Раббининъ бу сыфатыны бильген къул озь айткъанларына пек дикъкъат этер! Куфюр сёзлерни айтмаз, гъыйбет ве ошекнен огърашмаз. Таир Ибрагимов

Фитир

Опубликовано:

КъМДИ Фетва Кенъешининъ къарарынен 2020 сенеси фитир садакъасынынъ микъдары 250 рубле оларакъ бельгиленди. Фитир садакъасы – алы-такъаты еринде олгъан мусульман эркек ве къадынгъа ваджиптир. Бу ибадет бизлерге хиджретнинъ экинджи йылында эмир этильди. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.в.) Рамазаннынъ сонъки куньлеринде хутбе этип, бойле буюрды: «Сербест я да къул олгъан, буюк ве кичик эр кес ичюн богъдай, хурма я да арпадан бир са беринъиз» (Ахмед б. Ханбель, «Муснед», 5/432). Ханефий мезхебине коре, нисап микъдары, яни 80,18 гр. алтынгъа саип олгъан кимсе бай сайыла ве фитир садакъасыны мытлакъа бермелидир. Аписте отургъан кимсе, бай олса, векили вастасынен фитир садакъасыны бере. Зекяттан фаркълы оларакъ, фитир садакъасы малнынъ белли бир пайы оларакъ дегиль де, киши башына эсап этиле. Халкъымыз арасында фитирге «баш-козь садакъасы» деп айтыла, чюнки фитир – «яратылыш» демектир. Бу себептен мусульман бу садакъаны Аллаху Тааля оны ве якъынларыны яраткъаны ичюн, бир шукюр ифадеси оларакъ бере. Къоранта реиси кичкене балалары ичюн де фитир одемели. Фитир садакъасынынъ вакъыты – Рамазан айынынъ биринджи куню кунь догъувындан башлай ве байрам намазына къадар девам эте. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) бойле буюрды: «Оларны (фукъарелерни) бу (байрам) куню тиленджиликтен къуртарынъызЫ». Фитир садакъасы якъын акъраба арасы – ана-бабагъа, къартана-къартбабагъа, балаларгъа ве торунларгъа берильмей. Айрыджа, апай-акъай арасында берильмей ве оны мусульман олмагъан кимселерге де бермеге олмай. Бу садакъанынъ микъдары бир адамны бир куньде орта севиеде ашатаджакъ къадардыр. Пейгъамбер Эфендимизнинъ (с.а.с.) вакъытында фитир садакъасы богъдай, арпа, хурма ве къуру юзюмден бериле эди. Иште, бу ашайт мадделери о вакъытта инсанлар тарафындан энъ чокъ къулланыла эди. Богъдайдан ярым са, къалгъан ашайт мадделеринден бир са бериле эди. Бир са деген колем ольчюси, къарарнен 3 кило агъырлыгъына тенъ келе. Ханефий мезхебине коре, фитир садакъасыны акъчанен бермеге мумкюндир. Чюнки фукъарелерге берильген ашайт мадделеринден макъсат – оларнынъ байрам кунюнде ихтияджыны къаршыламакътыр. Бир адамнынъ бир куньде саба-акъшам ашап тоймасы ичюн керек масрафкъа ве хадисте кечкен ашайт мадделерининъ кунюмиздеки фиятларына бакъылгъаны вакъыт, фитир садакъасынынъ энъ аз микъдары 250 рублеге уйгъундыр. Бу фият эм фитир садакъасы, эм де фидье, яни ораза туталмагъан кимселернинъ эр тутамагъан куню ичюн бир фукъареге береджеклери микъдар оларакъ кечерлидир. 2020 сенеси Ораза байрамы майыс 24-25-26 куньлери къайд этиледжек. Ораза байрамы намазынынъ вакъыты исе, Къырым Муфтияты тарафындан майыснынъ 24-де саба саат 06:00 оларакъ къарарлаштырылды.

Валиде Шериф джамиси

Опубликовано:

1882 сенеси штаттан тыш генч аскерлерден ибарет пияде эскадронда хызмет эткен къырымтатар йигитлеринден Къырым тюфек ротасы мейдангъа кетирильди. 1893 сенесине къадар шу тюфек ротасы Къырым дивизионы эркянына кире эди. 1906 сенесинде исе, мезкюр дивизион эсасында Къырым атлы драгун полкы тешкиль этильди. Чар укюмети къырымтатарларгъа айры ишанч ве итибарыны косьтермек ниетинен, падишах II Николай 1909 сенеси шу полкнынъ къоманданы оларакъ императориче Александра Фёдоровнаны тайин этти, ве, бойледже, полк онынъ адыны ташып башлады. Айны йылнынъ ноябрь айында II Николай шахсен озюни де шу полкнынъ эркян джедвелине кирсетти. Тамам о девирде Таврия губерниясынынъ къуруджылыкъ болюгинде Къырымнынъ ильк арбий джамисининъ лейхасы тасдыкълангъан эди. Къырым драгун полкынынъ мусульман аскерлери ичюн къурулып башлагъан джами 10 ай ичинде тамамланды. Джами къуруджылыгъына чар аилеси пара айырды. Эм падишах II Николай, эм де омюр аркъадашы Александра Фёдоровна шахсий сермияларындан керек олгъан микъдарны айырдылар, эм де джамиге бир къач паалы килим бахшыш эттилер. Акъмесджитте ерлешкен Къырым драгун полкынынъ джамиси «Валиде Шериф» оларакъ адландырылды. Онынъ ресмий ачылышы 1909 сенеси октябрь айынынъ сонъунда олып кечти. Эски ресимлерден коре билемиз ки, джами буюк ве темелли бир бина оларакъ къурулды. Онынъ бир минареси бар эди. Бу джами Къырымнынъ къуббели джамилеринден бири эди. Лякин омюри узун олмады. 1930 сенеси, совет укюмети вакъытытнда джами къапатылды, бир муддет сонъра да ёкъ этильди. Джами земаневий Акъмесджитнинъ Крейзер ве Калинин сокъакъларынынъ кесишмесинде ерлеше эди. Алие Сеферша

Продуктивный Рамазан

Опубликовано:

Вот и наступил благословенный месяц Рамазан. Для мусульман – это период очищения, не только физического, но и духовного. Это месяц перезагрузки и переосмысления жизненных ценностей. По милости Всевышнего, это время дано для того, чтобы человек смог отдохнуть от некоторых мирских хлопот и погрузиться в атмосферу духовности. Как же не упустить данную возможность и провести этот месяц с максимальной пользой для своего имана, тела и окружения? Мы предлагаем вам несколько советов продуктивного Рамазана! В этот прекрасный месяц следует держать Ораза. Ораза – это третий столп Ислама, и именно в это время пост является фарзом. Ораза был предписан нам Всевышним Аллахом, об этом говорится в суре «Бакара». Согласно хадисам, постящиеся войдут в Рай через ворота Реян (ворота для постящихся). Первые три дня поста очень важны, они являются самыми сложными, так как организм привыкает к новому режиму. По истечении трёх дней, организм привыкает и станет значительно легче. Обратите внимание на сухуры – в них кроется большая польза. Будьте более внимательными к намазу. Наполните свой день не только пятикратным намазом, но и добавьте дополнительные поклонения. Ведь в этот месяц появляется много свободного времени, так как не нужно тратить время на приготовление и употребление пищи, в частности, обеда. Также во время Рамазана совершается дополнительный намаз Теравих, по возможности лучше совершать его в мечети с джемаатом. Исключением являются карантинные мероприятия, когда лучше совершать поклонения дома. Всем известно, что именно в месяц Рамазан стал ниспосылаться Коран. А также в этот месяц Пророк Мухаммед (с.а.с.) каждый год совместно с ангелом Джебраилем читали друг-другу Коран, это стало обычаем и во всём мусульманском мире, и называется этот обычай – мукабеле. Поэтому очень важно наполнить Священный месяц чтением Корана. В Коране 30 джузов, в джузе – 20 страниц. Читая в день 20 страниц, за месяц можно прочитать хатм. Если возникают сложности, то можно читать по 5 страниц после каждого намаза, тем самым чтение Корана будет даваться еще легче. Но если вы ещё не научились читать Книгу Аллаха, то Рамазан самое время научиться этому. Напомним, Духовное управление мусульман Крыма проводит онлайн курсы по чтению Корана и изучению арабского языка. Также пусть каждый день будет наполнен добрыми поступками и словами. Постарайтесь избегать пустых разговоров и сплетен, вместо этого посвятите время чтению полезных книг. Надеемся, что эти пункты мы все с вами сможем воплотить в жизнь в лучшем виде и тем самым заработаем довольство Всевышнего. Не забывайте, что каждый день Рамазана неповторим, поэтому постарайтесь провести его с пользой, чтобы в дальнейшем не жалеть об упущенных возможностях!   Айше Дуран

АРСЕН ВЕ ХАЙРУННИСА ЯГЛЫЕВЛЕР: «Бизим ичюн энъ муими – Аллах разы оладжакъ бир къоранта олмакъ»

Опубликовано:

Арсен ве Хайрунниса Яглыевлер бир аиле оларакъ диний маариф саасында хызмет этелер. Арсен Яглыев энди 17 йыл девамында Къурман районынынъ баш имамыдыр. Оларнынъ дестеги иле Къурман районында диний курслар, Къуран-и Керим курслары ачыла. Къорантада беш бала осе, олар да балалыкътан хызмет ве диний маариф не олгъаныны билелер. Арсен бей, Къурман районынынъ баш имамы вазифесини беджересинъиз. Бу ёлгъа насыл кельдинъиз. Сизни ким ильхамландырды? Арсен Яглыев: Бу ёлгъа озюм кельдим, лякин оджаларым манъа пек ярдым этти. Мен Къалай медресесинде окъугъанымда, Иззет оджам эр заман хызмет акъкъында бойле айта эди: «Биринджиден, бу – эманеттир, экинджиден, – япкъан ишинъни севмек керек». Меним вазифем – бир эманеттир ве Аллахнынъ ризасы ичюн акъкъымны ерине кетирмеге тырышам. Районнынъ баш имамы олмакъ къолай дегиль. Бутюн джамилер, дин джемиетлер меним незаретимде. Эр джума куньлери район боюнджа джамилерге барамыз, джумалар кечиремиз. Незарет этемиз, агъыр вазиетте яшагъан къоранталар акъкъында бильгилер топлаймыз, сонъра бу аилелерге ярдымджы олмагъа арекет этемиз. Имамлыкъ вазифесинден гъайры, оджалыкъ этем. Омюр аркъадашым Хайрунниса оджанен берабер койлерге къатнап, Къуран окъувы ве диннинъ темеллери дерслерини кечиремиз. Районынъызда не къадар кой бар? Бу койлерде имамлар ве джамилер иле проблемлер ёкъмы? Арсен Яглыев: Районымызнынъ теркибинде 82 кой бар. Бу койлернинъ 20-синде джами я да ибадетхане чалыша. Бутюн койлер имам я да моллагъа багълы. Бир имам я да молла 3-5 койге бакъа. Къурманда ярымадада екяне хафызлар медресеси чалыша. Бу медресе акъкъында тариф этинъиз. Арсен Яглыев: Бизим районымызда буюк джамимиз ве хафызлар медресеси бар. Джами 1999 сенеси къурулды, онынъ ады «Мекке джамиси». Шимдики заманда джами азбарында хафизлер медресеси чалыша. О, 2003 сенеси ачылды ве бугуньки куньде медресеге 6-7 сыныфтан башлап балалар окъушкъа къабул этиле. Карантин вазиетинде бутюн кутьлевий тедбирлернинъ кечирильмеси ясакъ этильгени себебинден, джума намазлары ве дигер диний тедбирлер отькерильмегени шараитте мусульманлар бутюн ибадетлерни эвде кечире. Бу вакъыт девамында джемаат насылдыр проблемлерге расткельдими? Арсен Яглыев: Карантин вазиетинде бутюн джамилер къапалы ве джемаат иле ибадетлер кечирильмей. Бу мусульман джемаатымызгъа бираз агъыр келе, амма не япайыкъ, сонъу хайыр олсун. Джемаатымыз яхшы, сабырлы, анълайышлы, проблемлер ёкъ, Аллахкъа шукюр. Садедже, базы мерасимлер боюнджа (дженазе, дуалар) джемаатымызнынъ суаллери олса, телефон этип, сорайлар. Хайрунниса оджа, вазифенъиз акъкъында тариф этинъиз. Не вакъыт дерслерни кечирмеге башладынъыз? Бу ёлда сизни ким ильхамландырды? Хайрунниса Яглыева: Мен оджалыкъ вазифемни 2005 сенеси башладым. Башта Къурман джамисинде, сонъра исе, койлерде де дерс бердим. Медреседе алгъан бильгилеримнен пайлашмагъа истедим. Бунынъ ичюн илянлар бердим ве бир къач кунь ичинде телефонлар ачылды, инсанлар дерске къошулмагъа истеклерини бильдирдилер. Бундан сонъ «Файдалы илим» лейхасынынъ оджасы олдым ве айны шекильде дерслер бермеге девам этем. Бундан да гъайры, къызлар медресесинде де оджалыкъ яптым. Талебелеринъизге энъ эсасы нени ашламагъа тырышасынъыз? Хайрунниса Яглыева: Дерслеримизде энъ эсасы – Къуран окъумакъ ве темель диний бильгилер огренмек. Аллах севгиси, Онъа итаат, Ресулюллах севгиси, нумюневий бир мусульман олмакъ ве динимизнинъ дигер меселелерини огретемиз. 15 йыл девамында вазифемни авесликнен япам. Джамимизде де семинарлар, субетлер кечириле. Шимдики бу вазиетнен эр шей токътатылды. Сонъунда Аллах хайырлысыны берсин. Эр бир къадыннынъ биринджи ве эсас вазифеси – аналыкътыр. Чокъ балалы ана олмакънен берабер оджалыкъ вазифесини беджермеге насыл етиштиресинъиз? Хайрунниса Яглыева: Чокъ балалы ана олмакъ – гузель дуйгъудыр. Эр шей къадынгъа багълы. Мен дерслерге балачыкъларымнен бара эдим. Меселя, биринджи балам дюньягъа кельгенде, 40 куньден сонъ меннен дерслерге къатнады, сонъра битасынен отурды. Экинджиси догъгъанда, о да ильк айлары меннен дерске къатнады, сонъра татасынен берабер эвде къала эди. Бойлеликнен, эписи балачыкълар дерслериме къатнадылар. Шимди исе, эки буюк къызым буюди ве, тата олып, эвде къардашларыны бакъалар. Олар меним ярдымджыларым ве дестекчилерим, Аллах олардан разы олсун! Бала тербиесинде энъ муими недир? Хайрунниса Яглыева: Бала тербиесинде энъ муими, биринджиден, оларгъа орьнек олмакътыр. Чюнки балалар ана-бабасына бенъзер, олардан огренелер. Экинджиден, севги ве сайгъы ичинде яшамакъ ве оларгъа да буны ашламакътыр. Бир къоранта олып, умумий буюк ишни беджересинъиз. Сизге бакъып джемаат нумюне ала. Аиленъизнинъ къыйметлери насыл? Арсен ве Хайрунниса Яглыевлер: Чокъ балалы аиле олмакъ, керчектен, козьге корюне. Биз ичюн энъ муими – Аллах разы оладжакъ бир къоранта олмакъ ве балаларымызнынъ акъикъий бирер мусульман олып оськенлерини корьмектир. Буюклерге сайгъы, кичиклерге урьмет этип, аятларыны девам этмесини ве, кенди къоранталары олгъан сонъ, бу шейлерни озь балаларына огретмелерини истеймиз. Бу мубарек Рамазан айында окъуйыджыларымыгъа насыл тилеклеринъиз бар? Арсен ве Хайрунниса Яглыевлер: Раббимиз бу Рамазан айыны миллетимиз ичюн хайырлы ве мубарек этсин. Бу имтиан дюньясында догъру ёлдан шашыртмасын. Миллетимизге ве бутюн мусульман умметине буюк сабыр, къуветли иман ве къавий сагълыкъ берсин, амин! Эвелина Аблязова

Шевваль оразасы ве Рамазан кеффарети

Опубликовано:

Инсан огълу эджелининъ не вакъыт келеджегини бильмегени ичюн хайырлы ишлерде, борджларда ве, энъ муими, Юдже Раббине олгъан борджларында аджеле этмек керек. Борджларны ахиретке къалдырмайып, бу дюньяда къапатмагъа тырышмакъ керек, чюнки ахиреттеки эсап даа буюк ве агъырдыр. Бунынъ ичюн кимнинъ Рамазандан къалгъан борджлары олса, Юдже Раббине олгъан бу борджларыны Шевваль айындан башлап одемеге чалышмакъ керек. Шевваль айы – Ораза байрамынынъ биринджи кунюнден башлана. Къазалары олгъан кимсе учь байрам кунюнде байрам эте, якъынларыны зиярет этип, хайырлай ве бу куньлери ораза тутмай. Байрам куньлеринден сонъ исе, кимнинъ къазасы бар исе, къазасыны, кимнинъ кеффарети бар исе, кеффаретини, ким суннет олгъан Шевваль оразасыны тутмагъа истесе, оны тутмагъа тырышмакъ керек. Рамазан айы тышында тутулгъан ич бир ораза Рамазан оразасынынъ ерини тутмаз, амма борджлу олып, бу дюньядан кетмемели. Пейгъамбер Эфендимиз (а.с.) бир хадисинде бойле буюргъан: «Ким Рамазан оразасынынъ бир кунюни себепсиз ве хаста олмагъаны алда бозса, омюрининъ сонъуна къадар тутаджакъ ич бир ораза онынъ ерини алмаз» (Бухарий). Ким де Рамазан оразасы бозулмасынынъ джезасыны билип, оразаны себепсиз бозса, джеза оларакъ алтмыш кунь ораза тутмакъ керек оладжакъ. Пейгъамбер Эфендимиз (а.с.) Рамазан оразасыны бозгъан бир адамгъа къул азат этмесини, я да эки ай ораза тутмасыны, я да алтмыш фукъарени тойдурмасыны эмир этти (Муслим). Бунынъ ичюн ким биле-биле оразасыны бозса, алтмыш кунь джеза оларакъ, ве бир кунь къаза оларакъ, топлам алтмыш бир кунь ораза тутмакъ керек. Алтмыш куньлюк кеффарет оразасы бир-бири артындан, ара бермеден, тутулмалы. Ким буны япса, дюньяда джезасыны одеген сайылыр ве борджуны одер. Ким япмаса, джезасы ахиретке къалыр. Пейгъамберимиз (а.с.) бир де Шевваль айына буюк эмиет берип, бу айда алты кунь ораза тута эди. Бир хадис-и шерифинде о, бойле буюргъан: «Ким Рамазан оразасыны тутса, сонъра Шевваль айындан онъа алты кунь къошса, бутюн йыл ораза туткъан киби олур» (Муслим). Башкъа бир хадисте Пейгъамберимиз (а.с.) бойле буюргъан: «Рамазан айында ораза тутмакъ он ай оразалы олмакъ кибидир. Шевваль айында ораза тутмакъ исе, эки ай ораза тутмакъ кибидир. Рамазаннен берабер Шевваль айыны оразанен кечирген кимсе бир йыл ораза туткъан кибидир» (Ибн Хузейме). Бу мубарек куньлер битмеден ве шейтан омюримизни ве вакъытымызны файдасыз шейлернен толдурмадан, озюмизни ахиретке азырлайыкъ. Хайырлы ишлер япып, савап къазанмагъа аджеле этейик. Намазларымызны ве оразаларымызны эда этип, Раббимизге сыгъынайыкъ. Чюнки туткъан оразаларымыз ве намазларымыз бизлерни ярамай шейлерден къорчалай ве дженнетке кеткен ёлумызны къолайлаштыра. Севгили Пейгъамберимиз (а.с.) бир хадис-и шерифинде бойле буюргъан: «Ораза джеэннем атешинден къорчалагъан бир къалкъандыр» (Бухарий). Бунынъ ичюн эм беденлеримизни, эм де нефислеримизни даима оразанен тербиелемек керекмиз. Чюнки шейтан бизим вуджутларымызда, къанымыз киби, долаша биле. Пейгъамберимиз (а.с.) бойле буюргъан: «Шейтан адамнынъ беденинде къан долашкъаны киби долаша» (Бухарий). Къанны темизлеген ве дамарларны сыкъкъан исе, оразадыр. Бу да шейтаннынъ бизге аким олып, ичимизде долашмасына маниа ола. Раббим бизлерни шейтаннынъ ийлелеринден ве шерринден къорчаласын!   Ридван Максудов