Хидает - Страница 4 из 17 - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК | Страница 4

Пн

17

мая

5
Шевваль
1442 | 2021
Утр.3:20
Вос.5:01
Обед.12:44
Пол.16:43
Веч.20:17
Ноч.21:59
Времена намазов
Календарь 2021г

Намаз

Хидает - Страница 4 из 17 - ЦРО ДУМК

Несибе (радыяллаху анха)

Опубликовано:

Хазрет-и Несибенинъ бабасынынъ ады Каб, анасы исе, – Рабабтыр. Мединедеки мусульманлар Пейгъамберимизнинъ шеэрлерине кельмесини пек истей эдилер. Араларындан 75 кишиден ибарет бир эйет Пейгъамберимизни давет этмек ичюн Мекке дживарындаки Акъабе деген ерге кельдилер. Бу ерде Пейгъамберимизнен корюшип, оны Мединеге чагъыраджакъ эдилер. Араларында эки ханым да бар эди. Олардан бири – бугуньки къахраманымыз Несибе эди. Бир йыл эвельси Севгили Пейгъамберимиз (с.а.с.) Мусаб бин Умейрни (р.а.) Мединеге Ислямны огретмек ичюн ёллагъан эди. Несибе (р.а.) онынъ вастасынен мусульман олды. Пек кучьлю бир иманнынъ саиби эди. Бу иманы огърунда эр шейини феда этмеге азыр эди. Умму Саид онынъ икяесини бойле анълата: «Бир кунь Несибенинъ янына бардым ве «Манъа Ухуд кунюни анълатып олурсынъмы? – дедим. Бойле анълатты: «Ухуд дженкинде иштирак эттим. Янымда бир савутта да сув бар эди. Расулюллахкъа якъынджа бардым, сахабелер де янында бар эди. Мусульманлар дженкте гъалебе къазандылар. Амма бираздан мушриклер янъы къуветнен уджюм эттилер. Пейгъамберимизнинъ янындаки сахабелер я шеит ола, я да къача эди. Янында пек аз адам къалгъан эди. Онъа бир зарар тиеджегинден къоркътым. Мен де къылычымны алып, онынъ янына кельдим. Акъайым ве огълум да янымда эдилер. Берабер Пейгъамберимизни къорчаладыкъ». Несибе Пейгъамберимизнинъ этрафында бир кобелек киби учып тура эди. Пейгъамберимиз исе, онъа: «Эй, Умму Умаре! Сенинъ даянгъанынъ шейге Хабешистан биле даянмаз! Хабешистан биле даянмаз!» – деп, оны макътады. Энъ ярамаз мушриклерден бири, Ибн Камра, Пейгъамберимизге буюк бир таш атты. Бу таш Пейгъамберимизнинъ эки тишини къырды ве бетини яралады. Пейгъамберимизни бу алда корьген Несибе (р.а.) шу адамгъа уджум этти. Амма омузындан яраланды. Буны корьген Пейгъамберимиз (с.а.с.) огълу Абдуллахкъа: «Ананънынъ ярасыны сар», – деди, ве – «Аллахнынъ берекети сизнен олсун! Ананънынъ дженнеттеки ери фелянчелернинъ еринден устюндир. Бабанънынъ дженнеттеки ери фелянчелернинъ еринден устюндир. Сенинъ еринъ исе, фелянчелернинъ еринден устюндир», – дие къошты. Несибе (р.а.) бу сёзлерни дуйгъанынен, аман: «Эй, Аллахнынъ Пейгъамбери! Манъа дуа эт де, дженнетте санъа къомшу олайым!», – деп риджа этти. Пейгъамберимиз (с.а.с.) эллерини ачып, дуа этти: «Аллахым! Оларны манъа дженнетте къомшу ве аркъадаш эт!» Бу сёзлерден сонъ, Несибе (р.а.) буюк севинч ичинде: «Эльхамду лиллях! Бундан сонъ башыма не кедер кельсе, алдырмам», – деди. Арадан чокъ йыллыр кечти, амма Пейгъамберимиз (с.а.с.): «Ухуд дженки куню сагъымда, солумда ве бакъкъаным эр тарафта, этрафымда Умму Умарени коре эдим», – деп, бу ханым сахабенинъ косьтерген къахраманлыгъыны макътай эди. Бу джесюр, арслан юрекли ханым Ухуд дженкинде он эки яра алды. Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) пек къыймет кескени ве даима зиярет эткени Несибе (р.а.), бундан гъайры, Хайбер ве Хунейн дженклеринде де иштирак этти. Ве умреге биле барып кельди. Пейгъамберимизнинъ вефатындан сонъра, Мусейлеме деген яланджы бир адам чыкъып, озюни пейгъамбер деп илян этти. Эбу Бекир (р.а.) онъа къаршы ордунен чыкъты. Бу ордуда Несибе (р.а.) да бар эди. Несибенинъ (р.а.) къайда ве насыл вефат эткени белли дегиль. Аллах ондан разы олсун! Эмине Асанова

Коккозь джамиси

Опубликовано:

Ислям дини Къырымгъа кельгенден берли ярымадамызнынъ фаркълы кошелеринде джамилер къурула. Меракълысы шу ки, джамилер тек мусульманлар я да тек Къырымда яшагъан сакинлер дегиль де, башкъа дин менсюплери тарафындан да къурула эди. Бойле джамилерден бири – Багъчасарай районынынъ Коккозь коюнде ерлеше. Князь Феликс Феликсович Юсупов Коккозь эалиси ичюн джамини эдие оларакъ къурды. Князь тамырлары ногъайлардан келип чыкъкъан Юсуповлар сюлялесиненден олып, Русие императорлыгъынынъ генерал-лейтенант рутбесинде бир задекяны эди. Сюляленинъ эдждатлары, ногъай мырзалары, даа XVI асырда христиан динине кечтилер. Юсуповлар энди чокътан мусульман олмагъанына бакъмадан, эм Коккозьде джами, эм де янында чешме къурып, ерли сакинлер ичюн эйилик япмагъа истедилер. Айрыджа, шу койде Юсуповларнынъ сарайы ерлеше эди. Эм сарайынынъ, эм де Коккозь джамисининъ мимары Николай Краснов олды. Югославия тамырлы мимар олгъан Краснов Къырымда гъает белли биналарнынъ муэллифидир. Оларнынъ арасында Ливадия чар сарайы, бу куньгедже сакъ-ланып къалмагъан Гъурзуф джамиси, Кореиздеки Юсуповлар ве Дюльбер сарайлары ве дигерлери. Мимарий абиде оларакъ белли олгъан Коккозь джамиси 1910 сенеси койнинъ меркезинде, Коккозь озенининъ сол тарафында къурулгъан. О, XX асырнынъ башында койдеки беш джамиден бири эди. Джами Юсуповлар сарайына якъын къурулды ве ёлнынъ къаршы тарафында айны девирде чешме де къурулгъан эди. Джами Къырым мусульман мимарджылыгъынынъ энъ гузель аньанелери узьре къурулгъан. Бинанынъ узунлыгъы – 15 метр, кенълиги – 12 метрни тешкиль эте. Минареси джами бинасындан айры тура. Еди метрлик диварларында арап языларыны корьмек мумкюн. Базы малюматларгъа бинаэн, дивардаки языларны 1881 сенеси Коккозьде догъгъан белли шаиримиз, оджа ве мутефеккир Усеин Шамиль Тохтаргъазы язгъан. Джамининъ ренкли джамлардан япылгъан пенджерелери бинаны хош ве гонъюльге сыджакъ ярыкънен толдура. Таванда секизкошели балабан авизе де бу муитни тамамландыра. Совет укюмети девиринде джами клуб оларакъ къулланылгъан, минарени исе, бутюн джамилердеки киби, алып ташламагъа арекет эттилер, лякин, шаатларнынъ сёзлерине эсасен, трактор минарени тюшюрип оламады. Шимдики куньде исе, джами озь асыл вазифесини эда эте. Эм балалар, эм де уйкенлер ичюн дин дерслери, семинарлар кечириле, ве бир асырдан эвель князь Юсупов япкъан эйиликнинъ хайырыны коккозьлюлер аля даа коре. Алие Сеферша

Эвлилик акъкъында хадислер

Опубликовано:

«Эвлилик – меним ёлумдыр, ондан юзь чевиргенлер, менден юзь чевирген киби олур» (Бухарий, Муслим); «Дёрт шей бу дюньяда ве келеджек дюньяда берильген энъ гузель ниметтир: 1) миннетдарлыкъ дуйгъан юрек, 2) Аллахны анъгъан тиль, 3) беляларгъа даянгъан вуджут, 4) омюр аркъадашына бедени ве малы джеэтинден хаинлик этмеген къадын» (Бухарий, Муслим); «Юдже Раббимиз намуслы къадынны берген инсангъа иманнынъ да ярысыны берди. Экинджи ярысы джеэтинден де иманлы олсун» (Хаким); «Бу дёрт шей Аллах Пейгъамберининъ суннетиндендир: алчакъгонъюллилик, гузель къокъунынъ къулланылувы, эвлилик ве тишлерни темизлемек» (Тирмизий); «Къорантада олгъан джынсий мунасебетлернинъ гизли тутулмасы – акъайнынъ апай огюндеки борджу, ве, аксине, мунасебетлернинъ белли этильмеси – буюк гунахлардан биридир» (Муслим); «Шубесиз, къадын къабургъагъа бенъзей! Оны тюзельтмеге истесенъ, къырарсынъ, олгъаны киби къалдырсанъ, онынъ къыйышлыгъыны козь огюне алып, къоранта аяты бахтлылыгъынынъ дадыны алырсынъ» (Бухарий, Муслим); «Бу дюньяны терк эткен ве акъайы разы олгъан эр бир къадын дженнетке кирер» (Тирмизий); «Фукъареликтен къоркъып эвленмегенлер бизден дегильдир» (Эбу Мансур).

Мусафирлик адабы

Опубликовано:

Ислям динимизде ве бизим къырымтатар адетлеримизде мусафирлерге буюк урьмет косьтериле. Келинъиз, бу макъалемизде биз Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) мусафирлернинъ икрамында къайсы хусусларгъа дикъкъат эткенине бир назар ташлайыкъ. Мусафирге икрам этмек, оны сыйламакъ – динимизнинъ эмиридир. Ресулюллах (с.а.с.) бойле буюргъан эди: «Аллахкъа ве Ахирет кунюне инангъан кимсе мусафирлерине икрам этсин» (Бухарий). Пейгъамберимиз (с.а.с.) мусафирлерини шахсен озю икрам эте эди. Бир кунь Пейгъамберимиз (с.а.с.) сахабелерине бойле буюргъан: «Аллахкъа ве Ахирет кунюне иман эткен кимсе мусафирлерине акъкъыны берсин!». Сахабелер: «Я, Расулюллах! Мусафирнинъ акъкъы недир?», – деп сорагъанлар. Пейгъамберимиз (с.а.с.) деген: «Оны бир кунь ве бир гедже къаршыламакътыр. Мусафирлик 3 куньдир. Мусафирни 3 куньден зияде къаршыламакъ исе, садакъадыр» (Бухарий). Бундан эвельки макъалелеримизде ашамакъ ве ичмек адабында исрафтан къачынмакънынъ муимлигини ачыкълагъан эдик. Амма мусафир икрамында ве мусафир ашагъан ашта исраф ёкъ. Бу икрамнынъ ниети – Аллахнынъ ризасыны къазанмакътыр! Динимизде мусафирлерине икрамда булунмакънынъ буюк бир эмиети бар. Бунынъ айдын нумюнесини сахабелернинъ икрам мисалинде коремиз. Меккели мусульманлар – мухаджирлер, – Мединеге хиджрет эткен сонъ, чокъусы чаресиз, эвсиз ве парасыз эди. Ве мединелилер – энсар, – тарихта энъ буюк мусафирперверликни косьтердилер. Оларгъа эвлерини ачтылар, озь хурма багъчаларынен пайлаштылар. Атта, мусафирлерини къаршыламакъта бир-биринен ярыштылар (Бухарий). Шимди де, Къуран-ы Керимде кечкен мусафирнинъ вазифелерини огренейик. «Нур» суресининъ 27-28 аетлеринде бойле буюрыла: «Эй, иман эткенлер! Озь эвинъизден башкъа эвлерге кельгенинъизни бильдирип (изин алып), эв халкъына селям бермегендже, кирменъиз. Бу сизлер ичюн даа хайырлыдыр. Эр алда, буны тюшюнип анъларсыныз. Анда ич кимсени тапмасанъыз, сизге изин берильмегендже, кирменъиз. Эгер сизге «Арткъа къайтынъ!» – айтсалар, аман къайтынъ». Мында, корьгенимиз киби, Аллаху Тааля эв саиплерининъ акъларыны къорчалай. Эбет, мусафир чокъ урьметлидир, онъа буюк сайгъы косьтериле. Амма, мусафир да базы къаиделерге риает этмели. Ильк эвеля, кельмеден эвель, хабер бермек, эвге киргенде, инсанлар ким олгъаныны бильсин деп, такъырдамакъ ве адыны айтмакъ. Бойледже, бир онъайтсыз вазиетке тюшмемектир. Бир кимсенинъ эвине изинсиз кирмек – харамдыр, гунахтыр. Ислямгъа коре, ана-бабалар я да мукеллеф яшына еткен балаларнынъ одасына кирмеден эвель де такъырдатмакъ керек. Ислям – адалет динидир. Динимиз эм мусафирлерни, эм де оларны къабул эткен саиплернинъ акъларыны къорчалай. Айше Дуран

Сулейман Самединов: «Хафыз олмакъ ичюн истек олмакъ керек»

Опубликовано:

Къырымнынъ Къурман районында ярымадада екяне Хафызлар медресеси чалыша. Ишбу медреседе окъугъан талебелер Къуран-ы Керимни эзберден огренелер. Къурман хафызлар медресесининъ дин оджасы, хафыз Сулейман Самединовнен якъынджа таныш олмагъа теклиф этемиз. Шерефли хафыз унванына, о, айны медресе диварларында наиль олды. Сулейман оджа, сиз Къурмандаки хафызлар медресесининъ дин оджасы оласынъыз. Озюнъиз де шу медресенинъ мезуныcынъыз ве мында хафыз унванына наиль олгъан эдинъиз. Къуранны эзберден бильмек истегинъиз насыл пейда олды? Къуран-ы Керим – Аллахнынъ сёзю, Аллахнынъ Китабыдыр. Ве, эльбетте, эгер бир мусульман киши Аллахкъа якъын олмагъа, Онынъ разылыгъыны къазанмагъа истесе, Онынъ китабы ве сёзюни яхшы бильмек керек. Пейгъамберимиз Мухаммед (с.а.с.) бир чокъ хадисинде Къуран-ы Керимни окъумакъ, анъламакъ ве эзберлемекнинъ муимлиги акъкъында айткъан. Ве бу хадислернинъ биринде бойле буюргъан: «Ким Къуран-ы Керимни акъкъынен окъуса ве онъа коре яшаса, Къыямет куню Пейгъамбер (с.а.с.), сыддыкълар ве шеитлернен берабер оладжакътыр». Иште, бойле ает ве хадислерге эсасен, Къуранны огренип, хафыз макъамына иришмеге истедим. Бунен берабер, оджаларым манъа хафызлыкъ акъкъында чокъ айта эдилер. Хафызлыкънынъ чокъ шерефли ве юдже олгъаны акъкъында... Буларны терен тюшюнип, менде Къуран-ы Керимни башындан сонъуна къадар эзберлемеге истегим пейда олды, Аллаху Таалягъа даа якъын олмакъ ичюн, Онынъ разылыгъыны къазанмакъ ичюн. Медреседе окъугъан йылларынъызны насыл хатырлайсынъыз? Медресеге киргенимде, 17 яшында эдим. Ве, эльбетте, о йыллар пек гузель эди. О вакъытларгъа къайтмагъа истер эдим. Чюнки хатырлайым ки, о заманлары достларымнен пек гузель вакъыт кечире эдик. Эм берабер дерс чалыша эдик, Къуран огрене эдик, эм де дерслер тышында вакъытымызны файдалы кечире эдик. Эльбетте, оджаларыма чокъ тешеккюрлер бильдирмеге истейим, Аллах олардан разы олсун. Оджаларымызнынъ эмеги чокъ къыйметлидир. Эр кес хафыз ола билеми? Бунынъ ичюн не япмакъ керек, насыл чизгилернинъ саиби олмалы? Эльбетте, эр кес хафыз олмай. Аллаху Тааля эр кеске фаркълы къабилиетлер бере. Ве хафызлыкъ да къабилиетнен багълыдыр. Яни эгер инсаннынъ къабилиети бар исе, о, устюнде чалышса, хафыз олур. Къабилиеттен гъайры, муим олгъан шей – истектир. Яни хафыз олмакъ ичюн истек олмакъ керек. Эгер истек олмаса, инсан хафыз олмаз. Бунен берабер, хафыз оладжакъ мусульман гунахлардан узакъ турмакъ керек. Чюнки биз Пейгъамберимизнинъ хадислеринден огренемиз ки, гунахлар Къураннынъ унутылмасына ёл ача. Онынъ ичюн хафыз озь аятына дикъкъат этеджек, гузель ахлякълы оладжакъ. Аллахнынъ эмирлерини ве ясакъларыны ерине кетиреджек. Бутюн бу шейлер, яни къабилиет, истек, гузель ахлякъ, гунахлардан сакъынмакъ киби чизгилер бир арагъа топланса, о заман Аллахнынъ изининен инсан хафыз ола биле. Тахсилинъизни Тюркиедеки Мармара университетинде девам эттинъиз. Бу акъта тариф этинъиз. Шимди тахсилинъизни девам этесинъизми? Къалай Ислямий илимлер медресесини ве хафызлыкъны битирген сонъ, 2010 сенеси мен Истанбулда ерлешкен Мармара университетининъ иляхият факультетине окъумагъа кирдим. Ве анда окъушымны 5 йыл девам эттим. Биринджи йылы биз арап тилини огрендик. Къалгъан дёрт йыл исе, ислямий илимлерни: фыкых, хадис, тефсир, Ислям тарихы, акъаид ве саирени тахсиль эттик. 2015 сенеси мен мезун олдым. Шимди мен даа чокъ дистанцион шекильде тахсилимни девам этмектем. Не вакъыт хафызлар медресесинде чалышмагъа башладынъыз? Бойле медресенинъ тахсиль системасы дигер медреселернинъкинден фаркъ этеми? Къурман Хафызлыкъ медресесинде 2017 сенесинден башлап, чалышып башладым ве бу куньге къадар чалышмакътам. Эльбетте, хафызлыкъ медресесининъ программасы эм дигер медреселерден, эм де адий мектептен фаркълыдыр. Талебелернинъ хусусий бир куньлюк программасы бар. Саба намазына туралар, саба намазындан сонъ белли бир вакъыт Къуран текрарламасы бар. Яни умумен айтаджакъ олсакъ, меселя, адий мектепте балалар келелер, окъуйлар, къайталар. Оджа ве талебе арасында алякъа пек якъын ве самимий дегиль, амма хафызлыкъ медресесинде оджа ве талебе арасында чокъ самимий бир алякъа къурула. Ве эр бир талебеге айры бир тарзнен, усулнен якъынлашмакъ керек. Бойле япса, нетидже яхшы олур. Хафызлар медресесининъ талебеси олмакъ ичюн не япмакъ керек? Хафызлар медресесининъ талебеси олмагъа истегенлер 5-нджи сыныфны битирмек керек. Бундан кичкене олгъан талебелерни биз къабул этмеймиз. 6, 7, 8-инджи сыныфтан сонъ талебелерни де къабул этемиз. Айткъаным киби, даа истек керек. Ана-бабанынъ ве, ильк эвеля, баланынъ истеги муим. Бу йыл хафызлыкъ медресесине окъумагъа кельгенлернинъ сайысы не къадар олды? Талебелернинъ яшы насыл? Аллахкъа шукюрлер олсун, бу йыл медресемизге чокъ талебе кельди. 15 янъы талебени къабул эттик. Кечкен йылда да 14 талебемиз бар эди. Яни топлам 30-гъа якъын талебемиз окъуй. Талебелернинъ яшы 11-15 йыл дживарында. Мезунларынъыз акъкъында не айта билесинъиз? 2017 сенесинден бу куньге къадар медресемизден 2 талебе хафыз унванына наиль олып, мезун олды. Олар Къуранны башындан сонъуна къадар эзберледилер, булардан башкъа мезун олгъанлар да бар, амма олар Къуранны сонъунадже эзберлемедилер. Ким ярысыны, ким ярысындан даа аз бир къысымыны, ким эки, ким беш суре эзберледи. Хафыз олгъанларнынъ сайысы – эки. Олардан бири – Яхья Ибрагимов. Шимди, о, медреседе къалып, оджа ярдымджысы оларакъ хызмет эте. Дистанцион тахсиль эп популярлаша. Сиздже, бойле усул талебелеринъиз ичюн семерели олурмы? Эльбетте, кунюмизде узакътан окъув усулы популяр олды. Эм Къырымда, эм дюньяда. Бизим медресемизде де бу йыл март айындан башлап, июнь айына къадар бу усул къулланылды. Нетиджелер гузель олды. Лякин талебе оджанынъ незарети алтында даа семерели чалыша. Не ичюн? Чюнки бойле бир алда оджа талебенен даа якъын бир алякъа къура. Ве бу нетидже ичюн пек муим. Къуранны насыл бир усул боюнджа огренмек энъ къолай? Къуранны эзберлемек ичюн универсаль бир усул ёкъ. Яни дюньянынъ фаркълы ерлеринде фаркълы усуллар къулланыла. Къырымда йылларджа къулланылгъан тюрк усулы боюнджа чалышамыз. Динимизде Къуранны эзберлеген инсанны насыл бир мукяфат беклей? Къуран-ы Керимни окъугъан ве огренген кимсени пек чокъ мукяфатлар беклей. Бу мукяфатларны биз Пейгъамберимизнинъ хадислеринден огренемиз. Меселя, Пейгъамберимиз бир хадисинде буюргъан ки, Къыямет куню Къуранны окъугъан ве эзберлеген кимсеге Къуран-ы Керимнинъ озю Аллах къатында шефаат этеджек. Яни онынъ афу этильмесини ве багъышланмасыны сорайджакъ. Башкъа бир хадиске коре, хафыз кимсеге Аллаху Тааля бир фырсат береджек ки, о, джеэннемге кетеджек ве анда 10 адамны сайлап, оларны джеэннемден къуртара биледжек. Даа бир хадисте айтыла ки, Къыямет куню хафыз кимсенинъ устюне шерефли, гузель урба кийдириледжек ве хафызнынъ ана-бабасынынъ башына буюк бир тадж такъыладжакъ. Коремиз ки, Къуран-ы Керимни окъугъан, эзберлеген ве онъа коре яшагъан кимсени Аллаху Таалядан буюк мукяфат беклей. Ве бу мукяфатларны даа бир хадиснен екюнлемеге истейим. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Сизден энъ хайырлынъыз – Къуран-ы Керимни огренген ве сонъра башкъаларгъа огреткен кимседир». Аиленъиз акъкъында тариф этинъиз. Мен эвлим. Аллахкъа шукюрлер олсун, эгиз къызларым бар. Адлары Асие ве Садие. Келеджекке планларынъыз. Эльбетте, биринджи сырада Къуран-ы Керимни текрарламакъ, чюнки текрарланмаса, унутыла. Сонъра тахсилимни девам этмек, Ислям икътисадияты боюнджа магистратурада окъуйым. Ве медресемиздеки ишимни девам этмек. Медресемизден чокъ хафызлар етишсин деп, оджаларымызнен чалышмакъ. Окъуйыджыларымызгъа тилеклеринъиз? Къуран-ы Керимни аятымызгъа кечирейик. Яни аятымызны бу Китапкъа коре яшайыкъ. Буны япсакъ, иншаллах, Аллаху Таалянынъ рухсетинен, эм бу дюньяда, эм де ахиретте бахтияр олурмыз.   Эвелина Аблязова

Олюмден сонъра да файда кетиреджек учь шей

Опубликовано:

Инсан бу дюньяны терк эткен сонъ онынъ амеллер китабы къапала, амма, ойле амеллер бар ки, олар ичюн адам, атта, олюмден сонъра савап къазана биле. Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Инсан вефат эткенде, онынъ амеллери кесиле, бу учь шейден гъайры: садакъа-и джарие, дигер адамлар къуллана биледжек бильги ве онынъ ичюн дуа этеджек бала» (Бухарий). Садакъа-и джарие – девам эткен садакъа, – оны берген инсаннынъ олюмине бакъмадан, бу хайыр амелинен адамлар даимий суретте къуллана ве файда ала, бунъа коре, савабы да кельмеге девам эте. Мисаль оларакъ, адамлар окъугъан ве ибадетлерини ерине кетирген джами я да медресенинъ къурулышы. Умумен адамларны хайыр ёлгъа джельп эткен муэссиселернинъ къурулышы, оларны къургъан инсаннынъ олюмине бакъмадан, онъа садакъа оларакъ язылмагъа девам эте. Атта, сачылгъан терекнинъ кольгеси биревни сыджакътан сакъласа, оны сачкъан адамгъа садакъа савабы язылыр. Бильгилер де девам эткен садакъадыр. Ислямда бильгилерге буюк эмиет бериле. Хайырлы бильгилерни даркъаткъан инсангъа исе, олюминден сонъ биле, сонъсуз садакъалар язылыр. Мисаль оларакъ, Ислям бильгилерини берген, адамларны окъуткъан, китапларны дердж эткен инсангъа садакъа язылмагъа девам эте, чюнки онынъ олюминден сонъра да адамлар ишбу бильгилернен къулланмагъа девам эте. Инсан биревге Къуран окъумагъа огретсе, талебеси Къураннынъ аетлерини окъугъаны вакъыт, ольгенге де саваплар язылыр. Хайырлы эвлятлар – иман эткен кимсенинъ девамыдыр. Онынъ амеллери, ахлякъы балаларында девам эте. Хайырлы эвлятлар, атта, ана-бабасынынъ олюминден сонъра олар ичюн дуалар этмеге девам эте. Инсанлар олюмден сонъра да дуагъа мухтаджлар ве, хайырлы эвлятлары саесинде, савап къазанып, Раббимизнинъ разылыгъыны къазана билелер. Лейля Сейтмеметова

Бирликте къувет бар

Опубликовано:

Бизим севимли, яш окъуйыджыларымыз! Сизлернен кене аджайып ве меракълы, ибретлер толу бир икяенен пайлашмагъа ашыкъамыз! Бир заманда бар экен, бир заманда ёкъ экен, узакъ ве гузель бир орманда, гъам-къасевет бильмеден, бол-берекет ичинде гузель айванчыкълар яшай экен. Бир гедже орманда къуветли бир ель, фыртына котерильди, шиддетли ягъмур башланды ве къоркъунчлы бир йылдырымнынъ урмасынен базы эски тереклер янмагъа башлады. Орманда керчек бир янгъын башланды. Анда яшагъан айванлар, эльбетте, пек къоркътылар ве не япаджагъыны бильмей эдилер. Балабан аюв гурь сесинен эр кесни топлады ве: – Эй, айванлар! Келинъиз берабер бир чезме ёлуны тапайыкъ, – деди. Тильки исе: – Не керек бош лафларнен вакъытны джоймагъа! Шу ормандан тездже къачмакъ, узакълашмакъ керек! – деп джеваплады. Къашкъыр: – Догъру! Догъру айта! Аман кетмесек, атеш бизлерни якъып ольдюреджек, – деди. Орманда яшагъан къушлар исе, пек ачувланды: – Не демек къачмакъ керек?! Къоркъакълар къачар, биз исе, озь эвимизни, тувгъан орманымызны къорчаламакъ керекмиз, – дедилер. – Амма бойле буюк атешни насыл токътата билирмиз? – деп сорады тавшанчыкъ. Ве къушлар айттылар: – Биз ягъмур киби олмакъ керекмиз. Ягъмур коктен бир сув олып, атешни сёндюре биле. Биз де сув тапмакъ керекмиз. – Амма сув пек узакъ, ве насыл биз оны кетирип олурмыз, – башладылар къасеветленмеге айванлар. Бунъа аюв бойле джевап берди: – Эпимиз берабер чалышмакъ керекмиз. Агъызларымызгъа сув алып, атешнинъ устюне тёкмек керекмиз. Биз чокъмыз. Атеш сёнгенге къадар сув ташыйджакъмыз. Ве эр кес сув ташымагъа башлады. Балабаны-кичиги, джаяв ве учкъан, кучьлю ве пек де кучьлю олмагъан, бутюн айванлар чалыша эдилер. Ве, бойледже, янгъан атешни сёндюрдилер. Ондан сонъ айванлар эскиси киби, бахт-сеадет ичинде тувгъан орманда яшамагъа девам эттилер. Бакъынъыз, балачыкълар, насыл да айванчыкълар яхшы даврандылар. Севгили Пейгъамберимиз, салляллаху алейхи ве селлем де: «Муминлер, толалары бир-бирине багълангъан бир бина кибидир», –буюрып, динимизде бирлик ве бераберликнинъ эмиетини бильдирген (Бухарий). Бирликте къувет догъа, айырылыкъ фелякетке алып бара.   Гульсум Ширинская

Эки нимет: cагълыкъ ве вакъыт

Опубликовано:

Аллаху Тааля инсанларгъа берген энъ буюк ниметлерден бири – сагълыкътыр. Инсаннынъ эм юдже Яратыджысына нисбетен къуллукъ вазифесини, эм де аилеси, якъынлары ве бутюн джемиет огюнде вазифелерини кереги киби ерине кетире бильмеси онынъ сагълыкълы олмасынен багълыдыр. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) инсан ичюн сагълыкънынъ эмиетини хадислеринде бойле анълаткъан: «Ич кимсеге имандан сонъ сагълыкътан даа да хайырлы бир шей берильмеди» (Тирмизий); «Аллах огюнде къуветли мумин зайыф муминден даа севимлидир» (Муслим). Бойлеликнен, Пейгъамберимиз (с.а.с.) муминлерни эм маневий, эм де беден джеэтинден сагълыкълы ве кучьлю олмагъа тешвикъ эткен. Эксерий алларда инсанлар элинде олгъан ниметлернинъ къыйметини бильмей. Сагълыкъ нимети де олардан биридир. Шу себептен Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Беш шей кельмеден эвель беш шейнинъ къыйметини билинъиз: Олюм кельмеден эвель аятнынъ; хасталыкъ кельмеден эвель сагълыкънынъ; мешгъулиет кельмеден эвель бош вакъытнынъ; къартлыкъ кельмеден эвель генчликнинъ; фукъарелик кельмеден эвель зенгинликнинъ» (Бухарий). Ислям дининде ана къарнындан башлап, олюмине къадар инсаннынъ сагълыкълы яшамасы ичюн базы къаиделер бар. Юдже динимизде инсан сагълыгъыны къорчаламакъ ичюн ясакълар да къоюлгъан. Инсан шахсиети ве джемиетнинъ сагълыгъы ичюн зарарлы олгъан алкоголь ичкиси ве зина киби шейлерни динимиз харам этти ве олардан узакъ турмамызны эмир этти (Бакъ.: «Маиде» суреси, 5/90; «Исра» суреси, 17/32). Сагълыкъкъа тесир эткен шейлерден бири де аштыр. Къарардан зияде аш чешит хасталыкъларгъа себеп ола биле. Хазрет-и Пейгъамберимиз (с.а.с.) догъру ве файдалы ашамакънынъ эмиетини анълатмакъ ичюн бойле буюргъан: «Ич бир инсан ашкъазандан даа ярамай бир савут толдурмады. Инсангъа беденини тири тутаджакъ къадар аш етер. Эгер мытлакъа даа чокъ ашайджакъ олса, ашкъазанынынъ учьтен бирини ашкъа, учьтен бирини сувгъа айырсын, учьтен бирини де бош къалдырсын» (Тирмизий, Ибн Мадже). Бундан да гъайры: «Ораза тутунъыз да, сагълыкълы олурсынъыз», – буюрып, ораза туткъан инсаннынъ даа да сагълыкълы оладжагъыны бильдирди («Джамиу’с-сагъир»). Сагълыгъымызны къорчалав меселесинде пек дикъкъат этмек керекмиз. Амма, элимизден кельгенини япкъан сонъ, кене де хасталансакъ, тедавийлев ёлларыны къыдырмакъ керекмиз ве эйилешеджегимиз акъкъында умютимизни джоймамалымыз. Бунынъ ичюн Пейгъамберимиз (с.а.с.): «Аллах шифасы олмагъан ич бир дерт бермеди», – деп буюра (Бухарий). Хасталыкътан къуртулмакъ ичюн тиббий усулларны къыдыргъанда, бир тарафтан да Аллахкъа дуа этип, Къуран окъуп, Аллахтан шифа истемек керекмиз. Чюнки Аллаху Тааля Къуран-ы Керимде муминлер ичюн шифа ве рахмет олгъаныны бильдирди («Исра» суреси, 17/82 ает). Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) де: «Аллахым! Бедениме, къулагъыма, козюме афиет бер…» (Эбу Давуд); «Аллах тарафындан афу этильменъизни, сагълыкъ ве селяметлик истенъиз», – буюрып, муминлерге сагълыкълы бир аят ичюн Аллахкъа дуа этмекни тевсие эткен (Тирмизий). Раббимиз берген буюк ниметлерден бири даа – вакъыттыр. Аллахтан гъайры бутюн варлыкълар заманнен сынъырлыдыр. Инсан да заман сынъырлары ичинде яратылгъан бир махлюкътыр. Заман – инсан огълунынъ энъ буюк сермаеси ве энъ къыйметли хазинесидир. Дюнья ве ахирет раатлыгъыны теминлейджек къазанчлар, имкян ве фурсатларны заманен эльде этмек мумкюн. Вакъытнынъ эмиети себебинен Аллаху Тааля замангъа емин эте (Бакъ: «Аср» суреси, 103/1-3 ает). Динимизде бизге эмир этильген ибадетлер кунь, ай ве йыл киби вакъыт парчалары ичинде япыла. Бойлеликнен, динимиз, санки аятымызнынъ ичинде вакъытны, вакъытнынъ ичинде де аятымызны тертип-низамгъа къойгъан. Фарз намазларнынъ муим гъаелеринден бири – мусульманнынъ кунюни бир тертип ичинде тутмасыдыр. Заманнынъ эр бир къысымыны насыл къулланмакъ керек олгъаныны бизге Къуран огрете: «Айса, бош къалдынъмы, бирден (башкъа бир иш ве ибадетке) башла» («Инширах» суреси, 7 ает). Вакъытнынъ эмиети акъкъында Пейгъамберимиз бир хадисинде бойле буюргъан: «Эки нимет бар. Инсанларнынъ чокъусы бу ниметлер меселесинде алданды: сагълыкъ ве бош вакъыт» (Бухарий). Биз истесек де, истемесек де, вакъыт акъып кете. Биз токътасакъ да, кетсек де, уяныкъ олсакъ да, юкъласакъ да, заман акъып кете. Омюр бите. Сайылы нефеслер де вакъыт кеткен сайын азала ве сонъуна якъынлаша. Даа не къадар яшайджагъымызны бильмеймиз… Бутюн вакъытны бу дюнья ичюн масраф этип, ибадетке заман айырмагъанлар эбедий сеадетини шубе астында къалдыралар. Бу дюньядаки вакъыт (омюр) ахиретни къазанмакъ ичюн берильгенини унутмамакъ керекмиз. Омюр узун олса да, къыскъа олса да, муим дегиль, муим олгъаны – омюрни иманнен, салих амеллер ишлеп, яхшылыкъны даркъатып, файдалы шейлернен кечирмектир. Къыскъа омюрли инсанлар пек чокъ, амма базыда олар чокъ йыллар яшагъан инсанлардан даа чокъ шейлер япып, етиштире билелер. Меселя, Имам Шафиий, Имам Гъазалий ве Умер бин Абдулязиз киби Ислям буюклери хызметлеринен инсанларнынъ севги ве урьметини къазандылар, вефатларындан сонъра да яшамагъа девам эттилер. Бу ерде буны да къайд этейик ки, эгер узун омюр Аллахкъа ибадет ве итаатнен кечирильсе, бу не гузель бир нимет! Шу себептен бир хадисте бойле айтылгъан: «Инсанларнынъ энъ хайырлысы – омюри узун олып, амели гузель олгъаныдыр. Инсанларнынъ энъ яманы исе, – омюри узун, амели ярамай олгъаныдыр» (Тирмизий). Асылында, энъ узакъ омюрли инсанлар – энъ чокъ яшагъанлар дегиль, аятта гузель из къалдыргъанлардыр. Къуранда бош ве файдасыз олгъан эр шейден узакъ турулмасы керек олгъаны бойле анълатыла: «Олар ки (муминлер) бош ве файдасыз шейлерден юз чевирелер» («Муминун» суреси, 3 ает). Бир хадис-и шерифте де бойле буюрылгъан: «Къыямет куню Адем огълундан булар соралмагъандже, асыл да еринден къыбырдамаз: омюрини не ерде ве насыл кечиргени, илиминен не япкъаны, малыны не ерден къазанып, не ерге масраф эткени ве беденини не ерде ипраткъаныдыр» (Тирмизий). Юдже Раббимиз бизге бу эки ниметнинъ къыйметини билип, яшамагъа насип этсин! Иса Велиев

Не ичюн Аллах инсанларны лянет этмеге ясакъ этти?

Опубликовано:

Пейгъамберимиз (с.а.с.) лянет этмекни инсанны ольдюрмек киби гунахнен къыяслады. Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.): «Иман эткен инсангъа къараламакъ, лянет этмек, чиркин шейлер япмакъ, сёгюшмек ярашмаз», – деп айт-къан эди (Тирмизий). Аллах Ресулининъ сёзюне коре, айны бойле яманлыкълардан узакъ турмакъ иман эткен ве иман этмеген инсанлар арасындаки фаркънынъ бир къысымыдыр. Чюнки лянетлер бир инсангъа чокъ ачувлы олгъан вакъытта айтыла. Иман эткен инсан исе, лянет этмектен сакъынмалы. Биринджиден, о, ачувына энъильмемеге тырышмалы, экинджиден исе, иман эткен инсан мерхаметли олур. О, ерине коре, онъа япылгъан яманлыкъкъа эйиликнен джевап берер, бирисини къаргъамаз. Аетте буюрылгъаны узьре: «Мерхаметлик ве яманлыкъ бир дегильдир. Яманлыкъкъа даа эйисинен джевап бер ве душманлыкъ эткенинъ инсан санки якъын севимли акърабанъ киби олур» («Фуссылет» суреси, 41/34 ает). Лянетлер зеэр я да окъ кибидир, олар инсанларгъа менфий тесир эте, я да оларны айткъан адамларгъа кери къайта. Онынъ ичюн лянет этмектен узакъ олмалы, чюнки олар белли бир кимсеге сонъсуз белялар ве Аллахтан узакълашмакъ тилегидир. Аллахнынъ Пейгъамбери (с.а.с.) иман эткен инсанларгъа лянет этмеге ясакъ этип, оны инсан ольдюрилюви иле къыяслагъан: «Инсан онъа аит олмагъан шейлернен алякъалы антлар бермесин, иман эткен адамгъа лянет этмек исе, оны ольдюрмек кибидир» (Бухарий). Пейгъамберимиз (с.а.с.) ве Ислям алимлери инсанларны тиль гунахларындан къорчаланмагъа чагъыра эди, чюнки юректен сонъ тиль инсаннынъ энъ муим мучесидир. Инсаннынъ итааты я да исъяны тиль иле белли олур. Козьлер коре, къулакълар эшите, тиль исе, я хайыр, я да хайырсызны айта биле. Лянетлер де тиль гунах-ларына аиттир. Атта, лянетлер эм айванлар, эм де дигер джансыз шейлерге нисбетен де айтылмаз. Пейгъамберимизнинъ (с.а.с.) сеферлерининъ биринде энсардан бир къадын девесининъ инатлыгъына ачувланып, оны лянет этти. Буны эшиткен Пейгъамбер (с.а.с.): «Бу девенинъ юкюни башкъа девеге юкленъиз ве оны сербест къалдырынъыз, чюнки о лянет этильген!» – деди. Мына бойле дерсни Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) тилини тутып оламагъан къадынгъа берди ве лянетлернинъ нетиджесини де корьсеткен олды.  

Эсма бинт Эбу Бекир (радыяллаху анха)

Опубликовано:

Сахабе ханымлар арасында чокъ буюк шахысларнен таныш оламыз. Олар Ислям ичюн эр тюрлю къыйынлыкъларгъа сабыр этип, динимизни огренип, онен омюрлерини шекиллендирмеге гъайрет эттилер. Эбу Бекирнинъ къызы Эсма да олардан бири эди. Эсма (р.а.) – биринджи мусульман олгъан 18 кишиден биридир. Хазрет-и Эбу Бекирнинъ буюк къызыдыр. Эсманынъ (р.а.) бабасы Эбу Бекирден корьгени иман севгиси ве Ислям тербиеси, омюр бою онъа рехбер олды ве ахлякъыны гузеллештирди. О, акъыллы, чебер ве истидатлы эди. Эсманынъ (р.а.), хиджрет этильгенде, япкъан федакярлыгъыны анъмакъ керек. Мусульманлар яваш-яваш Мединеге коче эдилер. Пейгъамберимиз (с.а.с.) досту Эбу Бекирнен берабер, аман-аман бутюн мусульманлар хиджрет эткенден сонъ, Меккеден айырылды. Эсма (р.а.) бабасынынъ Пейгъамберимизге ёлдаш оладжагъына пек севинди. Ёлда керек оладжакъ емеклер ве ичиледжек шейлерни азырлады. Лякин, торбаларыны багъламакъ ичюн йип тапамады. Хазрет-и Эсма аман белиндеки пек севген къушагъыны чыкъарып, ортадан экиге больди. Бир парчасынен аш торбасыны, дигеринен де сув торбасыны багълады. Пейгъамберимиз (с.а.с.) Эсманынъ бу юректен ве самимий арекетини пек бегенди ве: «Эй, Эсма! Санъа бунынъ ерине дженнетте эки къушакъ бериледжек!», – деди. Ве бу сёзлерден сонъра, Эсма (р.а.) «Зату’н-нитакайн» («эки къушакъ саиби») оларакъ анъылмагъа ве чагъырылмагъа башлады. Мушриклер Пейгъамберимизни тутып ольдюргенге буюк мукяфат береджеклерини илян эттилер. Пек чокъ изджи оларнынъ пешине тюшти. Пейгъамберимизнен Эбу Бекир махсус Медине ёлундан аксий олгъан бир тарафтаки къобада сакъланып, учь кунни анда кечирдилер. Геджелери оларгъа аш ве сувны Эсма (р.а.) кетире, агъасы Абдуллах исе, куньдюз къойларыны отлатмагъа келип, Меккеден хаберлерни кетире эди. Пейгъамберимиз (с.а.с.) Эсманынъ бу федакярлыгъыны такъдир этти ве оны илериде пек севгени сахабе Зубейр бин Аввамнен таныштырып, оларны эвлендирди. Эсма (р.а.) Пейгъамберимизнинъ сухбетинде иштирак эткен ве ондан маневий фейиз алгъан бахтияр къадынлардан биридир. Эм де къардашы Айше (р.а.) Пейгъамберимизнинъ ханымы олгъан сонъ, бу оны Пейгъамберимизге даа да якъынлаштыргъан эди. Бир кере Эсма (р.а.) шеффаф бир антер кийип, татасына мусафирликке кельген. Пейгъамберимиз эништеси олгъаны ичюн, янында бойле урбада корюнмекнинъ мумкюн олгъаныны тюшюнген. Амма Пейгъамберимиз (с.а.с.) оны бойле корьгенинен, бетини чевирип: «Эсма! Бир къадын мукеллеф олгъан сонъ, (эль ве юзюне ишарет этип) бу ве бундан башкъа ерининъ корюнмеси догъру дегильдир», – деп, оны тенбиеледи. Эсма (р.а.) янълышыны анълап, бундан сонъра эп догъру шекильде кийинди. Эсма (р.а.) пек утанчакъ эди. Пейгъамберимиз (с.а.с.) Зубейр иле Эсманынъ янъы къурулгъан юваларына маддий ярдым косьтермек ичюн, оларгъа хурма багъчасыны багъышлады. Бир кунь, Эсма (р.а.) хурма джыйгъан сонъ, сепетни башы устюне къойып, эвге къайта эди. Ёлдан Пейгъамберимиз (с.а.с.) сахабелеринен берабер кече эди. Эсманы бу алда корьген Пейгъамберимиз, девени токътатып, отурмасыны теклиф этти. Утангъанындан, Эсма къалмагъа истемегенини айтты ве озь ёлуна девам этти. Эсма (р.а.) эли ачыкъ, юреги зенгин, джумерт бири эди. Пейгъамберимиз (с.а.с.): «Эсма! Элинъни багълама (къызгъанма), ёкъса, Аллах да санъа озь рахметини ёлламаз», – айткъан сонъ, джумертлигинен даа да белли олды. Ихтияджындан зияде олгъаныны фукъарелерге берип, адий бир аятны бегене эди. Къысметине разы олып, шукюр эте, зенгинлик пешинде дегиль эди. Икътисат этмеге алышкъан, исрафны бегенмей эди. Акъайы ичюн гузель омюр аркъадашы олгъаны къадар, балаларына да гузель бир ана эди. Зубейрнен (р.а.) берабер бахтлы-частлы бир омюр кечирдилер. Секиз баласы олды: учь къыз, беш огълан. Тербие бермек меселесинде пек дикъкъатлы эди. Адлары белли олгъан сахабелерден Абдуллах бин Зубейр ве табиинден Урве бин Зубейр киби, гузель огъуллар тербие этти. Хазрет-и Эсма 100 яшыны кечип, огълу Абдуллахнынъ шеит олмасындан бир къач кунь сонъра вефат этти. Пейгъамберимизден 85 хадис ривает этти. Аллах ондан разы олсун! Эмине Асанова

Олюмни тюшюнмек

Опубликовано:

Мукъаддес Китабымыз Къуран-ы Керимде эр джанлынынъ олюмнинъ дадыны аладжагъы бильдириле («Энбийя» суреси, 35 ает). Эр биримиз кочип кеткен о кервангъа эрте я да кеч къошуладжакъ. Эджель къапымызны чалгъанда, бу аетнинъ мухатаплары олып, онъа буюр айтаджакъмыз. Джумагъа джамиге баргъаным заман, биринджи сырада отургъан къартбабаларнынъ бетлерине бакъкъанымда, араларында бир талай даа тюневин келип тургъан инсанларнынъ энди янымызда олмагъаныны корем. Арамыздан инсанларнынъ бу дюньядан кетмеси бизге олюмни хатырлата. «Раббинъе къайт!» («Феджр» суреси, 28 ает) эмирини эшиткенджеге къадар озюне такъдир этильген заманны яшагъан бизлернинъ эн буюк дерди – сонъ нефес олмакъ керек. Буны унутмагъа тырышмакъ, олюмден къачмакъ, эльбетте, бош ерге болдурмакътыр. Дженаб-ы Аллах «Къаф» суресининъ 19-ынджы аетинде бойле буюра: «Олюм сархошлугу керчектен келир де, – «Эй, инсан! Иште, бу – сенинъ баштан берли къачкъанынъ шейдир», – айтылыр». Пейгъамбер Эфендимиз (с.а.с.) олюмни тюшюнмек дюнья ве ахирет аятымыз ичюн не къадар файдалы олгъаныны бойле ачыкълагъан: «Олюмни чокъча хатырланъыз! Чюнки олюмни хатырламакъ (инсанны) гунахлардан темизлей, дюнья севгисинден къуртара. Эгер зенгин олгъанынъызда олюмни тюшюнсенъиз, бу сизни байлыкънынъ беляларындан къорчалар. Фукъаре олгъанынъызда олюмни тефеккюр этсениз, аятынъыздан мемнун олманъызны теминлер» (Суютий, «Джамиу’с-сагъыр», I, 47). Кене Ресулюмиз (с.а.с.) бойле буюргъан: «Бутюн зевкъларны тамырындан ёкъ эткен олюмни чокъча хатырланъыз!» (Тирмизий, «Къыямет», 26). Дюньягъа бу къадар багълы олгъанымызда, о багъны текаран чезмек, бираз да олса, юзюмизни ахиретке чевирмек, аятымызнынъ манасыны даа теринден анъламакъ, яхшы бир мусульман олмакъ ичюн олюмни тефеккюр этмек, тюшюнмек макъсадынен къабирлерни зиярет этмек мумкюн. Пейгъамбер Эфендимиз бшойле буюргъан: «Къабирлерни зиярет этмегек истеген зиярет этсин. Чюнки къабир зиярети бизге ахиретни хатырлата» (Тирмизий, «Дженаиз», 60; Эбу Давуд, «Дженаиз», 77). Къабристан зияретлери инсан къальбининъ йымшамасына, дюнья севгисинден къуртулмасына весиле ола. Нефистеки арзу ве истеклернинъ не къадар бош олгъаныны, дюньянынъ аркъасындан чапкъалагъанымыз арада сонъумызнынъ насыл оладжагъыны, къыскъаджасы, унуткъанларымызны хатырлата. Бизим де, анда яткъанлар киби ятаджагъымызны, оларнынъ янына кетеджегимизни бизге эслете. Хазрет-и Пейгъамбер (с.а.с.) сахабелерине къабристангъа баргъанлары заман бойле айтмаларыны огрете эди: «Селям сизге, эй, бу диярнынъ мумин ве муслим халкъы! Иншаллах, якъында биз де аранъызга къошуладжакъмыз. Аллахтан бизни де, сизни де багъышламасыны тилейим» (Муслим, «Дженаиз», 104). Керчек шу ки, биз де бизден эвелькилер къайткъанлары киби къайтаджакъмыз. Белли ки, юзь йыл сонъра ич биримиз бу дюньяда энди олмайджакъмыз. Амма къышнынъ келеджегини бильген инсан къыш ичюн азырлана. Комюр ала, одун джыя. Не ичюн инсанлар олюмни унуталар? Не ичюн динимизни огренип, онъа азырланмайлар? Хадис-и шерифте: «Инсан яшагъаны ал узьре оле ве ольгени ал узьре о бир дюньягъа бара», – буюрылгъан (Мунавий, «Фейзу’ль-къадир», V, 663). Бунынъ янында, башкъа хадис-и шерифте бойле буйрулгъан: «Бир кимсе сонъ нефесте (темиз бир къальп иле) келиме-и тевхид айтса, дженнетке кирер» (Хаким, «Мустедрек», I, 503). Сонъ нефес меселесинде пейгъамберлер тышында ич кимсе эмин дегильдир. Атта, Юсуфнынъ (а.с.) Аллаху Таалягъа «(Аллахым!) Джанымны мусульман оларакъ ал, ве мени салихлернен берабер эйле!» шекилинде дуа этмеси бизлер ичюн буюк ибреттир (Бакъ: «Юсуф» суреси, 101 ает). Бундан себеп, мумин хавф ве раджа (къоркъу ве умют) дуйгъулары арасында сонъ нефес имтианына азырланмагъа гъайрет этмек керек. Невбеттеки ает-и керимеде бойле буюрыла: «(Инсанлар!) Сакъын дюнья аяты сизни алдатмасын ве шейтан, Аллахнынъ багъышлавыны ишандырып, сизни къандырмасын» («Лукъман» суреси, 33 ает). Хадис-и шерифте де бойле буюрылгъан: «Бир кимсе узун заман дженнетликлернинъ амелини ишлер, амма сонъ амели джеэннемликлернинъ амелинен нетиджелендирилир. Бир кимсе де узун заман джеэннемликлернинъ амелини ишлер, амма сонъ амели дженнетликлернинъ амелинен нетиджелендирилир» (Муслим, «Къадер», 11). Дженаб-ы Аллах джумлемизге шуларны унутмайып, сонъуны тюшюнген ве сонъ нефесине азырлангъан къулларындан олмагъа насип эйлесин. Сонъ нефеслерини кемал иман узьре берген къулларындан олайыкъ. Раим Гафаров

Буюклерге урьмет акъкъында хадислер

Опубликовано:

Динимиз боюнджа буюклерге нисбетен урьмет этильмеси керек. Ислямда бунъа буюк дикъкъат айырыла. Атта, бу хусус бир инсаннынъ ахлякъыны белли эткен бир косьтергичтир. Дикъкъатынъызгъа буюклерге урьмет акъкъында Пейгъамберимиз Мухаммед Мустафанынъ (с.а.с.) бир къач хадисини теклиф этемиз. «Эсли-башлы мусульмангъа урьмет косьтермек – Аллахкъа ибадетнинъ бир чешитидир» (Эбу Давуд). «Эгер бир яш эсли-башлы инсангъа онынъ яшы ичюн урьмет косьтерсе, Аллах онъа да къартлыкъта урьмет косьтереджек инсанны ёллар» (Тирмизий). «Кичиклерге мерхамет этмеген ве буюклерге урьмет косьтермеген бизден дегильдир» (Тирмизий). «Тек эки юзьлю инсан бу учь инсангъа нисбетен сайгъысызлыкъ косьтере: чал (эсли-башлы) мусульмангъа, бильгиси олгъангъа ве адалетли имамгъа» (Табераний). «Яшларгъа мерхамет косьтермеген, буюклерге урьметнен давранмагъан ве алимлернинъ къыйметени бильмеген бизден дегильдир» (Табераний). «Кичиги уйкенге селям бере, кеткени – отургъангъа, кичиги – буюкке» (Бухарий). «Намаз вакъыты кельгенде, аранъыздан бири эзан окъусын, имам оларакъ исе, аранъыздан энъ буюги чыкъсын» (Бухарий).