Аллахнынъ хусусий ве севгили къуллары кимлердир? - ЦРО ДУМКЦРО ДУМК

Четверг

29

июля

19
Зуль-хидждже
1442 | 2021
Утр.3:36
Вос.5:15
Обед.12:54
Пол.16:52
Веч.20:23
Ноч.22:03
Времена намазов
Календарь 2021г

Намаз

Аллахнынъ хусусий ве севгили къуллары кимлердир?

Опубликовано:

Аллахкъа якъын олгъан, Онынъ хусусий ве севгили къуллары кимлер олгъаны ве насыл сыфатларны ташыгъанлары Къуран-ы Керимде, «Фуркъан» суресининъ 63-76-нджы аетлеринде бильдириле. Бу аетлерни дикъкъатнен окъуп анъласакъ, шу бахтлы инсанлар ким олгъаныны анълайджакъмыз. Келинъиз, бирер-бирер бу аетлерни козьден кечирейик.

1. «О, пек мерхаметли Аллахнынъ (хусусий) къуллары олардыр ки, ер юзюнде алчакъ гонъюлли олып юрер ве джаиль кишилер оларгъа лаф аткъанда, оларгъа «селям» деп, кечип кетелер» («Фуркъан» суреси, 25/63).
Аллахнынъ севгили къулларынынъ биринджи сыфаты – алчакъ гонъюлли олувларыдыр.
Шу сыфат инсанларнен яхшы мунасебетте олмакънынъ шартыдыр. Алчакъ гонъюлли инсанлар янында яшагъанлары адамларгъа ишанч берелер. Инсанлар тарафындан севилип сайылалар. Бойле инсанларны Аллах севе ве башкъаларгъа да севдире. Шу себептен Пейгъамберимиз (с.а.с.) бойле буюргъан эди: «Бир инсан, Аллах ризасы ичюн алчакъ гонъюллилик косьтерсе, Аллах оны юксельтир» (Муслим).
Пейгъамберимиз бизге эр мевзуда нумюнедир. Аллах оны орьнек алмамызны ве онъа таби олмамызны эмир этти. Алчакъ гонъюллилик мевзусында да энъ гузель мисаль одыр. Пейгъамберимиз ич бир айырым япмайып, эр кеске нисбетен алчакъ гонъюллилик косьтере эди. О, энъ фукъаре ве ёкъсул инсанларнынъ эвине барып, оларгъа якъынлыкъ косьтере эди. Бир шейге ихтияджлары олып-олмагъаныны сорап, ихтияджларыны кеткизмеге тырыша эди. Пейгъамберимиз озь аркъадашларынен берабер отургъанда, ябанджы бири кельсе, кимнинъ пейгъамбер олгъаныны айырып оламай эди. Чюнки аркъадашлары киби саде кийине эди, олардан фаркъ этмей эди.
Бир кунь бир адам Пейгъамберимизге (с.а.с.) зияретке кельген. Аллах Ресулюнинъ огюнде тургъаны ичюн, эеджанланып, къалтырамагъа башлагъан. Пейгъамберимиз шу адамнынъ къалтырагъаныны корип, онъа якъынлашты ве: «Раат ол! Мен бир укюмдар дегилим. Мен (къурейш къабилесинден) къуру отьмек ашагъан бир къадыннынъ огълу олам», – буюрып, оны тынчландыргъан (Ибн Мадже).
Пейгъамберимиз, ким олса-олсун, бир ихтиядж ве иш ичюн онъа мураджаат эткенге якъынлыкъ косьтерип, ишини корьмеге тырыша эди.
Аллахнынъ Эльчиси о къадар алчакъ гонъюлли эди ки, инсанлар онъа сайгъы косьтермек ичюн базы ифтихар сёзлерини, макътав ибарелерини къулланмагъа истегенде, о, буны истемей эди.
Абдуллах бин Сиххир ривает эткенине коре, Бени Амир эйети ичинде Пейгъамберимизни зиярет эткенде, базылары онъа «Эфендимиз» дедилер. Пейгъамберимиз исе:
– Ёкъ, манъа «эфендимиз» деменъиз. Эфендимиз – Аллахтыр, – буюргъан.
Бундан сонъ Амир огъуллары «энъ хайырлымыз», «энъ яхшымыз» дедилер. Пейгъамберимиз:
– Дикъкъат этинъиз, бойле сёзлер айткъанынъыз вакъыт сизни шейтан ёнельтмесин, – деп буюргъан (Эбу Давуд).
Эльбетте, Пейгъамберимиз пек алчакъ гонъюлли, йымшакъ табиатлы эди. Чюнки оны Аллах тербие эткен эди. Къуран-ы Керим, онынъ йымшакъ табиатлы олгъаныны бойле анълата: «Аллахнынъ рахмети себебинен, сен оларгъа йымшакъ даврандынъ. Эгер къаба, къатты юрекли олса эдинъ, олар сенинъ этрафынъдан дагъылып кетер эдилер» («Аль-и Имран» суреси, 3/159).
Пейгъамберимизнинъ гузель ахлякъы себебинден инсанлар онъа якъынлашты, онынъ янында олды ве онъа ишандылар. Ислям динининъ къыскъа бир вакъытта яйылмасында да бунынъ буюк тесири бар. Къаба ве кибирли олгъан кишилерге инсанлар къолай-къолай якъынлашмаз ве оларгъа ишанч дуймазлар.
Иште, муминнинъ биринджи хусусиети – эр кеске нисбетен алчакъ гонъюлли олмакъ, къаба ве къатты арекетлерден сакъынмакътыр. Джаиллер, ахмакълар оларгъа лаф аткъанда исе, муминлер оларгъа джевап бермейип, «селям» айтаракъ, о ерден узакълашырлар. Джаильге джаильдже джевап бермек – мунакъашагъа ве къавгъагъа себептир. Мумин исе, керексиз бир мунакъашагъа себепчи олмамакъ керек.
2. «Олар Рабблерине седжде ве къыям этип, геджени ибадетнен кечирелер» («Фуркъан» суреси, 25/64).
Мумин – омюрининъ бир парчасы олгъан кунюни ибадетнен, чалышып тырышмакънен кечире. Чюнки Къыямет куню ондан омюрини не ерде ве насыл кечиргени сораладжакъ. Бунынъ ичюн кунь боюнджа япкъанымыз ибадеттен башкъа, гедженинъ бир къысымыны раатланмакънен, бир къысымыны да ибадетнен кечирмек керек. Чюнки Пейгъамберимиз ойле япа эди. О, гедже ятып раатлангъан сонъ, турып ибадет ве дуанен мешгъуль ола эди. Хазрет-и Айше анамыз бойле анълаткъан: «Бир гедже уяндым, Пейгъамберимизни ятакъта корип оламадым. Акъылыма яман шейлер кельди. Аджеба, Пейгъамберимиз башкъа апайнынъ янына кеткен экенми, дедим. Аман турдым, этрафыма бакътым, бакъсам, Пейгъамберимиз седждеге къапангъан, дуа эте. Озь-озюме : «(Эй, Айше) Акъылынъдан кечкен шейлерге бакъ, бир де онынъ юдже алынъа бакъ», – дедим» (Несаи).
Къуран-ы Керимде дженнет ве ниметлерине иришкен инсанлар анълатылгъанда, – «Олар геджелери пек аз юкълай эдилер, саарь вакъытларында Аллахтан багъышлав сорай эдилер», – буюрыла («Зарият» суреси, 51/17-18).
Керчектен, инсаннынъ гедженинъ сессизлигинде намаз къылмасы ве Аллахтан афу ве багъышлав сорамасы – муминнинъ ичине раатлыкъ бере.
3. «Олар (Аллахнынъ севгили къуллары) бойле дейлер: «Джеэннем азабыны устюмизден узакълаштыр! Керчектен де, онынъ азабы токътамагъан бир азаптыр» («Фуркъан» суреси, 25/65).
Джеэннем – ахиреттеки азапнынъ хусусий еридир. Аллахкъа инанмагъан ве онынъ эмирлерине бойсунмайып, ясакъларындан узакъ турмагъанларнынъ, ольген сонъра тириледжеклери Къыямет кунюнде азап этиледжеклери ер демектир. Бу ердеки азап кечиджи дегиль, сонъсуздыр. Пейгъамберлерден (а.с.) башкъа ич кимсенинъ азапкъа огърамамакъ гарантиясы олмагъаны ичюн, муминлерге джеэннем азабындан Аллахкъа сыгъынмалары огретиле.
Аллахым, бизни джеэннем азабындан къорчала!
4. «Ве олар (Аллахнынъ севгили къуллары), масраф эткенде не исраф этелер, не де саранлыкъ этелер, экиси арасында орта бир ёл туталар» («Фуркъан» суреси, 25/67).
Инсагъа берильген эманетлерден бири де – мал-мульктир. Инсан Къыямет куню онъа берильген эманетлерден эсапкъа чекильгенде, мал-мулькюнден де сораладжакъ, буны къайда къазанып, насыл ве не ерге масраф эткенинден эсап береджек.
Мумин, эвеля, малыны элял ёллардан къазанаджакъ ве оны исрафтан да, къызгъанчлыкътан да сакъынып, масраф этеджек.
Исраф – сынъырларны кечмек ве малны ихтиядждан зияде къулланмакътыр. Аллах орта ёлдан айырылгъанларны ве сынъырларны кечкенлерни севмей. Динимиз, ибадетлерде биле, бизге орта ёл принципини тевсие эте. Инсаннынъ озюне, къорантасына нисбетен вазифелерини ихмал этеджек къадар нафиле ибадет этмесини Пейгъамберимиз тевсие этмеген, – «Устюнде беденинънинъ акъкъы бар, козьлеринънинъ акъкъы бар, омюр аркъадашынънынъ акъкъы бар, зияретчилернинъ акъкъы бар», – деп буюргъан (Муслим).
Къуранда исрафтан сакъынмакъ мевзусында бойле буюрыла: «Бир де акърабагъа, ёкъсулгъа, ёлджугъа акъкъыны бер. Керексиз ерге де сачып савурма. Чюнки бойле сачып савургъанлар шейтаннынъ достларыдыр. Шейтан исе, Раббине къаршы пек нанкёрдир» («Исра» суреси, 17/26-27).
Файдасыз, зарарлы ве динимизге коре ясакъ сайылгъан ерлерге япылгъан масрафлар исраф сайыла.
Кунюмизде пек яйгъын олгъан ве инсанларнынъ бир-бирини куньлемесине себеп олгъан люкс ве косьтериш ичюн япылгъан масрафлар да исрафтыр.
Исраф шахысларны да, топлумларны да къыйын алгъа кетире ве борджланмакъ меджбуриетине алып бара. Бордж исе, эм фертлер ичюн, эм де топлумлар ичюн агъыр бир юктир. Бунынъ ичюн Пейгъамберимиз борджтан Аллахкъа сыгъынгъан (Муслим).
Иште, динимиз исрафны бунынъ ичюн ясакъ этти. Исраф ярамай бир алышкъанлыкътыр, амма къызгъанчлыкъ да онынъ къадар ярамай. Аллаху Тааля Къуранда бойле айта: «Ким озюни къызгъанчлыкътан къорчаласа, иште, олар умют эткенлерине ириширлер» («Хашр» суреси, 59/9).
Къызгъанчлыкъ – зенгин олайым деп, къазанчны масраф этмектен, мал-мулькнен хайырлы ишлер япмакътан, хайыр ишлерни япкъан муэссиселерге дестек бермектен узакъ турмакътыр.
Къызгъанчлыкъ – севильмеген бир табиат олгъаны ичюн Пейгъамберимиз: «Аллахым, къызгъанчлыкътан санъа сыгъынам, къоркъакълыкътан санъа сыгъынам, мухтадж алгъа тюшмектен (фукъареликтен) санъа сыгъынам», – деп, дуа эте эди (Бухари).
Пейгъамберимиз, бир башкъа хадисинде бойле буюргъан: «Бир мусульманда эки табиат олмаз: къызгъанчлыкъ ве ярамай ахлякъ» (Тирмизий). Яни мусульман ахлякъсыз ве къызгъанч оламаз.
Девамы бар…

 

Иса ВЕЛИЕВ